köprü ve otoyol ihlalli geçişlerinden doğan geçiş ücreti ve ceza alacağının tahsili davasında görevli mahkeme, yeterli bakiye ve bildirim eksikliği itirazlarının incelenmesi.

Köprü ve otoyol ihlalli geçişlerinden doğan geçiş ücreti ve ceza alacağının tahsili davasında görevli mahkeme, yeterli bakiye ve bildirim eksikliği itirazlarının incelenmesi.

Özet: Bu itirazın iptali davasında, davacı köprü ve otoyol işletmecisi, davalıya ait aracın ihlalli geçişlerinden kaynaklanan ödenmemiş geçiş ücretleri ile para cezalarının tahsili için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini ve icra inkar tazminatını talep etmekteyken; davalı, davanın tüketici mahkemesinde görülmesi gerektiğini, kendisinin tüketici sıfatıyla hareket ettiğini, ayrıca geçiş sonrası HGS hesabında yeterli bakiye bulunmasına rağmen davacının tahsilat yapmadığını, haksız yere ceza uyguladığını ve bu ihlalli geçişler hakkında kendisine hiçbir bildirim yapılmadığını ileri sürerek icra takibine itirazını savunmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

VEKİLİ : Av.

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2025

KARAR TARİHİ : █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketi tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait ... plakalı aracın ihlalli geçişleri nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarları ve yasadan kaynaklı para cezası bedellerinin tahsili amacıyla ... 3 Genel İcra Dairesinin 2025/... E. sayılı dosyasından başlatılan icra takibinden gönderilen ödeme emri davalıya tebliğ edilmiş, davalı tarafından dosyaya itirazda bulunulduğunu, arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu ve anlaşamama tutanağı düzenlendiğini, itiraz konusu dosya alacağı hakkında takibin devamı amacıyla işbu dava ikame edildiğini, yapılan itirazın haksız ve yersiz olup itirazın iptali gerektiğini belirterek davalının ... 3 Genel İcra Dairesinin 2025/... E. Sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline, aleyhine % 20 'den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına ve A.A.Ü.T. madde 16/2-c gereğince arabuluculuk vekalet ücretine hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olayda müvekkili şirketin tacir sıfatından önce tüketici olduğunu, nitekim bu sözleşmelerde nihai kullanım amacı bulunduğunu ve ticari veya mesleki bir gelir elde etme amacının mevcut olmadığını, bu durum göz önüne alınarak tüketici hukukunun sağladığı korumadan tüketim amacı ile hareket eden tüzelkişi tacirlerin mahrum bırakılmaması gerektiğini, dolayısıyla davada görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğunu, görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli Tüketici Mahkemesine göndermesini talep ettiklerini, müvekkilinin davacı şirketin işletmeciliğini yaptığı ... ve köprüden birçok kez geçiş yapmış olup, geçişlerinde köprü ve ... ücretini geçiş sırasında nakit ya da kredi kartıyla ödemek yerine ... hesabından ödemeyi tercih ettiğini, geçiş sırasında ... hesabında yeterli bakiye bulunması durumunda o anda geçiş ücreti tahsil edildiği için herhangi bir sıkıntı yaşanmadığını, geçiş sırasında ... hesabında yeterli bakiye bulunmaması durumunda ise geçişten sonraki 15 gün içinde ... hesabında yeterli bakiyeyi bulundurması halinde işletici şirket tarafından geçiş ücretinin müvekkilinin hesabından otomatik olarak tahsil edildiğini, geçişten sonraki 15 gün içinde ... hesabında yeterli bakiyenin bulunmasının yeterli olup, ayrıca ödeme girişiminde bulunmak gerekmediğini, zira işletici şirketin genel ve yerleşmiş uygulamasının bu şekilde olduğunu, ancak müvekkilinin köprüden son geçişinden sonraki 15 gün içinde ... hesabında yeterli bakiyeyi bulundurmasına rağmen işletici şirket tarafından geçiş ücreti tahsil edilmediğini, müvekkiline ait muhtelif plakalı araçlaarla ... noktasından yetersiz bakiye sebebiyle ihlalli geçiş yapıldığı gerekçesiyle 62.825,00-TL geçiş ücreti ve ihlal ceza bedeli kesildiğini, işletici şirketin müvekkilinin hesabında yeterli bakiye bulunmasına rağmen ücreti bankadan çekmeyerek haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, kendi sorumluluğunu yerine getirmediği gibi bu durumdan tüketici olan müvekkilinin sorumlu olduğu düşüncesiyle geçiş ücretinin 4 katı tutarındaki miktarı tahsil etmek amacıyla müvekkili hakkında icra takibi başlattığını, icra takibinin icra masrafları ve karşı vekalet ücreti de dahil edildiğinde köprü ve ... ücretinin çok üstünde bir tutarla takip başlatıldığını, dava kapsamında davacı şirketin ücret tahsil yönteminde genel ve yerleşik uygulamanın ne şekilde olduğuna, ayrıca bu uygulamanın tüketici konumunda olan müvekkilinde bir güven oluşturacak düzende/istikrarda olup olmadığına ilişkin araştırma yapılması gerektiğini, yeterli bakiye varken dahi tahsil edilmeyen ücret için davacı şirket tarafından hiçbir bildirim yapılmadan geçişten sonraki 15 günün sonunda geçiş ihlali yapılmış olması