Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, Ukrayna savaşı nedeniyle Ukraynadaki üniversitelerden Türkiyeye yatay geçiş ve özel öğrencilik başvurularında YÖKün belirlediği başarı sırası ve taban puanı şartlarının iptali davasını inceliyor.
Özet: Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukraynadaki yükseköğretim kurumlarından Türkiyeye yatay geçiş veya özel öğrencilik başvurusu yapan Türk vatandaşı öğrencilere uygulanan ÖSYS/YKS başarı sırası veya taban puan gibi kriterlerin, salt savaş durumu nedeniyle kriter olmaksızın tüm başvuruların kabul edilmesinin yol açacağı eşitsizlik ve haksızlıkları engellemek, yükseköğretim kurumlarının amaç ve işleyişine uygunluğu sağlamak amacıyla Yükseköğretim Kurulunca belirlenmesinin hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Kurulu VEKİLİ: Av. ... 2- ...Üniversitesi VEKİLİ: Av. ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacının yatay geçiş başvurusunun reddine ilişkin İstanbul Beykent Üniversitesi işlemi ile Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçişlerine veya özel öğrenci olarak eğitimlerine devam etmelerine ilişkin Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli kararının "Yatay Geçiş" başlıklı I. bölümünün 1., 2., 3., 4., 5. ve 6. maddeleri ile "Özel Öğrencilik" başlıklı II. bölümünün 5., 6. ve 7. maddelerinin iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla; Anayasa'nın 130. maddesi ile 131. maddesinin 1. fıkrasına, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendine, 7. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (ı) bentleri ile 45. maddesinin (a) ve (b) bentlerine, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in ek 2. maddesine yer verilerek,Davalı idarece, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı ek 2. maddesi hükmü doğrultusunda, Ukrayna Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'da eğitim gören Türk vatandaşların, Türkiye'deki üniversitelere yatay geçiş ve özel öğrencilik başvurularının değerlendirilmesi aşamasında hangi kriterlerin baz alınması gerektiğine dair "Ukrayna-Rusya Savaşı Nedeniyle Ukrayna’daki Yükseköğretim Kurumlarında Eğitim Gören Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşı Öğrenciler ile Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Ülkemizdeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçişleri ve Özel Öğrencilik İşlemleri" başlıklı kararın alınarak üniversitelere gönderildiği,Davalı idarenin savunma dilekçesinde, getirilen bu şartlar ile yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinde imkan ve fırsat eşitliğinin sağlanmasının amaçlandığı, yatay geçiş yoluyla gelen öğrencilerin kazanımlarının değerlendirildiği denklik sürecinden muaf olacağından, özellikle meslek icrasıyla ilgili doğrudan çalışma hayatına katılma hakkı sağlayacak programların yeterliliklerinin yatay geçiş talebinde bulunan öğrencilerde bulunmasının son derece önemli olduğu, özellikle tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarına yatay geçiş talebi fazla olduğundan bu taleplerin değerlendirilmesi aşamasında belirli kriterlerin uygulanması gerektiğinin ifade edildiği,Davacı tarafından iptali istenilen maddeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, özetle davalı idarece Ukrayna'da eğitim gören Türk vatandaşı öğrencilerin Türkiye'deki üniversitelere yatay geçiş başvurusu yapabilmesi için, Türkiye'de her yıl düzenlenen ÖSYS/YKS'de yer alan başarı sırası şartının, başarı sırası aranmayan alanlarda ise Türkiye'de ilgili yıldaki eş değer diploma programlarının en düşük taban puanına sahip olma şartının getirildiği, bununla birlikte Ukrayna’daki programa kayıt yapılan yıldaki ÖSYS/YKS kılavuzunda zikredilen sıralama kuruluşları listelerinde aranan sıralama şartını karşılayan üniversitelerin öğrencilerinin de yatay geçiş başvurusu yapmasına imkan tanındığı, kişinin öğrenciliğini kanıtlayan birtakım belgelerin başvuru esnasında teslim edilmesi gerektiği, özel öğrenciliğin, özel öğrencilik imkanından yararlanılan üniversiteden diploma talep etme hakkı vermeyeceğine karar verildiğinin