şizofreni hastası davacının fiil ehliyeti yokluğuna dayanarak kambiyo senedinden kaynaklanan borcun iptali, haksız kesilen emekli maaşının iadesi ve manevi tazminat talepli dava.

Şizofreni hastası davacının fiil ehliyeti yokluğuna dayanarak kambiyo senedinden kaynaklanan borcun iptali, haksız kesilen emekli maaşının iadesi ve manevi tazminat talepli dava.

Özet: Bu hukuki evrak, şizofreni hastası olduğunu ve fiil ehliyeti bulunmadığını iddia eden davacının, bu durumu suistimal edilerek kendisine kambiyo senedi imzalatıldığı ve emekli maaşından haksız kesintiler yapıldığı gerekçesiyle senet iptali, kesilen meblağın iadesi ve manevi tazminat talepleriyle açtığı menfi tespit ve istirdat davasında, davalının davacının ehliyetli olduğunu ve iyi niyetli hareket ettiğini savunarak davanın reddini talep etmesi üzerine, daha önce verilen kısmi kabul kararının, istinaf incelemesi sonucu kambiyo senedinden kaynaklanan uyuşmazlığın mutlak ticari dava niteliğinde olması sebebiyle ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiği tespitiyle kaldırılıp, dosyanın görevli mahkemeye tevdi edilme sürecini aktarmaktadır.

T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

T.C.

ANKARA "TÜRK MİLLETİ ADINA "

14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : ████████ Esas

KARAR NO : ████████

DAVA : Menfi Tespit- İstirdat- Manevi Tazminat

(Kambiyo Senedinden Kaynaklı)

DAVA TARİHİ : █████/2022

KARAR TARİHİ : █████/2025

KARAR YAZMA TARİHİ : █████/2025

... Mahkemesinin █████/2025 tarihli ...sayılı görevsizlik kararı ile dosyanın mahkememize gönderildiği, ...sayılı ilamı ile mahkememiz görevli olduğundan ... mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırıldığı, işbu sebeple mahkememizce yapılan açık yargılaması sonucunda dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Müvekkili ...'in 2007 yılında ilk tanının konulmasından itibaren şizofreni hastası olduğunu, hastalığının kronik ve sürekli seyir halinde olduğunu, bu hastalık nedeniyle %45 zihinsel engelli olduğunu, engelli raporunun █████/2010 tarihinde verildiğini, müvekkilinin █████/2018 tarihinde borç altına sokulduğunu, █████/2019 tarihinde ise aleyhine icra takibi başlatıldığını dikkat çekici olarak takipten bir gün sonra █████/2019 tarihinde müvekkilinin icra müdürlüğüne götürülerek emekli maaşından aylık 1.560,00 TL kesinti yapılmasına muvafakat ettiğine dair beyan verdirtildiğini, bunun üzerine müvekkilinin maaşından bu miktarın kesilerek yatırıldığını, müvekkilinin akıl hastası olduğunun ilk bakışta anlaşılabilir düzeyde olduğunu, müvekkilinin takibe konu alacakla ilgili olarak verilen senet karşılığında herhangi bir ürün almadığını, akıl hastalığından istifade eden davalının kötü niyetli olarak müvekkilinin cebine birkaç yüz lira harçlık koyarak kendisinden senet aldığını, müvekkiline ... sayılı ilamı ile abisi ...'in vasi tayin edildiğini, ... Mahkemesinin █████/2021 tarih ... sayılı ilamı ile müvekkili aleyhine ... Esas sayılı dosyasında emekli maaşına uygulanan haczin kaldırılmasına karar verildiğini, müvekkilinin akıl hastası olduğu ve fiili ehliyetinin yani borçlanma ehliyetinin bulunmadığına dair █████/2021 tarihli ... alınmış raporu dava dilekçesi ekinde sunduklarını, müvekkili adına başlatılan takibin iptaline, müvekkilinin borçlanma ehliyeti bulunmaması nedeniyle icraya konu senedin iptaline, müvekkilinin maaşından haksız olarak yapılan toplam 27.827,04.TL kesintinin mevduata uygulanan en yüksek faizden iadesine, müvekkilinin tek geçim kaynağı olan emekli maaşının tamamına konulan haciz nedeniyle yaşadığı sıkıntılar gözönüne alınarak 30.000,00.TL manevi tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Davacı tarafın istirdat taleplerinin 1 (bir) yıllık zamanaşımına uğradığını, davacının iddia ettiği gibi senedin imzalandığı sırada davacının şizofreni hastası olduğuna dair herhangi bir belirti veya olgunun söz konusu olmadığını, takip konusu senedin davacının kendisine olan para borcuna karşılık olarak davacı tarafından kendi iradesiyle imzalandığını, takip konusu senet imzalanırken davacının fiil ehliyetine haiz olduğunu, borç ilişkisi kurulurken kısıtlama kararının mevcut olmadığını, takip kapsamında kendisinin iyi niyetinin mevcut olduğunu, borç altına girerken ya da takip başlatıldığında davacının herhangi bir resmi kuruluşa bildirilmiş bir kısıtlama kararının bulunmadığını, davacının icra müdürlüğü memurlarının nezaretinde maaşından kesinti yapılmasına dair muvafakat verdiğini, memurlarca da dışarıdan bakılınca davacının zihinsel engelli olduğuna dair herhangi bir şüphesinin oluşmadığını bu nedenle işlemler yapıldığını, bu hastalığın ilk bakışta anlaşılmasının mümkün olmadığını, haksız takip nedeniyle manevi tazminata hükmedilebilmesi için gerekli şartların oluşmadığını, tüm bu nedenlerle davanın reddine, davanın kötüniyetli açılmış olması nedeniyle davacının %20'den az olmamak üzere tazminat ödemesine hükmedilmesini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