sebebiyle geçiş cezası yükletildiğini ve bu cezanın ödenmesinin istendiğini, davacının iddialarının aksine müvekkiline herhangi bir ihlalli geçiş bildiriminin de verilmediğini, davacının bu cezanın tahakkuk ettirilebilmesi için bildirim şartı bulunmadığını ileri sürdüğünü ve bu beyanıyla tüketiciye ödeme ihbarında bulunmadığını zımnen kabul ettiğini, her ne kadar davacı tarafından bildirim şartı bulunmadığını iddia etse de hukukun temel ilkesi gereği verilen kararın ve cezanın uygulanabilmesi genel olarak bildirim şartına bağlı olduğunu, hukukta bildirim yapılmadan ceza uygulanmayacağını, 15 günlük süre içerisinde müvekkiline yazılı bildirim yapılması şart olmasına rağmen davacının aksi yöndeki iddialarının hakka, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu,6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30. maddesinin 5. fıkrası ile geçiş ücretleri ödenmeden otoyoldan geçiş yapılması durumunda işletici şirkete geçiş tutarının 4 katı tutarındaki ceza tutarını genel hükümlere göre tahsil etme hak ve yetkisi verildiğini, dahası bu cezalara karşı herhangi bir itiraz yolu öngörülmediğini, Anayasamızın 36. maddesinde düzenlenen hak arama hürriyeti ihlal ediliyor olmakla beraber işletici şirketin hatalı uygulaması nedeniyle de ayrıca bir mağduriyetin söz konusu olduğunu, ceza verme ve bunu uygulama devletin egemenlik haklarından biri olduğunu, dava konusu olayda davacı işletmecinin ceza uygulamasındaki temel dayanağının 6001 sayılı yasanın 30. maddesi olduğunu, bu maddede bu cezanın genel hükümlere göre tahsili düzenlendiğini, bu cezanın idari para cezası olmadığını iddia ettiğini, ancak davacının iddialarının aksine özel hukuk anlamında böyle bir cezanın karşılığının olmadığını, bu cezanın adı idari para cezası olmasa dahi kamu hukuku anlamında bir para cezası olduğunu, bunun da mahkemelerin ve idari makamların ceza yetkisinin bir şirkete devredildiği anlamına geldiğini, ceza verme ve bunu uygulamanın devletin egemenlik haklarından biri olduğunu, özelleştirmelerin bu derece vatandaş aleyhine olması ne hukuki ne de vicdani olarak kabul edilebilir bir durum olduğunu, eğer bu para cezasının özel hukuk anlamında bir ceza olduğu iddia ediliyor ise davacı işletmenin bu uygulamasının 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 5. maddesi kapsamında tüketici sözleşmesindeki haksız şartlardan olduğunu, TKHK m.5/5 gereğince de işletmecinin müvekkilini ödemeye zorladığı bu ceza bedelinin haksız şart olup kesin hükümsüz olduğunu, müvekkilinin davacıya dava konusu icra takibinden dolayı herhangi bir borcunun olmadığının sabit olduğunu, davacının haksız başlattığı icra takibi nedeniyle aleyhine kötüniyet tazminatı talep etme mecburiyeti doğduğunu, yasal düzenleme gereğince takibinde haksız ve kötü niyetli bir şekilde takip yapan alacaklıya %20'den aşağı olmamak üzere aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedileceğini, huzurdaki davaya konu durumda müvekkilinin hesabında yeterli bakiye varken dahi tahsil edilmeyen ücret için davacı şirket tarafından hiçbir bildirim yapılmadan müvekkilini cezalandırma yoluna gidilip bu ceza bedeli 6502 sayılı kanun gereği haksız şart olup kesin hükümsüz nitelikte olmasına rağmen takip yapılması değerlendirildiğinde davacı tarafın kötü niyetinin açıkça ortada olduğunu, davacının haksız kazanç elde etme saiki içerisinde olduğunun aşikar olduğunu, alacaklı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, davacının haksız ve hukuka aykırı başlatılan ... 3. Genel İcra Müdürlüğünün 2025/... E. sayılı icra takibinin iptalini ve haksız yere başlatılan icra takibi gereğince reddedilen kısım bakımından davacı/alacaklı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilerek davanın reddini isteme mecburiyeti hasıl olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının takip talebinde talep etmiş olduğu faiz başlangıcının hukuka aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının takip talebinde alacağın reeskont avans faizi ile birlikte müvekkili şirketten tahsiline karar verilmesi talebinde bulunduğunu, davacının söz konusu faiz talebinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, zira işbu alacak kalemi yönünden talep edilebilecek faiz türünün yasal faiz olduğunu, davacının işbu davayı hak düşürücü süreler içerisinde ikame etmemiş olup, ayrıca taleplerinin zamanaşımına uğradığını, hak düşürücü süre içerisinde davanın açılmamış olup, işbu haksız ve usule aykırı davanın reddi gerektiğini, bu kapsamda davacının tüm alacak iddialarının zamanaşımına uğramış olup davacının müvekkili şirket nezdinde hiçbir hak ve alacağı bulunmadığını, arz olunan ve re’sen dikkate alınacak sebeplerle fazlaya ilişkin her türlü dava ve itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla; cevap dilekçenin kabulü ile davanın reddine, haksız ve kötüniyetli başlatılan icra takibi nedeniyle davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: ... bilgileri dökümü ve fotoğraflar, trafik tescil kayıtları, ... 