Zorunlu trafik ve karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortasından kaynaklanan rücuen tazminat davasında sigortacının teminat kapsamı ile koltuk ferdi kaza sigortası muafiyeti değerlendirilmesi.
Özet: Trafik kazası sonrası üçüncü kişiye ödenen tazminatın zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında davalı sigorta şirketinden rücuen tahsili istemiyle açılan davada, mahkemenin davanın kabulüne dair ilk kararı istinaf kanun yoluyla kaldırılmış olup, yeniden yapılan yargılamada, alacağın sigorta teminat kapsamı, önceki davadaki sıralı sorumluluk ilkesi değerlendirmeleri ve özellikle il içi taşımacılıkta belirli sigorta türlerinin zorunluluğu gibi hukuki hususlar ışığında davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı tartışılmaktadır.
T.C.
ANTALYA1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen)DAVA TARİHİ : █████/2022KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizden verilen ... tarih ve .../... esas, .../... karar sayılı kararı Antalya BAM ... HD'nin ... tarih ve .../... E, .../... K sayılı istinaf ilamı ile kaldırılmış dosya yukarıdaki esas sırasına kaydedilerek yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı ile aralarında ZMM Sigorta sözleşmesi olduğunu, meydana gelen kaza nedeni ile müvekkilinin 3. Şahısa tazminat ödemek durumunda kaldığını, davalının bu tazminattan sorumlu olmasına rağmen ödeme yapmadığını belirtmiş, ödenen bedelin tahsilini talep etmiştir.Davalı vekili davanın reddini talep etmiştir.Arabuluculuk ve sigorta şirketine başvuru şartlarının yerine getirildiği görülmüştür.Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe;Eldeki dava sigorta sözleşmesine dayalı rücu istemidir. Davacı vekili Mahkeme kararına dayalı olarak 3. Şahısa ödediği bedelin sigorta şirketinden tahsilini talep etmektedir. Taraflar arasında bir zorunlu mali mesuliyet sigortası olduğu tartışmasızdır. Bu sigorta türü ile sigortacı sigortalının üçüncü kişilere vereceği zararları teminat altına alır. Riziko gerçekleştiğinde teminat dışı haller olmadığı müddetçe sigorta şirketini zarara teminat limitleri çerçevesinde karşılaması gerekir. Aksi durumda zararı karşılayan sigortalı halifiyet ilkesi gereğince sigorta şirketinden bu bedelleri tahsil etme hakkına sahip olur. Somut olayda trafik kazası ile rizikonun gerçekleştiği ve davacının zarar bedelini ödediği anlaşılmaktadır. Bu bedel Mahkeme kararına dayalı olduğundan olaya uygunluğunun araştırılmasına gerek görülmemiştir. Davalının gerçekleşen rizikonun teminat kapsamında olmasına ve yapılan başvuruya rağmen ödeme yapmamasına göre davacının yaptığı maddi tazminata ilişkin ödemeyi davalıdan talep edebileceği kanaatine varılmış ve davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkememizden verilen ... tarih ve .../... esas, .../... karar sayılı karara karşı davalı vekili tarafından istinaf Kanun yoluna başvurulmuş, mahkememiz kararı Antalya BAM ... HD'nin ... tarih ve .../... E, .../... K sayılı ilamı ile kaldırılmış, istinaf kaldırma ilamında belirtildiği üzere Antalya ... İş Mahkemesi'nin .../... esas sayılı dosyası Uyap üzerinden celp edilmiş, ve davalı Sigorta şirketine istinaf ilamında belirtildiği üzere müzekkere yazılarak hasar dosyası celp edilerek açık yargılamaya son verilmiştir.Toplanan Deliller Işığında Yapılan Yargılama neticesinde; davanın rücuen alacak davası olduğu, istinaf kaldırma ilamında belirtildiği üzere davacının rücu istemini yönelttiği davalı Sigorta şirketinin sorumluluğunun ''Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası'' kapsamında olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın ise davaya konu alacağın davalı ile yapılan poliçe teminat kapsamı içinde olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.Rücuya konu alacağın zarar gören 3. Kişinin açmış olduğu Antalya ... ATM'nin .../... esas, .../... karar sayılı dosyasında 3. Kişi için hükmedilen tazminattan kaynaklandığı, 3. Kişinin bu davasını dosyamız davacısı işletene, sürücüye ve ZMMS sigortacısı ... Şirketine yönlendirdiği, mahkemenin sıralı sorumluluk ilkesi gereğince öncelikle Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortacısının sorumlu olduğundan bahisle ZMMS sigortacısı ... Şirketine açılan davanın reddine karar verdiği ve bu kararın istinaf edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır.Her ne kadar Antalya ... ATM .../... esas, .../... karar sayılı ilamı gerekçesinde sıralı sorumluluk ilkesi gereğince ZMMS sigortacısının sorumluluğunun bulunmadığından bahisle red kararı verilmiş ise de Yargıtay ... HD'nin .../... esas, .../... karar sayılı ilamı ile onanan Trabzon Bam ... HD'nin .../..., .../... karar ilamında"Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası'ndan muaf tutulacaklara ilişkin Hazine Müsteşarlığı'nın 28.06.2010 tarihli genelgesi halen yürürlüktedir. Genelgeye göre "01.07.2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, ticari amaçla yapılmayan taşımaların 4925 Sayılı Kanunun 2. maddesinin 2. fıkrası ile kanun kapsamı dışında bırakılan taşımalar ile yine aynı kanunun 2. maddesinin 3. fıkrasıyla düzenlenmesi ilgili mahalli idarelere bırakılan il sınırları içerisindeki taşımalar ile 100 km'ye kadar olan şehirlerarası taşımaların karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamı dışında olduğu kararlaştırılmıştır." Görüldüğü üzere il sınırları içerisindeki taşımalar için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmamaktadır (Yargıtay 17.HD █████████ E, █████████ K; Yargıtay 17.HD ████████ E, ██████████ K; Yargıtay 17.HD ██████████ E, █████████ K; Anayasa Mahkemesi'nin ██████████ BN, █████/2020 tarihli kararı). Bu durumda somut olayda il sınırları içerisinde (... - ... arası) taşımacılık faaliyeti gösteren ... plakalı araç için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırılması zorunlu değildir. Dosya kapsamında ve mahkeme gerekçesinde ...'nin ... tarihli yazısı ile belediyece çıkartılan yönetmeliğe göre servis araçları için düzenlenen izin belgesinin verilmesi için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası şartının arandığı belirtilmiş ise de bu husus izin belgesinin verilme şartı olup, sigortayı zorunlu hale getiremez. Zira zorunlu sigortalar ancak kanunla veya 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 13/1 hükmü gereğince Cumhurbaşkanı tarafından ihdas edilebilir ve Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesi gereğince ancak bu sigortalar yönünden ...'na başvurulabilir. Başka bir ifadeyle belediye tarafından zorunlu sigorta ihdas edilmesi ve bunun ...'nın sorumluluk alanına dahil edilmesi mümkün değildir. Yapılan değerlendirmeler karşısında, davacılar murisinin yolcusu olduğu ... plakalı aracın il sınırları içerisinde taşımacılık faaliyeti yürüttüğü, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yapmaktan muaf olduğu, eldeki dosyada usulünce ihdas edilen ve ...'nın sorumluluğunu gerektiren bir zorunlu sigorta olmadığı, bu haliyle davalının sorumluluğuna gidilemeyeceği ve davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesinde hukuka uyarlık görülmediği anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, yeniden yargılama gerekmediğinden HMK'nın 353/1-b-2 hükmü gereğince yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.'' şeklinde belirttiği üzere il sınırları içerisindeki taşımalar için zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma zorunluluğu bulunmadığından ve eldeki davada meydana gelen kazanın Antalya il sınırları içinde gerçekleşen taşımacılık (...-... arası taşımacılık) sırasında gerçekleştiği ceza dosyasından, dosyadaki beyan ve delillerden anlaşıldığından, celp edilen poliçe ile Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortacısına yöneltilen eldeki davada sıralı sorumluluk ilkesi gereğince sorumluluğun ZMMS (Trafik Sigortası) sigortacısında olduğu, dolayısıyla eldeki davanın reddi gerektiği anlaşılmış aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Bknz benzer nitelikte Yargıtay 17. HD ██████████ esas, █████████; Yargıtay 17. HD █████████ esas, █████████ karar; Yargıtay 17. HD ████████ esas, ██████████ karar)HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın REDDİNE,2-Alınması gerekli ... TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davacıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, davalı tarafça yapılan ... TL yargılama gideri bedelinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,5-Sarf edilmeyen gider avansının HMK 333.maddesi uyarınca yatırana iadesine 6-Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.█████/2026Katip ... ¸e-imza Hakim ... ¸e-imza