...Mahkemesinin █████/2024 tarihli ... sayılı kararı ile "...-Davacının manevi tazminat davasının şartları oluşmadığından reddine, -... Esas sayılı dosyasındaki takibe dayanak 03.07.2018 tanzim tarihli 03.12.2018 vade tarihli 30.000,00 (otuz bin) TL bedelli takibe konu senedin iptaline, bu icra dosyasında davacıdan kesilen 27.827,04 TL kesintinin kesinti tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil ile davacıya ödenmesine, " şeklinde karar verildiği bu kararın davalı vekili tarafından istinaf edildiği, ... Dairesinin █████/2025 tarihli ...sayılı kararın kaldırılmasına karar verildiği tespit edilmiştir.

... Dairesinin █████/2025 tarihli ... sayılı kaldırma kararında: ''...Somut olayda dava; menfi tespit, istirdat ve manevi tazminat istemine ilişkin olup uyuşmazlık kambiyo senedi özelliklerini taşıyan bonodan kaynaklanmaktadır. O halde; TTK'nın 4/1-a ve 5/1 maddeleri gereğince, mutlak ticari dava niteliğindeki uyuşmazlığın ticaret mahkemesi tarafından çözümlenmesi gerekmektedir. Bu durumda mahkemece somut olayda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesi olduğundan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi gerektiği gözetilmeden işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir (Aynı yönde Yargıtay kapatılan 19. Hukuk Dairesinin █████/2016 Tarih, ... sayılı ilamı). Açıklanan nedenlerle, görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, istinaf nedeni olarak belirtilmese dahi HMK'nun 355.maddesi gereğince re'sen istinaf incelemesi yapılması gereken bir husus olduğundan, davalı vekilinin istinaf başvurusunun bu gerekçelerle kabulü ile HMK 353/1-a-3 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, görev hususunda bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine." şeklinde karar vermiştir.

