Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında değişen şartlar, süre uzatımı ve haksız kesintiler sebebiyle artırılan birim fiyat taleplerine ilişkin gerekçeli kararı.
Özet: Bu hukuki evrakta, bir eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında davacı taşeron, davalı işveren tarafından sözleşmede yapılan değişiklikler, statik gerekçelerle alt konstrüksiyonun farklılaştırılması ve iş süresinin uzaması gibi nedenlerle oluşan ek maliyetler ile haksız kesintilerin iadesi talebiyle, başlangıçta 1.000.000 TL, ıslahla ise 3.789.780,05 TL alacak talep etmektedir; davalı ise bu taleplere karşılık, sözleşmedeki "statik değişiklikler için ek ücret talep edilemeyeceği" ve "eksik malzeme/işçilik için bedel ödenmeyeceği" yönündeki hükümlere dayanarak, alacakların zamanaşımına uğradığını ve gecikmenin davacıdan kaynaklandığını ileri sürerek davanın reddini savunmaktadır.
T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye YetkiliANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025YAZIM TARİHİ : █████/2025ESAS DAVA:Esas davada davacı ... -... vekili dava dilekçesinde özetle; ...-... ve ... A.Ş. arasında ..... sözleşmesinin 27.09.2016 tarihinde imzalandığını, sözleşme birim fiyat esasına dayandığını, Sözleşme birim fiyatının 127 TL/m2 olduğunu, bu birim fiyat içeriği olan kullanılacak malzemeye ilişkin ebatlar ve m2'de kullanılacak olan malzeme sarfiyatlarının sözleşme eki olarak verildiğini, davalı tarafından ihale sonrası değiştirilen 18 ayrı poz oluşturularak tüm alt konstrüksiyon sözleşmede verilen birim fiyat tarifinde tamamen farklı olarak değiştirildiğini ve 20.10.2017 tarihinde imza altına alındığını,Müvekkilinin bu taleplerinin iş devam ederken sözleşmenin 13. Maddesindeki “Taşeron, işveren tarafından yapılması istenilen imalatları yeni fiyat belirlenmediği gerekçe göstererek yapmaktan kaçınamaz” maddesini öne sürerek aylarca müvekkilini oyalayarak, işini yaptırdığını, işin tamamlanması süresinde 3 defa proje müdürünün değiştiğini, her proje müdürünün yeni birim fiyat tarifini onaylayacağını vaat ettiğini, süreç içinde müvekkilinin konuya ilişkin davalıya 02.01.2018 tarihinde .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesini gönderdiğini,Müvekkilinin sorumluluğunda olmayan şantiye giderleri kesintisinin iadesi talebi bulunduğunu, müvekkilinin 2. kez noter kanalı ile 02.01.2018 tarihinde .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ve 02.02.2018 tarihinde .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıdan haksız kesintileri talep ettiğini, Müvekkili ile davalı arasında imzalanan sözleşmenin 365 gün süreli olduğunu, diğer taşeronların işlerini zamanında yapmamasından kaynaklı olarak müvekkili firmanın imalatını geciktirdiğini, fazladan geçen bu sürede müvekkilin yükümlülüğünde olan iskele kirası, işçilik, yemek ve ... giderleri açısından ciddi zarara uğradığını, işin yapım süresinin uzamasının davalı tarafından kaynaklanması nedeniyle birim fiyatta artış uygulanması gerektiği kanaatinde olduklarını,Konu ile ilgili ... alınan uzman görüşünün ekte sunulduğunu, ilgili bütün yazışmaların, belgelerin ve sözleşmenin bu raporun içinde olduğunu,Fazlaya ilişkin alacak hakkını saklı tutarak 1.000.000 TL'nin avans faizi ile davalıdan alınmasına ve yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.