Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesinin, kurye ile firma arasındaki ticari paket taşıma sözleşmesinin işçi-işveren ilişkisi olarak nitelendirildiği itirazın iptali davası istinaf kararı.
Özet: Bu hukuki belge, kurye olarak çalışan davacının haksız kesinti ve ardından gerekçesiz işten çıkarılması iddiasıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasını incelemektedir; yerel mahkeme, taraflar arasındaki paket taşıma sözleşmesinin içeriğini ve fiili çalışma koşullarını değerlendirerek, davalının çalışma saatlerini ve yerini belirlemesi, ekipman sağlaması, başka işte çalışmayı kısıtlaması ve tek taraflı fesih yetkisine sahip olması gibi unsurların işçi-işveren ilişkisine işaret ettiğini, sözleşmenin ise işverenlik sorumluluklarından kaçınmak amacıyla yapıldığını tespit ederek uyuşmazlığı bir iş ilişkisi kapsamında ele almıştır.
T.C.
GAZİANTEPBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : ..KARAR NO : ..T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ..ÜYE : ..ÜYE : ..KATİP : ..İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : GAZİANTEP 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : ..NUMARASI : ..DAVACI : ..DAVALI :..VEKİLLERİ : Av...DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ : ..YAZIM TARİHİ : ..Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:DAVA: Davacı . . . vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davalı şirkette bir buçuk ay kurye olarak çalıştığını, davalı şirketin ise çalışma döneminin 2. haftasında fazladan kasa açığı ve haksız şekilde kesinti yaptığını, davacının bu durumu yetkililere ilettiğini, fakat çözüm yolunun bulunmadığını, müvekkilinin davalı firmanın yapmış olduğu haksız kesintiyi sosyal medya platformu üzerinden mesaj yoluyla çalışma arkadaşlarına bildirmesi üzerine bölge müdürü tarafından hiçbir gerekçe gösterilmeden işten çıkarıldığını, bunun üzerine davacı tarafın .. İcra Müdürlüğünün.. esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davalı tarafın takibe itiraz ederek durdurduğunu beyanla itirazın iptalini, davalının asıl alacağın.. den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı ... Pazarlama Dağıtım Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; yetki ve görev itirazlarının bulunduğunu, aralarındaki sözleşmeye göre .. Mahkemelerinin yetki olduğunu, müvekkili ile davacı arasında akdedilen sözleşmenin iş sözleşmesi mahiyetinde değil bir hizmet alım sözleşmesi olup ticari nitelikle bir akit olduğunu, bu nedenle de sözleşmenin feshinin sebep göstermeksizin yapılabildiğini, davacı tarafında bu sözleşmeyi imzalarken bu hususu peşinen kabul ettiğini bu hususa dair herhangi bir talebinin oluşmayacağını, ayrıca müvekkili tarafından davacıya.. tarihli,.. . ." konulu olarak sözleşme gereği yansıtma yapıldığını beyanla davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinden bırakılmasını talep etmiştir. YEREL MAHKEME KARARI: İlk derece mahkemesince ;"Somut uyuşmazlıkta her ne kadar taraflar arasında "paket taşıma sözleşmesi" adı altında bir sözleşme çerçevesinde davalı restoran işletmesinin asli işlerinden olan yemeğin müşteriye taşınması işinin davacıya yaptırıldığı, yapılan işin niteliği itibariyle dışardan temin edilmesini gerektirecek özel bir uzmanlık veya teknik bilgi gerektiren bir iş olmadığı, davacı tarafça sunulan .. içeriği incelendiğinde "maaşımdan haksız yolla .. TL ücret kesilmiştir." ibaresinin kullanıldığı; Dosyaya sunulan sözleşme incelendiğinde; Çalışma saatlerinin ve çalışma yerinin belirlenmesi yetkisinin davalıda olduğu, Davacının paket taşıma işinin yapılması sırasında aynı anda bir başka işletmeye ait gıdaları taşımasının mümkün olmadığı, Davacı kuryenin sadece .. isimli uygulama üzerinden verilen siparişleri teslim edileceği, aksi takdirde cezai şartın öngörüldüğü, Sözleşme konusu işin kurye tarafından herhangi bir şekilde üçüncü kişilere ifa ettirilemeyeceği, .. işe başlamadan önce davalı tarafça düzenlenen eğitimleri almasının zorunlu olduğu, aksi taktirde davalı şirketin tek taraflı fesih hakkının bulunduğu, Davalı