İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenen mukavva kutulara yönelik faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü konulu davada, ilk derece mahkemesi kararının yenilik, rüçhan ve bilirkişi raporlarına dair istinaf kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, karton kutulara ilişkin bir faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne dair açılan dava ve karşı davaya ilişkin istinaf başvurusunu konu almaktadır; davacı, davalının faydalı modelinin yenilik taşımadığı ve kendi buluşuyla birebir aynı olduğu gerekçesiyle hükümsüzlüğünü talep ederken, davalı ise davacının faydalı modelinin teknik açıdan yetersiz olduğunu ileri sürerek hükümsüzlüğünü istemiştir. İlk derece mahkemesi davacının asıl davasını reddederken davalının karşı davasını kabul etmiş, davacı ise bilirkişi raporlarındaki hatalar, yayınlanmış haber ve video içeriklerinin göz ardı edilmesi gibi gerekçelerle karara itiraz ederek asıl davanın kabulünü ve karşı davanın reddini talep etmektedir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ44. HUKUK DAİRESİT Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R IDOSYA NO: ████████ EsasKARAR NO: ████████İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk MahkemesiTARİHİ: █████/2023NUMARASI: ███████ E. - ████████ K.DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :Tarafların İddia ve Savunmaları: ASIL DAVADA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin █████/2019 başvuru tarihli ve ... no.lu faydalı modelin (...) sahibi olduğunu, söz konusu ...’nin rüçhan tarihinin █████/2018 olduğunu, başvuru yapıldıktan sonra medyada haber konusu olduğunu, davalı tarafından █████/2019 tarihinde başvuru yapılan ve ... no.lu “...” başlıklı ...’nin müvekkilin ... belgesi ile aynı olduğunu, yenilik taşımadığını, davalı yanın ... belgesine konu buluşuna ait istemlerin müvekkilinin istemleri ile içerik olarak birebir olduğunu, sadece kelimelerin farklı şekilde kullanıldığını, her iki başvurunun da karton kutular için yapıldığını, müvekkilin "..." tabirine karşılık, davalının "..."; müvekkilin "açılıp kapanabilen kanatlar" tabirine karşılık davalının "..." tabirini kullandığını, her iki başvuruda da, kilidi açmak için "..."dan bahsedildiğini, yani hem görsel hem de anlatım açısından buluşların birebir olduğunu beyanla ... no.lu ...’nin hükümsüzlüğünü talep etmiştir. KARŞI DAVADA TALEP:/Davacı-karşı davalıya ait ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğü talebinden ibaret olduğunu, davacıya ait ... sayılı faydalı model, konu hakkında uzman kimsenin buluşu üretebilmesi ve tekniğin makul şekilde uygulanabilmesi açısından yetersiz olduğunu bu yönüyle de SMK’nın 92. Maddesinin 1. Fıkrasına aykırı olduğunu, buna göre SMK’nın 144. Maddesi uyarınca davacıya ait ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğü koşulları oluştuğunu, karşı davanın kabulüne davacı- karşı davacıya ait ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğüne, karar verilmesini talep etmiştir. KARŞI DAVAYA CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ana faaliyet konusunun oluklu mukavva kutu, kâğıt ve hurda kâğıt üretimi ve satışı olduğunu, ürünlerinin bir kısmını faydalı model olarak tescil ettirdiğini, davaya konu ... sayılı faydalı modele konu ürünü de bunlardan biri olduğunu, davacının ... sayılı faydalı modeli ile davasına mesnet olarak gösterdiği ... ve ... sayılı faydalı modellerin benzer olduğunu ileri sürerek, müvekkili şirketin ... sayılı faydalı modelinin yenilik vasfını taşımadığı gerekçesiyle hükümsüzlüğünü talep etmişse de, dava konusu ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğüne sebebiyet verecek koşulların mevcut olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı ile; "A-Asıl davanın REDDİNE, B-Karşı Davanın KABULÜ ile, Davalı adına tescilli ... numaralı ve "... ..." BAŞLIKLI Faydalı model Belgesinin HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE,İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacı/Karşı davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkiline ait "Mukavva Kutular İçin ..." konulu faydalı modelin rüçhan ve kullanım haklarının davalı tarafından haksız şekilde kullanıldığını, bu duruma karşı açılan hükümsüzlük davasında yerel mahkemenin hatalı bir karar verdiğini, bilirkişilerin müvekkiline ait resmi rüçhan kayıtlarını ve TürkPatent verilerini hukuka aykırı şekilde görmezden geldiğini, davalının başvuru tarihinden çok daha önce yayınlanmış olan haber ve video içeriklerinin "yenilik" unsurunu ortadan kaldırmasına rağmen dosyada değerlendirilmediğini, bilirkişilerin "..." ile "..." arasındaki temel farkı ayırt edemeyerek teknik bir yanılgıya düştüğünü, müvekkilinin tarifnamesindeki ifadelerin cımbızlanarak anlaşılmaz ilan edildiğini ancak aynı ifadelerin davalının başvurusunda geçerli kabul edildiğini, mahkemenin denetime elverişli olmayan ve maddi hatalar barındıran raporlara dayanarak hüküm kurduğunu, yeni bir bilirkişi incelemesi talebinin reddedilmesinin adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini, neticede yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını, asıl davanın kabulünü ve karşı davanın reddini talep ettiğini beyan etmektedir.Davalı/Karşı davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı-karşı davalının somut hiçbir veriye dayanmayan istinaf itirazlarının ve haksız, hukuka aykırı ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddi gerektiğini ileri sürerek asıl davanın reddi ve karşı davanın kabulüne dair yerel mahkeme kararının her yönü ile usul ve kanuna uygun olduğundan davacı karşı davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.GEREKÇEDava ve karşı dava taraflara ait faydalı model belgelerinin hükümsüzlüğünü istemelerine ilişkindir. Asıl davada davacı vekili, müvekkiline ait █████/2019 başvuru tarihli ... numaralı “... ...” başlıklı faydalı modele dayanarak, Mondi şirketi adına tescilli ... numaralı “...” başlıklı faydalı modelin yeni olmadığın ileri sürerek ... numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğünü talep etmiştir.Davalı-karşı davacı vekili, müvekkiline ait ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğünü gerektiren şartların bulunmadığını , buna karşılık ... adına tescilli ... sayılı faydalı modelin yeterince açık ve tam biçimde açıklanmadığını, tarifname, istemler ve resimlerin ilgili teknik alandaki uzman kişinin buluşu uygulamasına imkan vermediğini ileri sürerek karşı dava olarak ... sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğünü talep etmiştir. █████/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda; asıl dava yönünden TR ... numaralı faydalı modelin istemlerinin D1-D7 belgeleri karşısında yeni olduğu, sanayiye uygulanabilir olduğu, açıklık ve kapsam aşmama kriterlerini sağladığı, dolayısıyla bu belge yönünden hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı, karşı dava yönünden ise TR ... numaralı faydalı modelin istemlerinin, buluşun uzman kişi tarafından uygulanabilmesini sağlayacak ölçüde açık ve tam şekilde tarifname, istemler ve resimlerle açıklanmadığı, bu nedenle açıklık kriterini sağlamadığı ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu görüşü bildirilmiştir.█████/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda, TR ... numaralı faydalı modelin yeni olduğu, sanayiye uygulanabilir bulunduğu, açıklık ve kapsam aşımı bakımından geçerli olduğu ,TR ... numaralı faydalı modelin açık ve tam biçimde tarif edilmediği, bu nedenle açıklık şartını taşımadığı , iki faydalı model arasında şekil ve çalışma prensibi bakımından temel ve bariz farklılıklar bulunduğu belirtilmiştir. Mahkemece asıl dava yönünden TR ... numaralı faydalı modelin SMK m.144 kapsamında hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı dava yönünden ise ... numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir. Karara karşı davacı-karşı davalı vekili istinaf talep etmiştir. █████/2019 başvuru tarihli , TR ... Y numaralı “... ...” başlıklı faydalı modelin davacı-karşı davalı adına , █████/2019 başvuru tarihli TR ... Y numaralı “...” başlıklı faydalı modelin davalı-karşı davacı adına tescilli olduğu görülmektedir. Tescilli bir faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünün ileri sürülmesi halinde kural olarak ispat yükü davacı taraftadır. Faydalı model başvurusunun kabulü onun mutlak manada yeni olması koşuluna bağlı tutulmuştur. Diğer bir anlatımla, başvuruya konu olan buluşun başkaları tarafından başvuru tarihinden önce, ülkede veya dünyada kamuya açıklanmamış veya kullanılmamış olması gerekir. Yerleşik Yargıtay kararlarına göre, faydalı model ile korunan, küçük ve faydalı buluş niteliğindeki teknik ilerleme sağlayan yeniliklerdir. Buluşun teknik alanda yeni ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir. Hükümsüzlük incelemesi istemler ve bunlara ilişkin tarifname esas alınarak yapılır. Asıl dava yönünden yapılan incelemede; yenilik değerlendirmesinde buluşun başvuru tarihinden önce tekniğin bilinen durumuna dahil olup olmadığının esas alınması gerektiği, dosya kapsamında alınan █████/2023 ve █████/2023 tarihli bilirkişi heyet raporlarında, TR ... sayılı faydalı modelin istemlerinin