bursa 4. asliye ticaret mahkemesi, araç kiralama ilişkisinden kaynaklanan itirazın iptali davasında uyuşmazlığın kira alacağı niteliğinde olması nedeniyle görevsizlik kararı vererek yetkili mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğuna hükmetti.

Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, araç kiralama ilişkisinden kaynaklanan itirazın iptali davasında uyuşmazlığın kira alacağı niteliğinde olması nedeniyle görevsizlik kararı vererek yetkili mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna hükmetti.

Özet: Dava, davacı şirketin davalı şirkete kiraladığı araçların ücretlerinin ödenmemesi sonucu başlattığı icra takibine davalının itiraz etmesi üzerine açılan itirazın iptali istemine ilişkindir; Mahkeme, taraflar arasındaki uyuşmazlığın esasen araç kiralama sözleşmesinden kaynaklandığını, bu tür kira ilişkisinden doğan alacak davalarının, tarafların tacir olmasına veya alacağın icra takibine konu edilme biçimine bakılmaksızın, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 4/1-a maddesi uyarınca Sulh Hukuk Mahkemelerinin görev alanına girdiğini belirtmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2026/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2026

KARAR TARİHİ : █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; davacı şirketin davalı şirketten muhtelif tarihlerde birden fazla araç kiraladığını, davacı tarafından iş edimlerinin yerine getirildiğini ve araçların teslim edildiğini ancak davalı tarafından davacıya ödeme yapılmadığını, alacağın tahsili için davalı şirket aleyhine ... 2. Genel İcra Müdürlüğünün 2026/... sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, davalı tarafın itirazı nedeniyle takibin durduğunu beyanla davanın kabulü ile itirazın iptaline, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:

Davalı tarafa usulüne uygun tebligat yapıldığı ancak davaya cevap vermediği anlaşıldı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, kira alacağı sebebi ile kesilen faturaların ödenmemesi sebebi ile başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olup, bu hususun yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerekir.

█████/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1/a bendi gereğince kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemesinin görevine girmektedir.Öncelikle, ... Hukuk Genel Kurulunun █████/2020 tarih ve 2020/- Esas, 2020/ Karar sayılı ilamında " Medeni yargılama hukukuna hakim olan ilkelerin bir bölümü 6100 sayılı HMK’da açık olarak düzenlenmiş ve 24. maddesinde "tasarruf ilkesi"ne, 25. maddesinde "taraflarca getirilme ilkesi"ne, 26. maddesinde ise "taleple bağlılık ilkesi"ne yer verilmiştir.Taraflarca getirilme ilkesinin bir sonucu olarak davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaları dava dilekçesinde bildirmesi gerekir. Kanun (m. 194) buna (vakıaları) somutlaştırma yükü demektedir. Bir davada, ispat faaliyetinin tam olarak yürütülebilmesi, mahkemenin uyuşmazlığı doğru tespit ederek yargılama yapabilmesi, karşı tarafın ileri sürülen vakıalara karşı kendini savunabilmesi için, iddia edilen vakıaların açık ve somut olarak ortaya konulması gerekir. Bu şekilde somutlaştırma yükü (HMK m. 194) yerine getirileceği gibi davalı da bu vakıalara göre savunmasını yapacaktır. Dayanılan vakıalara uygulanacak hukuki sebepler de dava dilekçesinin zorunlu olmayan unsurları arasında sayılmıştır. Türk hukukunu resen uygulamakla görevli olan hâkim (HMK m. 33) için gösterilen hukuki sebepler bağlayıcı değildir. Buna karşılık, hâkim, davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalarla bağlı olup, davacının bildirmediği vakıaları kendiliğinden inceleyemez ve onları hatırlatabilecek hallerde dahi bulunamaz (HMK m. 25)"Alıntılanan Hukuk Genel Kurulu Kararı ve yasal mevzuat ışığında, mahkemenin görevinin belirlenmesinde öncelikle ve özellikle davacının iddiasının dayanağı olan ve dava dilekçesinde bildirdiği vakıaların nazara alınması zorunludur.Davaya konu ... 4. Genel İcra Dairesi’nin 2025/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine, 434.926,98 TL asıl alacak üzerinden "cari hesap ekstresi gereği para alacağı" nedeniyle █████/2026 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı tarafça █████/2026 tarihli dilekçe ile yasal süresi içerisinde icra dosyasına itiraz edildiği, söz konusu dilekçede özetle borcun tamamına, faize, faiz oranına ve tüm ferilerine itiraz edildiği, bunun üzerine davacı vekili tarafından eldeki itirazın iptali istemli davanın açıldığı anlaşılmıştır.Davacı vekili, dava dilekçesinde alacağın dayanağını açıkça davalıya kiralanan araçlara ilişkin kira bedelleri olarak göstermiştir. Dava dilekçesi ekinde █████/2024 ve █████/2024 tarihli oto kiralama sözleşmeleri ile “kiralık araç bedeli” açıklamalı faturaların sunulduğu görülmüştür. Ayrıca davacı vekilinin █████/2026 tarihli beyan dilekçesinde, davacı şirketin yalnızca araç kiralama işi yaptığı, araçların şoförlüğünün davacı şirkete ait olmadığı belirtilmiştir. Bu haliyle, taraflar arasındaki ilişkisinin araç kiralama sözleşmesi olduğu anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın temelinin kira ilişkisine dayanması karşısında, tarafların tacir olması veya alacağın fatura/cari hesap şeklinde takip konusu yapılmış bulunması görevli mahkemeyi değiştirmez. Kira ilişkisinden doğan alacak davalarında HMK'nın 4/1-a maddesi uyarınca görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.O hâlde, mahkememiz dava konusu uyuşmazlık bakımından görevsiz olup, görev kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, iddia ve savunma olarak ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu nedenle görevli ve yetkili mahkemenin ... Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla, ... 1. Hukuk Dairesinin █████/2021 tarihli ve 2021/ Esas, 2021/ Karar sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin ilamı da dikkate alınarak davanın görev yönünden usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;

1-6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı noksanlığından davanın USULDEN REDDİNE, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,

2-Görevli mahkemenin ... SULH HUKUK MAHKEMESİ olduğunun TESPİTİNE,

3-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTA içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dosyanın görevli ... SULH HUKUK MAHKEMESİ GÖNDERİLMESİNE,

4-6100 sayılı HMK'nın 20/1 maddesi gereğince taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmediği takdirde, mahkememizce DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA karar verileceğinin ihtarına (ihtarın tebliğ ile yapılmış sayılmasına)

5-6100 Sayılı HMK' nın 331/2 maddesinin 1. cümlesine göre yargılama harç ve giderlerinin görevli mahkemece nazara alınmasına, aynı maddenin 2.cümlesine göre görevsizlik kararı sonrasında davaya görevli mahkemede devam edilmemesi halinde ve talep halinde yargılama harç ve giderlerinin karara bağlanmasına,

Dair, tarafların yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden karar verildi. █████/2026

Katip

✍E-Imzalıdır

Hakim

✍E-Imzalıdır