İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde Görülen Merhum Müzik Üstadının Eserlerinin Dijital Platformlarda İzinsiz Umuma İletiminden Kaynaklanan Telif Hakkı İhlali ve Tazminat Davası.
Özet: Bu hukuki evrak, merhum bir klasik Türk müziği üstadının mirasçısı olan davacının, davalı şirketin müvekkiline ait müzik eserlerini dijital platformlarda izinsiz olarak umuma iletmesinin fikri ve sınai haklara tecavüz teşkil ettiğini iddia ederek ihlalin tespiti, önlenmesi ve tazmini için dava açtığını; davalının ise fonogram yapımcısı olarak hakları aslen edindiğini, mirasçının zaten meslek birlikleri aracılığıyla dijital kullanımdan pay aldığını savunarak davanın reddini talep ettiğini, bilirkişi raporunda ise davalının bazı albümlerin yapım haklarını sonradan edindiği ve eserlere ilişkin tescil belgelerinin davalı adına düzenlendiği tespit edilen bir yargılamanın başlangıcını sunmaktadır.
T.C.
İSTANBUL 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve TazminiDAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili, merhum...'un klasik türk müziğinin en önemli üstadlarından olduğunu ve davacı müvekkilinin merhumun varislerinden biri olduğunu, davaya konu müzik eserleri üzerinde müvekkili davacının muris sıfatıyla hak sahibi olduğunu, davaya konu müzik eserlerinin dijital müzik platformlarında (... vb dijital müzik mecralarında) umuma iletimine ilişkin olarak davalıya herhangi bir izin verilmemiş olup dijital müzik platformlarında umuma iletimine ilişkin davalının herhangi bir hak ve yetkisi olmadığını, davalının kötü niyetli olduğunu, açıklanan nedenlerle davalının hukuka aykırı eylemleri nedeniyle uğranılan zararların tazmini için her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla; tedbir taleplerinin kabulü ile dava konusu ... isimli müzik eserlerinin ... vb dijital müzik platformlarda umuma iletiminin tedbiren durdurulmasına tecavüzün tedbiren önlenmesine karar verilmesini, davaya konu müzik eserlerine yönelik olarak davalının haksız eylemlerinin müvekkilinin hak sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men’ine, durdurulmasına, önlenmesine ve tecavüzün ref’ine karar verilmesini, dava konusu müzik eserlerinin (... Bestelerinin ) davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına, önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, dava konusu eserlerin yer aldığı fonogramların ilk ses tespitinin dava dışı .... Ltd. Şti, ... Tic. A.Ş., ...şirketleri tarafından gerçekleştirildiğini ve ilk ses tespitinin gerçekleştirilmesi ile birlikte dava dışı bu firmaların dava konusu albümlerde yer alan fonogramla üzerinde fonogram yapımcılığından doğan mali haklara kendiliğinden ve aslen iktisap etmek suretiyle sahip olduğu hususunda davanın tarafları arasında uyuşmazlık bulunmadığını, fonogram yapımcılarının fonogramları üzerinde sahip olduğu hakların aslen iktisap edilen mutlak mülkiyet haklar olduğunu, fonogram yapımcılığı hakları üzerinde eser sahibi ve icracıların herhangi bir mülkiyet hakkı bulunmadığını, fonogram yapımcılığı haklarının mutlak mülkiyet hakları olduğundan fonogramlar üzerindeki fonogram yapımcılığından doğan yapımcısına devri bakımından eser sahibi ve icracıdan FSEK 49'uncu madde kapsamında yazılı bir muvafakat alınması gerekmediğini, günün değişen teknolojik koşulları göz önüne alındığında CD, Kaset üretim ve satışının neredeyse yok denecek kadar az olduğu düşünüldüğünde ses taşıyıcısı olarak fiziki materyallerin yerini dijital platformların aldığını, davacının rahmetli babası merhum mures ...'un eserlerine bağlı olarak veraset ilamındaki payı oranında hak sahibi olup, murisin eserlerinin koruma altında bulunduğu ..., ..., ... Meslek Birliklerinden eser sahibinin mirasçısı sıfatıyla işbu