3 Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava; davacı ... Yatırım ve İşletme A.Ş tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait aracın ihlalli geçiş nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmediği iddia edilen cezalı ... geçiş ücretinin tahsiline yönelik takibine itirazın iptali davası olup yasal süresi içerisinde açılmıştır. ... 3 Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı icra takip dosyasının celp ve incelenmesinde; davacı vekili tarafından, davalı aleyhine, 62.825,00-TL asıl alacak üzerinden takip başlatıldığı, davalı vekilinin 20.03.2025 tarihli itiraz dilekçesi ile icra takibinin durdurulduğu anlaşılmıştır. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30. maddesinde; geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali halinin düzendiği, 1. fıkrada ücret ödemeden geçiş yapan araç sahiplerine geçiş ücretinin 10 katı tutarında idari para cezası verileceğinin düzenlendiği, 30/5 maddesine göre; 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar ve karayollarını geçiş ücretini ödemeden kullanan araç sahiplerine geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin 10 katı tutarında cezanın genel hükümlerine göre tahsil edileceğinin belirtildiği, daha açık bir ifade ile 5. fıkradaki cezanın idari para cezası olmadığı ve genel hükümlere göre tahsil edileceğinin yasadan kaynaklanan bir durum olduğu, işletmecinin tahsil ettiği tutarın % 60'ını hazine payı olarak ödeyeceği, ihlalli geçiş yapan araç sahiplerine ücretin 10 katı tutarında ceza uygulanmasının yasal düzenleme gereği olduğu, davacı şirketin yasa tarafından kendisine verilen görevi yerine getirdiği, işletmesi devredilen köprü ve otoyollar için alınması gereken cezalı tutar için işletmeci şirket aracı görünse de yasanın açık ifadesi karşısında bunun idari para cezası olmadığı açıktır.6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30/5 maddesine göre; geçiş ücretleri ve cezalardan araç maliklerinin sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. ... ve ... kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır. Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya ... veya ... sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir.█████/2018 tarihli, ... sayılı Resmi Gazetede yayımlanan; 7144 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 18. maddesi ile; "█████/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 30. maddesinin bir ve beş fıkrasında yer alan "on" ibareleri "dört" şeklinde değiştirilmiştir.Somut olayda; davacının işlettiği otoyoldan davalı adına kayıtlı araçların ihlalli geçiş yaptığı, ihlalli geçiş tutarının para cezası ile birlikte 62.825,00-TL olduğu, ihlalli geçiş ücretlerinin yasal süresinde ödenmediği sabittir. ... Mahkemesinin 2018/8 Karar sayılı ilamında da belirtildiği gibi işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem ücret ödemeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olacağından ve ücretin ödenmediği de sabit olup, belirlenen ceza miktarının yasayla konulmuş olması karşısında ne davacının ne de mahkemelerin, bu miktarın hakkaniyetli olup olmadığı ve sebepsiz zenginleşmeye yol açıp açmayacağını takdir etme hakkı bulunmamaktadır.Sonuç olarak mahkememizce yapılan incelemede, davalının ilgili otoyolu kullandığı davacının sunmuş olduğu fotoğraf ve elektronik kayıtlar vasıtası ile ispatlanmış olup, davalının bu geçişe ilişkin bedeli ödemediği ve ödemeye ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin de dosyada bulunmadığı gözetilerek, davanın kabulü ile, davalının ... 3 Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyasına itirazının iptali ile, takibin talepnamedeki miktar ve koşullar ile birlikte devamına karar verilmiş, ayrıca alacak likit ve yasal şartlar oluşmakla alacak miktarının %20 si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir,

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KABULÜ ile davalının ... 3 Genel İcra Dairesinin 2025/... E. Sayılı dosyasına itirazının iptali ile, takibin talepnamedeki miktar ve koşullar ile birlikte devamına,

2-Alacak likit ve yasal şartlar oluşmakla, asıl alacağın %20'si tutarında hesap edilen 12.565,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

3-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 4.291,57-TL harçtan peşin alınan 758,77-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.532,80-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4-Davacı tarafından yapılan 1.461,67-TL harç ve 107,00-TL tebligat ve posta giderinden oluşan toplam 1.568,67-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

6-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 4.600,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

7-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2026

Katip

¸e-imzalıdır

Hakim

¸e-imzalıdır