belirtildiği,Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle Ukrayna'da eğitim gören öğrencilerin yatay geçiş taleplerinin hiçbir kriter belirtilmeksizin kabul edilmesinin ya da salt savaş sebebiyle Ukrayna'da eğitim görülememesinin tek başına yatay geçiş taleplerinin kabulü için yeterli görülmesinin eşitsizliklere ve haksızlıklara neden olacağı, bu durumun engellenmesi amacıyla Yükseköğretim Kurulu tarafından yükseköğretim kurumlarının amacına ve işleyişine uygun olarak birtakım ilke ve kriterlerin belirlenmesinin 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerinin gereği ve sonucu olduğu, Buna göre, Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarının örgün eğitim programlarına kayıtlı olan öğrencilerin yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde öngörülen kayıt yılındaki ÖSYS/YKS'deki başarı sırası, başarı sırası aranmayan alanlarda en düşük taban puanı aranması gibi kriterlerin, 2547 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik'te yer alan yükseköğretim kurumunun amacına, işleyiş sistemine uygun olarak rasyonel ve nesnel ölçütler olduğu, bu haliyle Türk eğitim sisteminde önemli bir yeri olan ÖSS/YKS'nin bertaraf edilmesini engelleyici ve başkaca bir sınav ve şart aranmaksızın sadece lise diplomasıyla kayıt yapılan Ukrayna'daki üniversitelerde eğitim gören öğrencilere ayrıcalık tanınmasını önleyici olması yönüyle de eğitimde imkan ve fırsat eşitliğinin sağlanması amacını taşıması nedeniyle dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı,Dava konusu bireysel işlem yönünden; Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı ek 2. maddesi kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemlerinin, normal şartlarda yapılan yatay geçiş işlemlerinden farklı olması nedeniyle Yükseköğretim Kurulunca farklı usul ve esasların belirleneceği ve yatay geçiş başvurularının da bu kapsamda değerlendirileceğinin açık olduğu,Ukrayna-Rusya savaşı sebebiyle yapılacak özel öğrencilik ve yatay geçiş başvurularına ilişkin Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli toplantısında alınan kararda, bu kapsamda bulunan öğrenciler tarafından yapılacak başvuruların yükseköğretim kurumlarınca değerlendirilmesine karar verildiği, başka bir ifadeyle yapılacak başvuruların değerlendirmesinde şekil ve usul yönünden takdirin yükseköğretim kurumlarına bırakıldığı görüldüğünden, Yönetmelik'in 7/4. maddesinde yer alan ve normal zamanlarda yapılacak yatay geçiş işlemlerinin yükseköğretim kurumlarının ilgili yönetim kurulu kararı üzerine yapılacağına dair hükmün ek 2. madde kapsamında yapılacak yatay geçiş işlemleri için de uygulanması gerekmediğinden yatay geçiş başvurularının yükseköğretim kurumlarının takdir yetkisi kapsamında farklı yetkili organlarca değerlendirilip sonuçlandırılmasında yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı,Davacının, 2020 yılında Kyiv Medikal Tıp Üniversitesine kayıt yaptırdığı, davalı üniversiteye sunduğu 2018 yılı YKS sonuç belgesinden sayısal alanda puanının 163,83936; başarı sıralamasının ise 661.510 olduğu, Ukrayna'da bulunan Kyiv Medikal Tıp Üniversitesinin 2020 yılında dünya üniversite sıralamasında ilk 1000'de yer almadığının görüldüğü,Bu durumda, Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna'daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçişlerine veya özel öğrenci olarak eğitimlerine devam etmelerine ilişkin olarak Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli kararında belirtilen asgari yatay geçiş şartlarını sağlamadığı anlaşıldığından, davacının yatay geçiş başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle,davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, eğitim öğretim hakkının ancak kanunla sınırlandırılabileceği, dava konusu kararın mücbir durumda olan öğrencilerin eğitim hakkını hukuka aykırı şekilde kısıtladığı, hukuki öngörülebilirlik ve güvenlik ilkelerinin ihlal edildiği, pandemi döneminde yatay geçiş hususunda yabancı uyruklu öğrencilere sağlanan olanakların Türk vatandaşlarına tanınmamasının eşitlik ilkesine ve ayrımcılık yasağına aykırı olduğu, özel öğrencilik statüsünün