... Mahkemesinin █████/2025 tarihli ... sayılı görevsizlik kararı ile " ... Dairesi █████/2025 tarih ... sayılı kaldırma ilamı doğrultusunda görevsizlik kararı vermek gerektiğinden, 6100 sayılı HMK.'nun 114/1-c ve 115/2 maddesi uyarınca mahkemenin görevli olmasına ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle talebin usulden reddine, görevli mahkemenin Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine, talep edildiğinde dosyanın yetkili ve görevli ... Mahkemesine gönderilmesine," şeklinde karar verilmesi üzerine dosya mahkememize tevzi edilmek ile yeni esas numarasını almıştır.

...Mahkemesi görevsizlik kararı vermeden önce dosya kapsamına göre delilleri toplamış olup ...Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden getirtilerek dosya içerisine alınmış olup İş bu dosyada alacaklının ..., borçlunun ... 30.000,00.TL bono, 1.057,81 TL işlemiş faiz, 90,00 TL komisyon olmak üzere 31.147,81.TL toplam alacak üzerinden █████/2019 tarihinde takip başlatıldığı, borçlu ...'in █████/2019 tarihli dilekçe ile emekli maaşından 1.560,00.TL kesinti yapılmasına muvafakat verdiği ayrıca İcra Müdürlüğüne yazılan müzekkere üzerine verilen █████/2024 tarihli cevap beyanında icra dosyasında toplamda 27.827,04.TL tahsilat yapıldığının bildirildiği görülmüştür.

... sayılı dosyası ... Mahkemesi tarafından uyap üzerinden getirtilerek dosya içerisine alınmış olup İş bu dosyada █████/2021 tarihli karar ile şikayetin kabulü ile ... Esas sayılı dosyasından davacı borçlunun emekli maaşına uygulanan haczin kaldırılmasına karar verildiği görülmüştür.

... dosyası ... Mahkemesi tarafından uyap üzerinden getirtilerek dosya içerisine alınmış olup İş bu dosyada ...'in TMK 405. Maddesi gereği kısıtlanmasına ve ...'in kısıtlıya vasi olarak atanmasına karar verildiği ve ayrıca mahkemenin █████/2022 tarihli ek kararı ile mahkememiz dosyasında kısıtlıyı temsil etmek üzere vasi ...'e husumet izni verdiği görülmüştür.

Tarafların sosyal ve ekonomik durumları araştırılmış ve davaya konu tüm bilgi ve belgeler ilgili yerlerden celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.

...Mahkemesi tarafından dosya ara kararı ile ... gönderilmiş olup; adli tıp kurumu █████/2023 tarih ... sayılı raporunda; "... Kişide irade şuur ve hareket serbestisi ile onları değerlendirip sağlıklı sonuçlara varabilme yeteneğini ortadan kaldıracak mahiyet ve derece olan şizofreni hastalığının mevcut olduğu, bu tanının ilk olarak 2007 yılında konulduğu, takiplerinin yapılmış olduğu anlaşılmış olup, şizofreni hastalığının kronik (sürekli seyir halinde olan) bir hastalık olduğu, takibe konu bononun düzenlendiği █████/2018 tarihinde hastalığının ve tedavisinin devam etmekte olduğu, ...'in akit tarihi olan █████/2018 tarihi itibariyle hukuki işlem ehliyetinin bulunmadığı, fiili olarak görünüşte hukuki ehliyetinin bulunup bulunmadığının █████/2021 tarihinde Anabilim dalımızda yapılmış olan muayenesine göre anlaşılabilir olmadığı kanaatinde bulunduğumuz..." şeklinde rapor düzenlendiği tespit edilmiştir.

Davacı tarafın talebi Menfi tespit ile istirdat davası ile manevi tazminat olup menfi tespit ve istirdat davaları olup Asliye Ticaret Mahkemesinde tazminat ve alacak davalarında zorunlu arabuluculuk dava şartı kabul edildiğinden bu kapsamda, 7445 sayılı yasanın 1 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe girmeden önce Menfi tespit ile istirdat davası zorunlu arabuluculuğa tabii olmadığından dava da █████/2022 tarihinde açıldığından bu nedenle arabuluculuk zorunlu olmadığından manevi tazminat talebi de taleplerinin yığılması nedeni ile arabuluculuk aranamayacağı sonucuna varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava; davacının hukuki fiil ehliyeti bulunmadığı bu nedenle verdiği senetlerin geçerli olmadığı iddiasıyla menfi tespit, istirdat ve manevi tazminat davasıdır.