█████/2023 tarihinde harç yatırılmak suretiyle sunulan ıslah dilekçesi ile, dosya kapsamında tanzim edilen bilirkişi raporları ile müvekkili şirketin alacağını 5.434.741,46 TL tutarında, birleşen dava kapsamında karşı tarafın talep edebileceği tutarın 1.644.961,41 TL olarak hesaplandığını, başlangıçta dava 1.000.000,00 TL üzerinden açılmış olmakla karşı yanın talep edebileceği 1.644.961,41 TL nin de mahsubu sonrasında dava konusu talebin 2.789.780,05 TL artırıldığı ifade edilerek, mevcut istem 3.789.780,05 TL ye yükseltilmiştir.CEVAP:Esas davada davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle;İddia edilen alacak kalemlerinin zamanaşımına uğradığını; dava ön şartı, hak düşürücü süre, husumet, yetki ve görev ilk itirazlarının yanı sıra davacının basiretli tacir olarak davranmak zorunda olduğunu; davacının, sözleşme imzalamadan önce üstleneceği işi bilmesi gerektiğini; ihaleye katılan tüm firmaların ihalenin ekindeki 5.10 maddesinde, statik gerekçelerle taahhüt kapsamı içindeki alüminyum ve çelik alt konstrüksiyon elemanlarının kesitlerinde herhangi bir artış olması halinde taşeronun bundan kaynaklanan nedenlerle herhangi bir ilave fiyat farkı talebinde bulunamayacağına ilişkin yükümlülüğü bilerek ihaleye katıldıklarını; davacının da bunları bilerek sözleşmeyi imzaladığını; yer tesliminde gecikildiği iddiasının doğru olmadığını, gecikmenin davacıdan kaynaklandığını, gecikme için herhangi bir temerrüt ihtarının bulunmadığını; fiyat analiz ve revizyonları konusunda sözleşme hükümlerini dikkate almaksızın davacının yersiz fiyatlandırma taleplerinin kabul edilmediğini; sözleşmenin 5.9 maddesinde; “taşeron, sözleşme konusu işleri; sözleşme hükümlerine uygun olarak eksiksiz ve sistemin işlevini tam olarak yerine getirecek şekilde, komple ve detayları çözülmüş vaziyette teslim edeceğini, uyguladığı sistem detayları içinde gerekli olduğu halde unutulan tüm malzeme, ekipman ve işçilikler için kendisine ilave bir bedel ödenmeyeceğini peşinen kabul ve taahhüt eder.” denildiğini, 5.10 maddesinde: “Statik gerekçelerle taahhüt kapsamı içindeki alüminyum ve çelik alt konstrüksiyon elemanlarının kesitlerinde herhangi bir artış olması halinde taşeron bundan kaynaklanan nedenlerle herhangi bir ilave fiyat farkı talebinde bulunamayacaktır.” denildiğini; 7.2 maddesinde: "Yukarıdaki anılan teklif fiyatının içine Teknik Şartname ve Özel Sabit Birim Fiyatlarda açıklandığı gibi her türlü işçilik, ekipman, montaj malzemesi, nakliye, şantiye içinde yatay ve düşey taşımalar, ile TAŞERON genel giderleri, vergi, sigorta vs. masrafları ve karı dahil olacaktır.” ve 7.3 maddesinde: "Taşeron her ne nam altında olursa olsun, başka bir bedel talep edemez, birim fiyatını değiştiremez ve bu sözleşmenin ekleri Özel Sabit Birim fiyat tariflerinde yer alan birim fiyatların dışında yeni bir birim fiyat düzenlemesi talep edemez ve ekli Özel Sabit Birim Fiyatlar ile işin süresinin sonuna kadar işi yapacağını kabul ve taahhüt eder” şeklinde olduğunu; bu maddelerin ilgili hükümleri gereği fiyat farkı, revizyonu ve ilave iş koşullarının açıklandığını, sözleşmede yapılan iş, varsa değişiklikler ve ilaveler fiyatının tespiti yönünden hiçbir boşluk bulunmadığını; sözleşmenin ilgili bölümünde yeni fiyat oluşturulmasının yönteminin açıklandığını; 2.Bölüm : idari Şartname Özel Hükümler 1-Birim Fiyatlar, keşif listesi başlığı altında; “Taşerona iş sonuna kadar her ne surette olursa olsun hiçbir fiyat farkı verilmeyecektir. Taşeron da bu konuda herhangi bir talepte bulunmayacaktır.” denildiğini; davacının sözleşme şartlarının dışında bedeller talep ettiğini; 8.1. maddesinde: İşveren, iş sırasında göreceği gerek üzerine projelerde değişiklik yapmaya, keşif özetinde yazılı olandan fazla veya eksik miktarda imalat yaptırmaya, bir kısım imalatın yapılmasından tamamen vazgeçmeye veya yeni imalat yaptırmaya ve her cins imalatı dilediği miktarda artırıp eksiltmeye yetkilidir. Bu yüzden Taşeron hiçbir sebep ve suretle İşverenden kar mahrumiyeti veya zarar, ziyan talebinde bulunamaz. Bu artırma veya eksiltme, toplam sözleşme bedelinin %30’undan fazla olamaz, %30’a kadar artan iş miktarının %10’u oranında Ek Kesin Teminat Taşeron tarafından hakediş düzenlemesinden önce İşverene verilecektir. 