ise mağduriyeti gidermediği, öğrencinin bu statüye mecbur bırakılmasının anayasal haklara ve evrensel hukuk ilkelerine aykırı olduğu, zira bu durumda öğrencinin iki okula birden ücret ödemek zorunda kaldığı ve Ukrayna'daki üniversite tarafından Türkiye'de alınan derslerin ve öğrenim süresinin sayılıp sayılmayacağının belirsiz olduğu, özel öğrencilik için gereken belgelerin temin edilmesinin savaş dolayısıyla imkansız olduğu, hukuka aykırı karara dayanılarak tesis edilen birel işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı ve işlemin hukuken geçerli bir sebebe dayanmadığı belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Sekizinci Dairesi kararının, düzenleyici işleme ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bireysel işleme ilişkin kısma gelince;2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Fakülte Yönetim Kurulu" başlıklı 18. maddesinde; "...b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim - öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek," hükmüne yer verilmiş, "Yükseköğretim Kurulunun Görevleri" başlıklı 7/1-e maddesinde ise, "Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek" Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in ''Özel durumlarda yatay geçiş'' başlıklı ek 2. maddesinde ise; ''Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.'' kuralına yer verilmiştir.Yükseköğretim Kurulu tarafından Ukrayna-Rusya savaşı nedeniyle Ukrayna’daki yükseköğretim kurumlarında eğitim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler ile yabancı uyruklu öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçişlerine veya özel öğrenci olarak eğitimlerine devam etmelerine ilişkin olarak alınan █████/2022 tarihli kararda, 2021-2022 eğitim ve öğretim yılı güz dönemi ve öncesinde Ukrayna'daki tanınan bir yükseköğretim kurumuna kaydolan ve bu kararda belirtilen şartları sağlayan öğrencilerin 11-15 Nisan 2022 tarihleri arasında yatay geçiş için gerekli belgelerle birlikte yükseköğretim kurumlarına başvuruda bulunmaları, yükseköğretim kurumlarının █████/2022 tarihinde "kayıt hakkı kazanan" öğrenciler ile yedek adayları açıklaması, "asil adayların kayıtları"nın ise 21-22 Nisan'da yapılması gerektiği belirtilmiştir.Buna göre Yükseköğretim Kurulunca yatay geçiş başvuru şartlarının yanı sıra yükseköğretim kurumlarına yapılacak toplu başvurularda izlenmesi gereken yöntemin de belirlendiği ve bu sürecin yükseköğretim kurumlarınca yönetileceğinin düzenlendiği görülmektedir. Bununla birlikte, kamu hukukunda yetkiler ait olduğu organ, makam ve görevlilere bizzat kullanılmak üzere verildiğinden ve mevzuatta ek 2. madde uygulaması yönünden ayrıksı bir yetki kuralı öngörülmediğinden Daire kararında belirtilenin aksine şartları taşıyan ve belirlenen yönteme uygun şekilde başvuran adayların nihai kayıt işlemleri konusunda fakülte yönetim kurulunun yetkili olduğu açıktır.Ancak uyuşmazlık özelinde konu incelendiğinde; Yükseköğretim Kurulunca belirlenen yöntemin yükseköğretim kurumları yönünden "başvuru" ve "ön inceleme/eleme" sürecini içerdiği ve bu sürecin 11-15 Nisan 2022 tarihleri arasında yapılan yatay geçiş başvurularından asgari şartları haiz olanların ön inceleme safhasında tespit edilip bu konuda karar vermeye yetkili organa sunulmasını gerektirdiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, dosyada mevcut bilgi ve belgelerden Ukrayna Kyiv Tıp Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde 2. sınıf öğrencisi olan davacının Yükseköğretim Genel Kurulunun █████/2022 tarihli toplantısında alınan kararlarda belirtilen asgari yatay geçiş şartlarını (başarı kriteri yönünden) sağlamadığı açık olduğundan, davacı tarafından 11-15 Nisan 2022 tarihleri arasında yapılan başvurunun ön inceleme safhasında kabul edilmemesine ilişkin dava konusu İstanbul Beykent Üniversitesi işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının düzenleyici işleme ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan kararın, bireysel işleme ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,4. Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.