Tüm dosya kapsamı, iddia, savunma ve uyuşmazlık ile ... █████/2023 tarihli raporu, ... Esas ( Eski: ... Esas) sayılı dosya ile aynı icra dairesinin davacıdan yapılan tahsilata ilişkin █████/2024 tarihli beyan yazısı ile taraf delilleri birlikte değerlendirildiğinde; davacının takibe konu olan █████/2018 düzenleme tarihli 30.000,00.TL bedelli bononun düzenlendiği tarihte hukuki ehliyeti olmadığını savunmuş olup ... █████/2023 tarihli Adli Tıp raporu ile davacının bononun düzenlendiği tarihte ve öncesinde davacının hastalığının mevcut olduğu, akit tarihinde hukuki işlem ehliyetinin olmadığı açıkça belirtildiğinden, hukuki ehliyeti olmayan davacı tarafından düzenlenen bononun geçerli olmadığından, davacıya yükümlülük getirmediği, bu işlemin yok hükmünde olduğu anlaşılmakla davacının senedin iptali ve istirdat talebinin yerinde olduğu, buna göre davanın kısmen kabulü ile borçlu olmadığına dair menfi tespit davası ile davacı tarafın icra dosyasında yatırmış olduğu toplamda 27.827,04.TL'ye yönelik istirdat davasınında kabulüne karar verilmiştir. Ancak davacının görünüşünden hukuki ehliyetinin bulunup bulunmadığının anlaşılabilir olmaması nedeniyle davalının davacıya ızrar kastıyla eylemde bulunup bulunmadığı anlaşılmadığından, şartları oluşmayan manevi tazminat davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE;

A- Davacı tarafın MENFİ TESPİT davası ile İSTİRDAT davasının KABULÜ İLE, ... Esas ( Eski: ... Esas) sayılı dosyasındaki takibe dayanak 03.07.2018 tanzim tarihli 03.12.2018 vade tarihli 30.000,00.TL bedelli takibe konu senedin iptaline, bu icra dosyasında davacıdan kesilen 27.827,04.TL kesintinin kesinti tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil ile davacıya ödenmesine,

B-Davacının manevi tazminat davasının şartları oluşmadığından REDDİNE,

2-492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 3.950,17.TL karar ve ilam harcının, dava açılışında alınan 1.044,26.TL peşin harç ile istinaf kaldırması öncesi ilgili ... yazılan █████/2024 tarihli ... nolu Harç tahsil müzekkeresindeki 1.083,44.TL bakiye harcın mahsup edilmesi ile eksik kalan 1.822,47. TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Davacı tarafından yapılan 80,70.TL başvurma harcı 323,00.TL tebligat ve müzekkere gideri, 1.000,00 TL Adli tıp fatura ücreti ile ... kaldırma kararı sonrası yapılan 1.225,00.TL posta gideri olmak üzere üzere toplam 2.628,70.TL'nin davanın kabul red oranı dikkate alınarak 1.730,79.TL. ile 1.044,26 TL peşin harçta dahil olmak üzere toplam 2.775,05.TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T'side dikkate alınarak önceki karar davalı lehine kaldırılmış olduğundan usulü kazanılmış haklar dikkate alınarak 17.900,00.TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden reddedilen kısım yönünden A.A.Ü.T 'sinin 13/2.maddesine göre hesaplanan 17.900,00.TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

6-Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatırana iadesine,

Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda olmak üzere, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren, HMK.nun 345.maddesine göre 2 (iki) hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu usulen anlatıldı. █████/2025

Katip ...

¸e-imzalıdır.

Hakim ...

¸e-imzalıdır.

¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