10 takvim günü içinde kesin teminatını artırmadığı takdirde İşveren söz konusu teminatı hakedişlerden nakit olarak kesmeye yetkilidir.”, 8.3. maddesinde: “İş miktarının artma veya azalmasından dolayı sözleşme eki Özel Sabit Birim fiyatlar sabittir, değiştirilemez. ” ibareleri gereği sözleşme kapsamındaki iş miktarının 25.000 m2 olması ve güncel iş bitirme metrajının % 30 artışı için tarafların haklarının düzenlendiğini, bu kapsamda ( güncel metraj 30.200m2) olmasından dolayı ilave bir iş tanımı yapılmasının da kabul edilebilir olmadığının aşikar olduğunu; diğer yandan işin yapımı için gerekli olan alt konstrüksiyon, bağlantı elemanları, alüminyum profil, yalıtım malzemeleri, dübel, vida, ankraj malzemeleri ve bunun gibi bağlantı elemanlarının tedarik sorumluluğunun madde 7.5 gereği taşeronun sorumluluğunda bulunduğunu; taşeronun, madde 8 gereği sözleşme kapsamındaki işlerin %30 oranının altında bir oranda artmış olmasına rağmen, işin tamamlanması için gereken aşağıdaki kusurları nedeniyle malzeme tedariğini; 25.000m2 için kendisine %65 ihzarat ödemesi yapıldığı halde, sözleşme tarihinde tedarikçi firmalarla uygun şartlarda yüklenimindeki malzemenin %100’ü için bağlantıları, anlaşmaları yapmadığı, %100’ü için ihzarat alamadığı, davacının ekonomik sıkıntıya düştüğü, işin durmaması ve gecikmenin önüne geçebilmek için müvekkilince yüklenici adına işin tamamlanması için gerekli kalan malzemeyi (Taş yünü, profil, bağlantı elemanları vs gibi malzeme, muhtelif nakliyeler, muhtelif iskele kirası, yemek, ISG, elektrik, su, v.s. genel giderler) ancak güncel fiyatlardan dolayısıyla yüksek fiyatlardan yüklenici nam ve hesabına alındığını, diğer yandan davacı bünyesinde çalışan teknik ve işçi kadrolarına düzenli ödeme yapılamamasından dolayı, işin durmaması ve gecikmemesi için ödeme takiplerinin de müvekkilince düzenli olarak yapıldığını, bu nedenlerle davacının fiyat güncelleme talebinin kabul edilemeyeceğini, müvekkilince alımı yapılan bahsi geçen malzeme ve ödemeler ile daha sonrasında da aynı gerekçelerle davacının namı hesabına yapılan yemek, ..., İşçilik Borçları, iskele, elektrik, su gibi Şantiye kesintileri, bir çok kalem ödemelerinden kaynaklı tüm harcamalar ile ödenen avansların alacaklardan mahsup edildiğinde davalı müvekkilinin, davacı yükleniciden yekûn fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla KDV Dahil-faiz hariç 2.008.327,00TL alacağı bulunduğunu, davacının, hakedişleri kendisi düzenleyerek müvekkiline gönderdiğini ve dolayısıyla ihtirazı kayıt koymadan imzaladığını; bu nedenlerle, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.Islah dilekçesine karşı █████/2023 tarihli itiraz dilekçesinde, taraflar arasında mevcut eser sözleşmesinin █████/2016 tarihli olup, sözleşmenin sona erdiği tarih dikkate alındığında TBK'nın 147.maddesinin 6.fıkrasında öngörülen 5 yıllık zaman aşımı süresinin dolduğunu belirterek ıslah ile artırılan miktarın zaman aşımı nedeni ile reddini dilemiştir.Birleşen (... esasında kayıtlı iken) davada davacı ... Şirketi vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili ile davalı şirket arasında, müvekkilinin yüklenicisi olduğu konut inşaatının "..." ihale ile 7-8 katılımcı firma arasından, davalının verdiği fiyat teklifi, iş bitirmesi, tecrübesi ve işinin ehli olduğu dikkate alınarak, davalı ile sözleşme imzalandığını,Müvekkilinin sözleşmede ön görülen avanslardan daha fazla avansı ödemesine karşın davalının avansları kullanarak malzeme-ihrazat bağlantısı yapmadığını ve fiyat artışlarından etkilendiğini dolayısıyla işe zamanında başlayamadığı gibi malzeme alıp imalat yapamadığı için malzeme alımı konusunda müvekkilinden namına ifâ yani kendisi yerine malzeme alımı isteminde bulunduğunu, hak edişlere ihtirazi kayıt koymadan imzalayan davalının son hakedişi imzalamayarak geçici