İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, akaryakıt bayilik sözleşmesi kapsamında banka teminat mektubunun iadesi davasının konusuz kalması sonrası yargılama giderlerinin belirlenmesi itirazını değerlendiriyor.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının sona eren bayilik sözleşmesi sonrası davalıya verilen banka teminat mektubunun iadesini talep ettiği, davalının ise davacının ekipman iade etmediği ve taahhütlerini yerine getirmediği gerekçesiyle teminatı tutmakta haklı olduğunu savunduğu, ilk derece mahkemesinin yargılama sürecinde teminat mektubunun iadesi nedeniyle davanın konusuz kaldığına ancak dava tarihindeki haklılık ve davalının alacak iddialarını ispatlayamaması sebebiyle yargılama giderleri ile vekalet ücretini davalıya yüklediği kararı davalının, müvekkilinin teminatı tutmakta haklı olduğu ve bu nedenle gider yüklemesinin hatalı olduğu iddiasıyla istinaf başvurusunda bulunmasına ilişkindir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ13. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: █████████ EsasKARAR NO : █████████ KararT Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNUMARASI : ████████ Esas- ████████ KararTARİH: █████/2026DAVA: Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi (Depo Edilmesi İstemli)KARAR TARİHİ: █████/2026 İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile müvekkili arasında 25.04.2011 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, davalıya bu bayilik sözleşmesinin teminatı olarak 07.06.2011 tarihli, ... numaralı, 150.000 TL bedelli ve 07.12.2016 vadeli banka teminat mektubunun verildiğini, banka teminat mektubunun temin ettiği bayilik sözleşmesinin 5 yıllık süresinin dolmasıyla birer aylık sürelerle uzatıldığını ve beş ay sonra 24.09.2016 tarihinde sona erdiğini, alışveriş ilişkisi sona ererek hesapların kapatıldığını, müvekkilinin hali hazırda davalıya herhangi bir borcunun da bulunmadığını ancak davalının teminat mektubunu iade etmediğini beyanla ... Çankırı Şubesinden verilmiş olan 07.06.2011 tarihli, ... numaralı, 07.12.2016 vadeli banka teminat mektubunun müvekkili şirkete iadesine, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı müvekkili arasında 25.04.2011 tarihinde bayilik sözleşmesi imzalandığını, anlaşmanın 24. maddesinde bu anlaşmadan doğan ihtilafların halinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olacağının kabul edildiğini, müvekkili şirketin merkezinin İstanbul olduğunu, yasa gereği yetkili mahkemenin tespitinde davalı tarafın ikametgahının esas alınacağını, bu nedenle yetkisizlik kararı verilerek dosyanın öncelikle yetkili olan mahkemeye gönderilmesini talep ettiklerini, dava dilekçesinin usule aykırı ve eksik olduğunu, delil sunma ve cevap haklarını saklı tuttuklarını, harcın eksik yatırıldığını ve tamamlatılması gerektiğini, davacıya teslim edilmiş ariyet ve demirbaşların kısmen iade edilmediğini, müvekkilinin, bir adet pompanın iade edilmemesi nedeni ile 3.900 USD+KDV tutarında alacaklı olduğunu, davacının tüm iddiaları yersiz ve mesnetsiz olduğundan davanın reddi gerektiğini, davacı tarafın mal alım taahhütlerini yerine getirmediğini ve cezai şart borçlarını ödemediğini, bu nedenle müvekkili tarafından hakkında dava açıldığını beyanla İstanbul 7.Asliye Ticaret Mahkemesinin █████████ Esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasına, davanın usul ve aksi halde esas yönünden reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:Mahkemece; davanın, bayilik sözleşmesinin sona ermiş olması sebebiyle banka teminat mektubunun nakde çevrilmesinin engellenmesi ve iadesi istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında █████/2011 tarihinde akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığı, bayilik sözleşmesinin teminatı olarak davacı tarafından davalıya █████/2011 tarihli, ... numaralı, 150.000,00 TL bedelli ve █████/2016 vadeli banka teminat mektubunun verildiği, sözleşmenin sona ermesi sebebiyle teminat mektubunun iadesi gerekiğinden bahisle işbu davanın açıldığı, davalı tarafından ise davacıdan alacaklı olduğunun savunulduğu, bu itibarla taraflar arasında görülmekte olan alacak davasının bekletici sorun yapıldığı, yargılamanın devamı sırasında teminat mektubunun iade edilmiş olması sebebiyle davanın konusuz kaldığı, öte yandan dava açıldıktan sonra teminat mektubunun çıkışının yapılması ve davalının teminat mektubu tutarında davacıdan alacaklı olduğunu ispatlayamaması karşısında davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılması gerektiği gerekçesi ile konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. DAVALI VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ;İlk derece mahkemesince davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiş olması yerinde ise de; müvekkili şirket aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin HMK m.331/1 hükmüne aykırı olduğu, davanın konusuz kalması halinde yargılama giderleri ve vekalet ücretinin, dava tarihindeki haklılık durumuna göre belirlenmesi gerektiği, davacı müvekkili şirkete ait ariyet ekipmanları ve pompa sistemlerini süresinde iade etmediği gibi asgari mal alım taahhüdünü de ihlal ettiğinden müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğu ve teminat mektubu tüm alacaklarını teminen verildiğinden iade etmemekte haklı olduğu, nitekim dosyada bekletici mesele yapılan İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin █████████ E. sayılı dosyasında verilen ilk derece mahkemesi kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi’nin ████████ E., █████████ K. sayılı ilamı ile kaldırılarak müvekkili şirket lehine hüküm kurulduğu ve anılan kararın da Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin █████████ E., █████████ K. sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği, böylelikle davacının müvekkili şirkete yaklaşık 2.000.000,00 TL’yi aşan tutarda borçlu olduğu ve müvekkili şirketin dava tarihi itibarıyla 150.000,00 TL bedelindeki teminat mektubunu uhdesinde tutmakta haklı bulunduğunun kesinleşmiş yargı kararıyla sabit hale geldiği, bu sebeplerle yargılama giderleri ile vekalet ücreti müvekkiline yükletilemeyeceğinden kararın kaldırılması gerektiğine ilişkindir. İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, taraflar arasında imzalanan █████/2011 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi kapsamında davalıya verilen teminat mektubunun, sözleşmenin sona ermesi sebebiyle iadesi talebine ilişkindir. Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile dava konusuz kaldığından esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Dosya kapsamından; davacı tarafından █████/2011 tarihli bayilik sözleşmesi gereğince davalıya verilen ...Bankası'nın █████/2011 tarihli ve ... seri numaralı teminat mektubunun; davacının yapacağı tüm kredili emtia alımlarını, akaryakıt bayilik ve ek ariyet anlaşması gereği doğacak borçlarını ve bilcümle cezai şartlarını, adı geçen tarafından davalıya tevdi edilmiş veya edilecek taahhütnamelerden doğacak borçlarını azami 150.000 TL'ye kadar teminat altına aldığı ve yargılama devam ederken, █████/2016 tarihinde kullanımının sonlandırıldığı, bu itibarla Mahkemece davanın konusuz kaldığından bahisle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi isabetli ise de, yargılama giderleri ile vekalet ücretine HMK'nın 331/1. maddesi uyarınca davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre hükmedileceği, Mahkemece bekletici mesele yapılarak, daha sonra gerekçesiz olarak neticesinin beklenmesinden vazgeçilen İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████████ Esas sayılı dosyasında, davacının (bu davada davalı) davalıdan 21.235,00 USD cezai şart bedeli ile ariyet olarak verilmiş olan bir adet pompanın bedeli olan 500,00 USD'nin tahsilini talep ettiği, Mahkemece davanın yalnızca iade edilmeyen pompa bedeli yönünden kabulüne karar verildiği, davacının istinaf başvurusunun İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı kararı ile esastan reddine karar verilmiş ise de, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin, █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı kararı ile, İstanbul BAM 43. HD'nin kararının bozulmasına karar verildiği ve İstanbul BAM 43. HD'nin ████████ Esas ve █████████ Karar sayılı ve █████/2025 tarihli kararı ile bu kez; davanın, 31.883,91 USD cezai şart bedeli ile 4.500,00 TL pompa bedeli yönünden kısmen kabulüne dair kesin olmak üzere karar verildiği, buna göre davalının, bu davanın açıldığı █████/2016 tarihinde, iadesi talep edilen teminat mektubunun kapsamına dahil olacak şekilde davacıdan alacaklı olduğunun kesinleşmiş ilam ile ispat edildiği ve Mahkemece açıklanan dosyanın neticesi beklenerek, davanın açıldığı tarihte, davacı teminat mektubunun iadesini talep etmekte haksız olduğundan yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesi gerekirken, davalının alacaklı olduğunu ispat edemediği kabul edilerek davalıya yükletilmesinin hatalı olduğu anlaşılmış, davalı vekilinin istinaf başvurusu haklı bulunmuştur.Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile, mahkemece deliller toplanılmış olup, yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulması gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davalının istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarihli, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle, 2-Türkiye ... Çankırı Şubesi'ne ait, 07.06.2011 tarihli,... numaralı, 07.12.2016 vadeli banka teminat mektubunun iadesine yönelik olarak konusuz kalan davanın esası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN: 3-Dairemiz karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harcın, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 2.561,63 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.829,63 TL harcın talep halinde davacıya iadesine,4-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama sırasında sarf edilen harç ve yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından sarf edilen 14,00 TL posta masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Davalı yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Dairemiz karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 7-Artan gider avansı bulunması halinde yatıran tarafa iadesine, İSTİNAF YÖNÜNDEN: 8-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 9-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde kendisine iadesine,10-Davalı tarafından istinaf aşamasında sarf edilen 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve dosyanın istinafa gidiş dönüş gideri 360,00 TL toplamı 1.098,00 TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 11-Artan gider avansı bulunması halinde yatıran tarafa iadesine, 12-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda █████/2026 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.