D1-D7 olarak gösterilen teknik dokümanlar karşısında yeni olduğu, sanayiye uygulanabilirlik ve açıklık kriterlerini sağladığı, kapsam aşımı bulunmadığı tespit edilmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporlarında, yenilik giderici olarak sunulan delillerin, buluşa ilişkin tüm teknik unsurları ve istem kapsamını ortaya koyacak nitelikte somut ve denetlenebilir teknik açıklamalar içermediği, yeniliği ortadan kaldırıcı nitelikte olmadığının belirtildiği, davacının rüçhan başvurusunun TPMK online tescil kayıtlarında bulunmadığının, rüçhanın hüküm ifade edebilmesi için dayandığı başvurunun kapsamı ve teknik içeriğinin somut şekilde ortaya konulması gerektiği, █████/2018 tarihli "Anadolu Haber Ajansında" yayınlanan haber içeriğine ilişkin delillerin sicil kayıtları ve dosyada bulunmadığı için incelemeye dahil edilmediği beyan edilmiştir.Davacı-karşı davalı vekilinin █████/2018 tarihli "Anadolu Haber Ajansında" yayınlanan haber içeriğine ayrıca https://...../ linkinde yer alan ve kilit mekanizmasının nasıl çalıştığının en ince ayrıntısına kadar anlatıldığı, █████/2018 tarihli habere dayanarak da davalı ... belgesinin yeni olmadığını ileri sürdüğü anlaşılmıştır.Davalı karşı davacının ... başvuru numaralı ... belgesinin başvuru tarihinin █████/2019 tarihli olduğu ileri sürülen haber ve videonun başvuru tarihinden önce olduğu, yenilik giderici delil olarak incelemeye alınabileceği, bilirkişilerce davacıya ait D1 nolu █████/2019 başvuru tarihli TR ... no.lu ... dokümanının rüçhanının bulunmadığı, D3 nolu https://www....# linkinin web sitesinde tespit edilen tarihinin █████/2019 tarihli ve https://www. ...'....html linkinin web sitesinde tespit edilen tarihinin █████/2019, ... nolu https: /www...tr/ ...-...-... haber linkinin ise yayınlanma tarihinin belirlenemediğini , yapılan karşılaştırmada, hükümsüzlüğe konu ... belgesinin bağımsız istemindeki diğer unsurların D1, D3, D4, D7 de bulunuyorsa da, hükümsüzlüğe konu ... belgesinde " gövde yan duvarları (12) en az bir tane ... (17) ihtiva eder" şeklinde açıklanan kilitleme mekanizmasının gövde yan duvarında değil, kapak üzerinde olduğunu beyan ettikleri anlaşılmaktadır.Mahkemece alınan tarihli son raporda; davacı-karşı davalı ...'a ait ... no'lu faydalı model belgesindeki buluşun, başvuru 28.02.2019, tescil 21.09.2021 tarihli olduğu, söz konusu ... belgesinin dayandığı daha eski tarihli bir rüçhanı bulunduğu, söz konusu rüçhanın 04.06.2018 tarihli “Anadolu haber ajansı” olarak kayıtlı olduğu, ... tescil numaralı faydalı modelin ... tescil numaralı faydalı model ile benzer olup olmadığı bakımından yapılan incelemede; TR ... no.lu faydalı model ile TR ... no.lu faydalı model arasındaki şeklen ve işlevsel olarak benzerliklerin incelenmesinde; kutu ve kilitleme mekanizmalarının boyutları, perfore hat, kapağın açılış şekli, ..., kutu kenarlarının işlevselliği, vb. parametrelerin incelendiği, şekil ve çalışma prensip farklılığının gözlendiği açıklanmışsa da, ... yenilik karşılaştırmasında bağımsız istemlerde korunan unsur karşılaştırması yapılması gerekirken "şekil ve işlev" farklılığı üzerinde durularak sonuca gidilmesi yerinde görülmemiştir.Bu durumda mahkemece, davacı-karşı davalının ... tescil numaralı faydalı model başvurusunun rüçhanının bulunup bulunmadığının tereddüte mahal vermeyecek şekilde belirlenmesi için TPMK'dan sorularak ,gerekirse haber içerikleri ile ilgili bilişim incelemesi yaptırılmak suretiyle kamuya sunum tarihinin belirlenmesi, istinaf başvurusunda bulunan davacı-karşı davalı vekilince, buluşun "..." olduğu ve kutu üzerinde konumunun sonuca etkili olmadığına yönelik itirazının, hükümsüzlüğe konu ... belgesinin tarifnamesi de incelenerek, kilit mekanizmasının konumunun korunup korunmadığının ve kilit mekanizmasının konumunun buluşa katkı sağlayıp sağlamadığının değerlendirilmesi için, mahkemece ilk bilirkişi raporunu düzenleyen heyetten ek rapor alınarak asıl dava ve karşı dava yönünden yeniden belirtilen şekilde araştırma yapılıp , ek rapor alınarak oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Tüm bu nedenlerle davacı karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, belirtilen şekilde inceleme yapılması bakımından dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı-karşı davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2-İstanbul Anadolu .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .../███████ tarih, 2022/.... E. 2023/.... K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran davacı-karşı davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. █████/2026