ve kesin kabule icabet etmediğini, gerekçe olarak işin arttığı ve revize edildiği iddiasını ileri sürdüğünü, oysaki davalının sözleşme imzalamadan önce üstleneceği işin ne olduğunu malinde gezip, görüp, etüt ettiği için, süresini, iş programını, fiyatını ve işin miktarını müvekkilinden çok daha iyi bildiğini,Sözleşmede birim fiyat tablosunun bulunduğunu, ihale ekinin 5.10 maddesinde, statik gerekçelerle taahhüt kapsamı içindeki alüminyum ve çelik, konstrüksiyon elemanlarının kesitlerinde herhangi bir artış olması halinde taşeronun bundan kaynaklanan nedenlerle herhangi bir ilave fiyat farkı talebinde bulunamayacağı düzenlemesini içerdiğini, yine sözleşmenin 5.15 maddesi gereği davalı şirketin yüklemindeki işin kapsamını oluşturan alüminyum ve çelik alt konstrüksiyon elemanlarının kesitleri ile statik hesapların yapılıp iş verene sunulmuş olmasına göre işin alt konstrüksiyon malzemelerinin müvekkili firmaca değiştirilmesinin mümkün olmadığını, davalının diğer taşeronların kusuruna bağlı olarak müvekkilince yer tesliminin geç yapıldığı yönündeki iddiasında haklı olmadığını,Davalı taşeronun sözleşme kapsamında edimini tam olarak yerine getirmediği gibi sözleşme koşulları dikkate alındığında fazladan imalat yaptığı iddiasına dayalı olarak fiyat farkı talebinin haklı olmadığını belirterek, Davalının namı hesabına müvekkili tarafından yapılan malzeme alımı, ödenen işçilik ücreti vs. Harcamalar ile yine davalı adına ödemek zorunda kalınan damga vergisi nedeni ile fazlaya ilişkin hakların saklı kalmak kaydıyla 20.000,00 TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.█████/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile istemini 1.624.961,00 TL artırarak 1.644.921,00 TL'ye yükseltmiştir.CEVAP:Davalı ...-... vekili cevap dilekçesinde özetle, esas davanın iki yıldır sürdüğünü ve aldırılan rapor ile müvekkili şirketin alacaklı olduğu ortaya çıkmışken, davacının işte gecikme olduğu, işe geç başlandığı gibi müvekkili aleyhine haksız ithamlarda bulunduğunu, Ayrıca, sözleşme konusu ile ilgili damga vergisini kendisinin ödemesi sonrasında müvekkilinden tahsilini talep etmesi, müvekkili adına üçüncü kişilerden malzeme aldığını öne sürerek yine bedelini müvekkilinden tahsil etme isteminde bulunulmasının davayı uzatma amacına yönelik haksız istekler olduğunu belirterek davanın reddini dilemiştir.Birleşen ( ... esasında kayıtlı iken) davada, davacı ...-... vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili şirket tarafından açılan esas davada fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000.000,00 TL'nin talep edildiğini, ancak yapılan yargılama aşamasında müvekkili şirketin belirlenen alacağının 1.644.961,41 TL'lik kısmı ile ilgili ıslah yapılmadığı için alacağın bu kısmı ile ilgili olarak esas dava ile birleştirilmek üzere mevcut ek davanın açıldığını belirterek,Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.644.961,41 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.CEVAP: ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle, asıl dava dosyası kapsamında davacının alacak kalemleri hesabının hatalı olduğunu, alacaklarının taraf defter kayıtlarına göre 2.008.307,07 TL olduğunun kesinleştiğini belirterek itiraz ettiklerini, buna ilişkin önceki beyanlarını içerik olarak tekrarladıklarını,TBK'nın 147.maddesinin 6.fıkrası gereği üzerinden beş yıl geçen davacının ek dava ile iddia ettiği alacağının zaman aşımına uğradığını,Taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinin █████/2016 tarihli olup sözleşmede öngörülen 365 günlük sürenin sonunun █████/2017 tarihi olmakla, keza davacının geçici kabul bildiriminin █████/2018 tarihi de baz alınsa beş yıllık zaman aşımı süresinin dava tarihi itibariyle dolduğunu belirterek davanın zaman aşımı ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.Yargılama devam ederken vekaletnamesinde feragat yetkisi bulunan Asıl davada davacı birleşen ... esas sayılı dosyasında davalı birleşen ... esas sayılı dosyasında davacı ... vekili Av. ... █████/2025 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiklerini, yargılama gideri ve vekalet ücreti talepleri olmadığını bildirmiş,Asıl davada davalı birleşen... esas sayılı dosyasında davacı birleşen ... esas sayılı dosyasında davalı .... A.