dava konusu albümlerde yer alan eserlerin dijital platformlarda yayınlanmasından dolayı taahhuk eden teklif hak ediş bedellerini almakta olduğunu, dava konusu olayda taraflar arasında hukuki işlem güvenilirliğini de gözetmek gerektiğini, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Taraflarca bildirilen deliller toplanmış, bilirkişi raporları alınmıştır.Mahkememizin █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda;"...dava konusu kapsamında Mahkemeye sunulan... esas ve ... karar numaralı 23.12.2011 tarihli evrak ile davacı ...’un ...’un varislerinden birisi olduğunun görüldüğü, dava konusu kapsamında Mahkemeye sunulan TC. Kültür ve Turizm Bakanlığının gönderdiği müzekkere cevabı (sayı: ... tarih: 07.03.2023) ve eklerindeki eser işletim belgelerindeki 2 adet eser işletim belgelerinin olduğu, eser işletim belgelerinde; davalı ... iki albümün eser işletim belgelerinin yapımını sonradan devir aldığının görüldüğü. Albümlerin yapımcısının olduğu. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğünün 07.03.2023 tarihinde gönderdiği müzekkere cevap dilekçesinde ise ‘…Bu kapsamda otomasyon sistemimizde yapılan sorgulama sonucunda ... adlı müzik eserlerine ait her hangi bir kayda rastlanmamış olup, ... adlı müzik eserlerinin yer aldığı ve davalı ... adına düzenlenmiş farklı formatlardaki (ses kaseti, CD) kayıt tescil belgelerinin birer örneği ekte gönderilmektedir. Bilgilerinize arz olunur’ tespit ve açıklamasının yer aldığı. dava konusu müzik eserlerinden belirtilen eserlerin yapımı kapsamında ...adlı müzik eserlerinin eser işletim belgelerinde yer aldığının görüldüğü, dijital müzik platformlarında umuma iletilmekte olan müzik eserleri (...) Listesi aşağıdaki gibi olup bu listenin ....İncelenmesinde yapıldığında hiçbir video kaydına rastlanılamamıştır. ... isimli videolarda ‘Bu video, ... tarafından gerçekleştirilen bir telif hakkı hak talebi nedeniyle artık kullanılamıyor.’ yazdığının görüldüğü, bu sebeple dava konusu eserlerde sektörel tespit yapılamadığı, ‘... vb. dijital müzik mecralarındaki tespitlerin bilişim alanı dahilinde yapılması gerektiği, dosya kapsamında müzik sektörü tespitlerinin olamayacağının görüldüğü..." yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır. Mahkememizin █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda;"...heyetimize sonradan atanan bilişim uzmanı bilirkişi üyemizin yukarıda ayrıntıları ile yer vermiş olduğu üzere sayın davacı tarafın bilirkişi kök heyet raporumuza karşı beyan ve itirazlarında yer alan; “...” yönündeki talebine binaen yapılmış ayrıntılı inceleme sonucu ... isimli eserlerin halihazırda ... mecrasında yayında olduğu tespit edilmiştir. Sayın davacı tarafın FSEK m. 49/2 uyarınca öne sürmüş olduğu itiraz, hukuki uzmanlık gerektirdiği için heyetimizce değerlendirilememiştir. Kök raporumuzda tarafımıza tevdi olunan “Söz konusu eserlerle alakalı umuma iletiminde hak sahipliğinin oluşup oluşmadığı noktasında sektörel inceleme ve değerlendirme yapılması hususunda” ise söz konusu eserlerin Kaset-CD olarak üretildikleri dönemdeki yapım sürecinin ne şekilde geliştiği, taraflar arasındaki anlaşma veya sözleşmelerin içeriği, yapım masraflarının ne olduğu ve nasıl bölüşüldüğü o süreçte sanatçıya yekûn bir ödeme yapılıp yapılmadığı veya albümler piyasaya çıktıktan sonra satışlar üzerinden herhangi bir pay ödenip ödenmediği gibi ölçülebilir veriler sunulduğu takdirde daha objektif sektörel değerlendirmeler yapılabileceği..." yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır.İNCELEME VE DEĞERLENDİRMEDava, davacının hak sahipliği bulunduğu belirtilen ;... isimli eserlerin, fikir ve sanat eseri sahipliğinden kaynaklanan haklara davalı tarafından yapıldığı iddia olunan tecavüzün tespiti, meni, durdurulması, önlenmesi, ortadan kaldırılması ve dava konusu albümlerin ve icraların davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve umuma iletilmesinin yasaklanması istemlerine ilişkindir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre davacının murisinin anılan eserlerin bestecisi olduğu, █████/2025 bilirkişi raporu ile de tespit olunduğu üzere eserlerin ... isimli uygulamada yayında olduğu anlaşılmaktadır. FSEK 80/B hükmünde de açıkça belirtildiği üzere fonogram yapımcısının eser sahibinin mali hakları FSEK 48 ve FSEK 52 çerçevesinde devraldıktan sonra tespitin kullanım hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Bilindiği üzere FSEK m.48'e göre; eser sahibi veya onun mirasçıları, mali hakları devir ettikleri veya ruhsat verdikleri takdirde onlardan bu hakları alanlar aslen iktisapta bulunmuş olurlar. Başka bir deyişle eser sahibinden veya mirasçılarından iktisap aslen iktisaptır. Devren iktisap ise FSEK m.49'da düzenlenmiştir. Buna göre, eser sahibi veya mirasçılarından, mali bir hak veya böyle bir hakkı kullanma ruhsatını iktisap eden bir kimse bu hakkı başkasına devretmişse yani ikinci elden bir devralma varsa devren iktisap söz konusudur. Bu şekilde yapılacak devirlerin, eser sahibi veya mirasçılarının yazılı iznine dayanması gerekir. Yazılı izin alınmadan devir yapılmışsa icazet verilinceye kadar işlem askıda hükümsüzdür. Somut olayda davacı mirasçıların yahut eser sahibi murisin devre ilişkin izninin bulunmadığı, kök raporda yer alan, takdiri delil niteliğinde olan ve hak sahipliği konusunda kesin bir tespit oluşturmayan eser kayıt ve tescil belgelerinin ...’e devredildiğine dair tespitin tek başına davalının hak sahibi olduğunu ispatlamayacağı, ayrıca taraflar arasında, dava konusu eserlerin dijital platformlarda yayınlanmasına izin veren herhangi bir sözleşmenin de bulunmadığı anlaşılmaktadır. Tüm dosya kapsamı yukarıda özetlenen bilirkişi raporları ile birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu eserlere ilişkin davacının ya da murisinin davalı ile bir sözleşmesinin bulunmadığı, davacının rızası olmaksızın anılan eserlerin davalı tarafça kullanıldığı, davaya konu fonogramın yapıldığı tarihte davacı icracı sanatçının internette dijital iletim haklarına ilişkin herhangi bir hakkın FSEK 80’de düzenlenmediği, FSEK'in 51.maddesi hükmü dikkate alınarak davaya konu davacının hak sahibi olduğu eserlere ilişkin dijital iletim hakkının davacıya ait olduğu, fonogram yapımcısının bağlantılı hak sahibi olarak korunabilmesinin ön şartının eser sahibinden ve icracı sanatçıdan mali hakları kullanma yetkisini devralmış olması gerektiği, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre davacının dava konusu eserlerin dijital mecralarda kullanımına ilişkin davacıya herhangi bir muvafakat vermediği, böylelikle davalı eylemlerinin davacının hak sahipliğine tecavüz ettiği anlaşılmakla davalı eylemlerinin menine ve refine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davaya konu eserlere yönelik davalı eylemlerinin davacının hak sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men’ine, (durdurulmasına ve önlenmesine) ve tecavüzün ref’ine (kaldırılmasına), dava konusu eserlerin davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına, önlenmesine,2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 732,00 TL karar harcından peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 552,10 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafından yapılan: 13.787,75 TL bilirkişi + posta gideri ve 359,80 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 14.147,55 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,5-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ... ¸ Hakim ... ¸