şirketin hiçbir sebep göstermeksizin üç gün önceden bildirmek kaydı ile tek başına fesih hakkının bulunduğu, Kuryenin diğer kuryeler ile birlikte toplu şekilde iş bırakması halinde davalının tek başına fesih hakkının bulunduğu, Kuryenin sözleşme kapsamındaki alacaklarının üçüncü kişilere temlik edilmesinin engellendiği, Dosya içerisindeki faturalar incelendiğinde; gıda taşıma çantası, pos cihazı, kurye çantası ve .. Gelsin yeleğinin davalı tarafça davacı kuryeye temin edildiği, bu haliyle davacının sözleşmenin ifası sırasında bağımsız bir tacir olarak hareket etmediği, her iki taraf arasındaki ilişkinin işçi-işveren ilişkisinin tüm unsurlarını barındırdığı görülmüştür. Bu haliyle, her ne kadar taraflar arasında bir paket taşıma sözleşmesi bulunmakta ise de, sözleşmenin davalı işyerinin işverenlik sıfatından kaynaklanan kıdem tazminatı, yıllık izin, fazla mesai, iş güvenliği ve benzeri sorumluluklardan kurtulmak maksadıyla işçiye göre daha güçlü konumun kullanılarak imzalandığı, keza davalı işyerine tek taraflı fesih hakkının tanınmasının da bu yöndeki intibayı güçlendirdiği, son yıllarda ülkemiz genelinde ". ." adıyla şahısların kendi nam ve hesaplarına paket taşıma işi gerçekleştirdikleri, bu uygulamanın aynı işin işçi olarak gerçekleştirilmesi halinde elde edilen gelire oranla daha yüksek kazanç getirisi olması nedeniyle bu modelde çalışmanın tercih edilebildiği bilinmektedir. (...) Taraflar arasında sözleşme serbestisi çerçevesinde hizmet alım sözleşmesi imzalanmış ise de bu sözleşme ile esasen işçi-işveren ilişkisi kurulduğu ancak işverenlik sıfatından kaynaklanan sorumlulukların önemli ölçüde işçi aleyhinde sınırlandırıldığı, bu haliyle kamu düzenine ayrılıklar içeren sözleşmeye itibar edilerek davacı ile davalı arasında ticari bir ilişki kurulduğunun söylenemeyeceği ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın işçi - işveren ilişkisinden kaynaklandığı değerlendirilmiş, mahkememizin görevsizliği ile görevli mahkemenin İş Mahkemesi olduğuna dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Bu açıklamalar doğrultusunda da mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı taraf istinaf dilekçesinde; davalı şirkette esnaf kurye olarak çalıştığını, iş ortağı adı altında fatura düzenleyerek, kendi vergisini vererek, motosikletinin bakımını üstlenerek çalıştığını, davalının ekipman vererek işe başlattığını, ancak . kaydının yapılmadığını, davanın iş mahkemesinde görülmesi durumunda davanın usulden reddine karar verileceğini bu nedenlere kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, 6098 sayılı TBK m. 502'ye göre iş görme sözleşmesinden kaynaklı alacak için başlatılan icra takibini itiraz nedeniyle 2004 sayılı İİK m. 67'ye göre itirazın iptali davasıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkinin işçi işveren ilişkisi mi yoksa TBK m. 502'ye göre iş görme sözleşmesine dayalı ilişki mi olduğu konusundadır. Taraflar arasında yapılan paket taşıma sözleşmesinin "Konu ve Hizmetler" başlıklı 2'nci maddesinde; "paket servis siparişlerinin tüketiciye teslim edilmesi hizmeti ile sipariş yönetimine bağlı diğer tüm destek hizmetlerinin kurye tarafından verilmesi ile ilgili olarak tarafların hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesinden ibarettir."; "Hizmet Kapsamı" başlıklı 4'üncü maddesinde; "Dağıtım hizmeti verilmesi: ., . . ait her türlü gıda ürünü dahil olmak üzere (...) araçlı araçsız kurye ile taşınması hizmetini verecektir. Teslimatını kapıda ödemeli olarak gerçekleştirdiği her türlü gıda, sanayi ve ticari ürün ve sair diğer ürünlerin bedellerinin . .. adına tahsilatından ve tahsil ettiği tutarları . .. hesabına ödemekten sorumludur... ve kurye birbirinden bağımsız taraflar olup, işbu sözleşmenin akdi taraflar arasında bir hizmet akdi, iş sözleşmesi, işçi işveren ilişkisi, acentelik, ortaklık, temsilcilik, işçi işveren veya benzeri bir ilişki doğuracak şekilde yorumlanmayacaktır. .. bu sözleşmenin ifası dışında kalan zamanlarda, sektör sınırlaması olmaksızın, paket dağıtım hizmeti de dahil olmak üzere dilediği işi