Ş. vekili Av. ... ve Av. ... █████/2025 tarihli dilekçeleri ile karşı taraf ile anlaştıklarından bahisle davadan feragat ettiklerini, yargılama gideri ve vekalet ücreti talepleri olmadığını bildirmiştir.Dava açıldıktan sonra davadan feragat edilebilir. Davadan feragat iki taraftan birinin (davacının) talep sonucundan vazgeçmesidir(HMK m.307).Feragat beyanı yapıldığı andan itibaren davayı sona erdiren tek taraflı hukukî işlemlerden olduğundan, Mahkememizce feragat nedeniyle dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmek süretiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere;1-Asıl davada,Davanın feragat nedeniyle reddine,A-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince,Alınması gereken 615,40 TL harcın 2/3'ü olan 410,27 TL harcın peşin alınan 17.077,50 TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 47.643,00 TL toplamı 64.720,50 TL harçtan mahsubu ile artan 64.310,23 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istemi halinde davacıya iadesine,B-Tarafların karşılıklı olarak yargılama gideri ve vekalet ücreti talebi bulunmadığından bu konularda karar verilmesine yer olmadığına,C-Arabuluculuk için ödenen 1.320,00 TL'nin 6325 sayılı yasanın 18/A (11) (13) maddesi uyarınca davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,D-HMK m.333/1 uyarınca harcanmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,2-Birleşen (...Esasında Kayıtlı İken) davada,Davanın feragat nedeniyle reddine,A-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince,Alınması gereken 615,40 TL harcın 2/3'ü olan 410,27 TL harcın peşin alınan 341,55 TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 27.778,69 TL toplamı 28.120,24 TL harçtan mahsubu ile artan 27.709,97 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istemi halinde davacıya iadesine,B-Tarafların karşılıklı olarak yargılama gideri ve vekalet ücreti talebi bulunmadığından bu konularda karar verilmesine yer olmadığına,C-Arabuluculuk için ödenen 1.320,00 TL'nin 6325 sayılı yasanın 18/A (11) (13) maddesi uyarınca davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,D-HMK m.333/1 uyarınca harcanmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,3-Birleşen ( ... Esasında Kayıtlı İken) davada,Davanın feragat nedeniyle reddine,A-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince,Alınması gereken 615,40 TL harcın 2/3'ü olan 410,27 TL harcın peşin alınan 28.091,83 TL harçtan mahsubu ile artan 27.681,56 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istemi halinde davacıya iadesine,B-Tarafların karşılıklı olarak yargılama gideri ve vekalet ücreti talebi bulunmadığından bu konularda karar verilmesine yer olmadığına,C-Arabuluculuk için ödenen 1.320,00 TL'nin 6325 sayılı yasanın 18/A (11) (13) maddesi uyarınca davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,D-HMK m.333/1 uyarınca harcanmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,Dair, Asıl davada davacı birleşen ... esas sayılı dosyasında davalı birleşen ... esas sayılı dosyasında davacı ... vekili Av. ..., Asıl davada davalı birleşen ... esas sayılı dosyasında davacı birleşen ... esas sayılı dosyasında davalı .... A.Ş. vekili Av. ... karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025Başkan ... ¸e-imzalıdır.Üye ... ¸e-imzalıdır.Üye ... ¸e-imzalıdır.Katip ... ¸e-imzalıdır.