Kastamonu Dadayda uygulanan arazi toplulaştırma işleminde davacının köy yerleşimine bitişik arazisinin tarım dışı kullanım potansiyeli ve değer kaybı iddialarının hukuka uygunluk açısından temyiz incelemesi.
Özet: Kastamonudaki taşınmazlarının toplulaştırma kapsamında, köy yerleşimine bitişik ve yola cepheli, yapılaşmaya müsait orijinal konumundan daha az değerli ve kullanışsız bir alana dönüştürüldüğünü iddia eden davacılar, bu işlemin iptali için dava açmış; ilk derece mahkemesi davayı kabulle toplulaştırma işlemini iptal ederken, bölge idare mahkemesi toplulaştırmanın tarımsal verimlilik amacına uygunluğunu ve tahsisin mevzuat çerçevesinde yapıldığını değerlendirerek ilk mahkeme kararını kaldırıp davanın reddine hükmetmiş, davacılar ise bu son kararı temyiz etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... VEKİLİ : Av. ... 5- ... VEKİLİ : Av. ..., Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel MüdürlüğüVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: █████/2012 tarih ve 28176 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulama alanı ilan edilen Kastamonu ili, Daday ilçesi, Budaklı Köyü, Hasanbey Mahallesinde yapılan toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel (eski ... ve ... parsel) sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; Kastamonu ili, Daday ilçesi, ... Köyü, ... Mahallesi ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmazı da kapsayacak şekilde yapılan toplulaştırma işlemi neticesinde davacının taşınmazının köy yerleşik alanına bitişik olması, köy yoluna cephesinin olması nedeniyle bu alanda yapılaşmaya daha müsait olması, her ne kadar toplulaştırma işleminin gayesinin tarımsal verimliliği artırmak olsa da, kırsal yerlerde tarım arazilerinin konumuna göre farklı fonksiyonlarda kullanılabildiği, bu nedenle taşınmazın bulunduğu alanın konumunun önem kazandığı, özellikle kırsal yerleşim alanlarına ve geçiş güzergahlarına yakın olan taşınmazlardan tarım faaliyetleri dışında köy halkının başkaca ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla da kullanılabildiği, bu kapsamda davacının yola ve köy yerleşik alnına cephe olan arazisinden alınarak köy yerleşik alanına ve yola cephe olmayan bir başka yerden yer verildiği, böylece toplulaştırma işlemi yapılırken davacılara ait arazinin konumunun dikkate alınmadığı, ... parselin eski endeks değerinin 0.753700 olduğu, tahsis edildiği ...parselin bulunduğu blok endeks değerinin ise 0,738096 olduğu, böylece davacıya verilen yeni yerin değer endeksinin de düşük olduğu dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; her ne kadar bilirkişi raporunda, toplulaştırma işlemi ile davacıya ait eski 342 parselin Budaklı Köyü Hasanbey Mahallesi yerleşim alanına bitişik olduğu, davacıların da iddia ettiği gibi ev yapılabilir nitelikte arsa vasfında kadastro parseli hükmünde olduğu, köy içi yoluna cephe olduğu, yanına götürüldüğü 337 parselden daha değerli olduğu, dava konusu taşınmazın eski yerinde bırakılmasının daha uygun olacağı belirtilmekte ise de, arazi toplulaştırmasının yapılış amacının tarım arazilerinin korunması ve tarımsal arazi varlığının mümkün olduğunca verimli bir şekilde kullanılması olduğu dikkate alındığında ileride tarım dışı amaçla (ev yapılabileceği) arazinin kullanılmak suretiyle değerleneceğinden bahisle bilirkişilerce ileri sürülen görüş mevzuat kapsamında uygulanabilecek nitelikte bulunmadığı sonucuna varıldığı, idarece yapılan proje ile davacılara ait olan iki adet taşınmazın birleştirilerek tek bir parsel haline getirildiği ve eski parsellerden büyük olan parselin büyütülerek davacılara tahsis edildiği, eski iki parselin birleştirilmesi suretiyle oluşturulan ve toprak endeksi de tarımsal verimlilik açısından yeterli olan parselin davacılara mevzuat kapsamında belirlenen kriterlere uygun şekilde tahsis edildiğinin anlaşılması nedeniyle bilirkişi raporundaki aksi görüşe itibar edilmediği, bu bakımdan, toplulaştırma sonucunda gerçekleştirilen tahsis işlemlerinin toplulaştırma ilke ve kurallarına uygun olduğu, mümkün olduğunca fiili kullanıma uygun olarak tahsis gerçekleştirildiği, derecesi farklı alandan yapılan tahsislerde derece dönüşüm katsayısı kullanılarak alan denkleştirmesi yapıldığı, toprağın özelliği, yerleşim yerine ve sulama alanına uzaklığı ve konumu gibi hususların dikkate alındığı, bu kapsamda toprak derecelendirme kriteri ile maliklerin taşınmazında değer kaybının önlendiği hususu da göz önünde bulundurulduğunda söz konusu alanda yapılan toplulaştırma işleminin toplulaştırma ilke ve kuralları ile hukuka aykırılık taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Yapılan toplulaştırma işleminin arazi toplulaştırma mevzuatına aykırı şekilde tesis edildiği, toplulaştırma sahasında yer alan diğer parseller lehine düzenlemenin yapıldığı, eski halinden daha kötü bir hal aldığı, yapılan düzenleme ile taşınmazın kullanılamaz hale geldiği, taşınmazın kullanılabilir bir özellik kazanması gerektiği belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin reddine,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : █████/2012 tarih ve 28176 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulama alanı ilan edilen Kastamonu ili, Daday ilçesi, ... Köyü, ... Mahallesinde yapılan toplulaştırma işleminin ... ada ...parsel (eski ... ve ... parsel) sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada verilen ret kararı, davacılar tarafından temyiz edilmiştir.Dosyanın incelenmesinden; davacıların ... parseldeki 4.750,00 m2’lik yerinin korunduğu, 1.909,00 m2 olan ... parselin bu parselin yanına taşınarak ... ada ... parselin tahsis edildiği, toplulaştırma öncesi 6.659,00 m2 olan toplam alanın toplulaştırma işlemleri sonrası 6.320,86 m2 olarak değiştiği, ... parsel 4.750,00 m2 iken, eski ... parselin yanına taşınarak büyümesiyle 6.320,86 m2 alana sahip ... ada ... parselin verildiği, eski ... parselin resimlerde ve uydu görüntülerinde de görüleceği üzere, ... Köyü ... Mahallesi yerleşim alanına bitişik olduğu, davacıların da iddia ettiği gibi ev yapılabilir nitelikte arsa vasfında kadastro parsel hükmünde olduğunun Bilirkişi Raporunda da belirtildiği, köy içi yoluna cepheli olduğu ve yanına götürüldüğü ... parselden daha değerli olduğu, Arazi Toplulaştırma Tablolarına bakıldığında da, ... parselin eski endeks değerinin 0.753700 olduğu, tahsis edildiği ... parselin bulunduğu blok endeks değerinin ise 0,738096 olduğu, ... parselin konumu dolayısıyla daha kıymetli olmasından dolayı eski yerinde bırakılmasının daha uygun olacağı görüşüyle, toplulaştırma işleminin hukuka aykırı olduğu ve verilen ret kararının bozulması gerektiği gerekçesiyle verilen Dairemiz onama kararına katılmıyorum.