yapmakta serbesttir."; 5.3 maddesinde; ".., bu sözleşmenin imza tarihinden önce şahıs şirketi kurulmasına yönelik tüm usulü işlemleri tamamlamak zorunda olduğunu kabul beyan ve taahhüt eder."; 5.6 maddesinde ".., bir şahıs şirketi olarak kurulmuş olduğu için, işbu sözleşme konusu işi kendisi haricinde sözleşme dışı üçüncü kişilerle (tüzel veya gerçek kişi) veya alt yüklenicilerle anlaşmak suretiyle ifa etmeyeceğini ve ettirmeyeceğini kabul, beyan ve taahhüt eder."; "Fiyatlandırma ve Ödeme Şekli" başlıklı 7.1 maddesinde ". ., kuryenin yapacağı dağıtım hizmetindeki taşıyacağı paketlerle orantılı olmak üzere her ay kuryeye ödenmesi gereken toplam bedelin bilgisini kuryeye yazılı olarak bildirecektir. . kendisine bildirilen toplam bedel üzerinden .. dahil olmak üzere fatura düzenleyip bu faturayı . .’in mail adresine veya orijinal halini fiziki adresine göndereceğini taahhüt eder." düzenlemeleri yer almaktadır. Sözleşmenin 7.2 maddesinde taşınan her paket için ne kadar ücret ödeneceği belirlenmiştir. Sözleşmenin 15.3 maddesinde de İstanbul mahkemelerinin yetkili olduğu belirlenmiştir. Davacı istinaf dilekçesinde kendisinin fatura düzenlediğini ve vergi kaydı olduğunu belirtmiştir. Dosyaya da düzenlediği faturaları sunmuştur. Faturalar üzerinde davacının vergi numarası olduğu, Şahinbey Vergi Dairesi mükellefi olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece öncelikle davacının tacir araştırmasının yapılması gerekmektedir. Davacının vergi dairesine yazı yazılarak; davacının .. tarih 19024 sayılı . . yayımlanan .. tarihli . . Kararına göre; Koordinasyon kurulunca tespit edilen gelir vergisinden muaf olup olmadığının, kazançları götürü usulde vergilendirilenlerden olup olmadığının, işletme hesabına göre defter tutup tutmadığının, bilanço esasına göre defter tutup tutmadığının, gelirinin Vergi Usul Kanunu'nun 177. maddesinin 1.fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşıp aşmadığının, Vergi Usul Kanunu’na istinaden birinci sınıf tacir sayılıp sayılmadığının, bildirilmesinin istenilmesi, .. yazı yazılarak davacının kaydının bulunup bulunmadığının bildirilmesinin istenilmesi ve.. yazı yazılarak davacının kaydının bulunup bulunmadığının bildirilmesi, buralardan gelecek cevaba göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.Davacının tacir olduğunun anlaşılması ve ticaret mahkemesinin görevli olduğunun tespiti durumunda davanın miktarı ve konusuna göre 6102 sayılı TTK m. 4/II'ye göre basit yargılama usulü uygulanacaktır. Dosya .. ve .. tarihlerinde iki kez işlemden kaldırılmış ve yenilenmiş olup 6100 sayılı HMK m. 320/IV'e göre davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekir. Davacının tacir olmadığının anlaşılması durumunda ise kendi adına vergi kaydının bulunması ve fatura düzenliyor olması dikkate alınarak görevli mahkemenin iş mahkemesi değil, asliye hukuk mahkemesi olduğu dikkate alınmalıdır.Bu nedenlerle davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne, kararın 6100 sayılı HMK m. 353/I-a-6'ya göre kaldırılmasına karar verilmiştir. HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;1-Davacı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a.(6) maddesi uyarınca KABULÜNE,2-.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. tarihli, .. Karar sayılı istinafa konu kararının KALDIRILMASINA,3-Dosyanın yukarıda işaret edilen eksikliklerin ikmali ile oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere yeniden görülmesi için kararı veren mahal mahkemesine iadesine,4-Davacı tarafça yatırılan peşin harcın yerel mahkemesi tarafından talep halinde iadesine,5-İstinaf masraflarının mahkemesince yeniden verilecek kararda nazara alınmasına, 6-İstinaf yargılaması duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,7-HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan tetkikat neticesinde HMK'nın 353. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir. █████/2026 Başkan ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Üye ¸e-imzalıdır Katip ¸e-imzalıdır NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."