İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin Erteksan Tekstil aleyhine kıymetli evraktan kaynaklanan bedelsizlik ve imza inkarı iddialı menfi tespit davalarının reddi kararına ilişkin istinaf kararı.
Özet: Davacı, davalıya teslim edilmeyen mallar karşılığında verilen çekin bedelsiz kaldığı iddiasıyla açtığı menfi tespit davası ile imzasına itiraz ettiği başka bir çekten kaynaklanan icra takibine karşı açtığı menfi tespit davasının ilk derece mahkemesince reddedilmesi üzerine istinafa başvurmuştur; davacı, mahkemenin ticari defter kayıtlarını esas alarak borçluluğu ispat edemediği yönündeki kararının ve imzaya itiraz edilen çekteki imzanın kendisine ait olduğuna dair bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, yeterli araştırma yapılmadığını ve kendisinin borçlu değil alacaklı olduğunu gösteren yeni bir raporun dikkate alınmadığını ileri sürmüştür.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ12. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: █████/2022NUMARASI : ████████ Esas ████████ Karar BİRLEŞEN DOSYA: Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas ████████ Karar sayılı dosyası ASIL VE BİRLEŞEN DAVADA ASIL VE BİRLEŞEN DAVADADAVALI: ERTEKSAN TEKSTİL KONF SANAYİ VE DIŞ TİC LTD ŞTİ.ASIL DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)|BİRLEŞEN DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)ASIL DAVA TARİHİ: █████/2017BİRLEŞEN DAVA TARİHİ: █████/2017 İSTİNAF KARAR TARİHİ : █████/2026Asıl ve birleşen davanın reddine ilişkin kararın asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;DAVA:Davacı vekili; Müvekkilinin ... Bank'dan aldığı ... numaralı çekin keşidecisi olup hamiline yazdığı davalı şirket ile ticari faaliyette bulunma karşılığında bu çeki keşide ettiğini, müvekkilinin tekstilci olup kumaş vb tekstil ürünlerini imal ederek ihracatını yapmakta olduğunu, keşide ettiği çekin sahibinin kumaş işi yapan bir firma olduğundan müvekkilinin davalıdan kumaş almak karşılığında bu çeki keşide ettiğini ancak davalı şirketin kumaşları müvekkiline teslim etmediğini, müvekkilinin çeki vermesine rağmen karşılığında herhangi bir hizmet veya mal almadığını çekin vadesinin 30.06.2017 olduğunu belirterek ... Bankası Beşyüzevler Şubesi ... numaralı 30.000 TL bedelli çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.BİRLEŞEN DAVA: Davacı vekili; Müvekkili aleyhine davalı tarafça kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığını, ... Beşyüzevler İstanbul şubesine ait ... seri numaralı, █████/2017 keşide tarihli, çekin takibe konulduğunu, söz konusu çekte keşide tarihi kısmında tahrifat mevcut olup ayrıca çekin altında bulunan imzanın da müvekkiline ait olmadığını, takibe konu senedin icra dairesinde incelendiğini, yazı ve imzanın müvekkilinden sadır olmadığını gördüklerini ileri sürerek çekten dolayı davacının borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli davalının %20 den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı asıl ve birleşen davada davaya cevap vermemiştir.İLK DERECE MAHKEME KARARI:Mahkemece;asıl davaya konu ... numaralı çekin, davacı tarafından davalı ile olan ticari ilişkileri kapsamında henüz alım satım işlemi yapılmadan, davalıdan alınacak kumaşlara istinaden verildiği davacı tarafından iddia edilmiş olup bu hususun ancak yazılı delille ispat edilebileceği, tarafların incelenen ticari defterlerinden görüleceği üzere, iş bu çekin davacının kayıtlarında borç olarak davalının kayıtlarında ise alacak olarak kaydedildiği ve cari hesapta mahsup edilerek işlem gördüğü, çekin üzerinde teminat senedi olduğuna dair bir ibare bulunmadığı görülmekle asıl davaya konu bu çek yönüyle davacının davalıya borçlu olmadığını ispat edemediği,yine birleşen davaya konu ... numaralı çekin yaptırılan imza incelemesi neticesinde alınan █████/2021 tarihli bilirkişi raporuna göre iş bu çekteki imzanın davacının eli ürünü olduğu tespit edildiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEBLERİ: Davacı vekili; müvekkilinin 30.06.2017 keşide tarihli 30.000-TL bedelli ... aldığı ... numaralı çekin keşidecisi olup hamiline yazdığı davalı şirket ile ticari faaliyette bulunma karşılığında bu çeki keşide ettiği, müvekkili tekstilci olup kumaş vb tekstil ürünlerini imal etmekte taşımakta ihracatını yaptığını, keşide ettiği çekin sahibi kumaş işi yapan bir firma olduğundan müvekkil davalı firmadan kumaş almak karşılığında bu çeki keşide etmiş ancak davalı şirket kumaşları müvekkile teslim etmediği, lakin mahkeme yeterli araştırma yapmadan ve gelen bilirkişi raporunu dikkate almadan davanın reddi kararı verildiğini, mahkemede açılan çek iptali davası menfi tespit davası olarak ilerlemiş olup, █████/2022 tarihinde gelen bilirkişi raporu da müvekkilinin borçlu olmadığını aksine davalıdan alacaklı olduğunu açıkça belirlediği, davalı taraf hem üzerine düşen mal teslim edimini yerine getirmemişken hem de müvekkilden bir alacağının olmadığı aksine borçlu olduğu bilirkişi marifetiyle açıkça belirtilmişken davanın reddi kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davanın reddi kararının kaldırılması gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. GEREKÇE: Asıl dava bedelsizlik hukuki sebebine dayalı çek nedeniyle borçlu olmadığının tesbiti; birleşen dava ise imza inkarı nedeniyle icra takibine konu edilen çek ve takip nedeniyle borçlu olunmadığının tesbiti istemine ilişkindir.Birleşen davaya ilişkin olarak istinaf sebebi ileri sürülmemiş olup, kamu düzeni nedeniyle inceleme yapılmıştır. Mahkemece birleşen davaya ilişkin olarak icra takibine konu çek bakımından alınan grafolog bilirkişi raporunda "inceleme konusu, ... A.Ş.- Beşyüzevler Şubesine ait, keşidecisi ... keşide yeri İstanbul, keşide tarihi 15.08.2017 olan,“40.000- Kırkbin TL” tutarlı ... seri nolu çekte, ... adına atılmış keşide imzası ve keşide tarihi bölümündeki imza ile ...'e ait mukayese imzalar arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından da uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu keşide imzası ve keşide tarihi bölümündeki imzasının ...'in eli ürünü olduğu "kanaatini bildirir rapor sunulmuş mahkemece imzanın davacıya ait olduğunun belirlendiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup, kararda kamu düzenine aykırılık bulunmamıştır.Asıl davaya ilişkin olarak tarafların ticari defterlerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş, alınan bilirkişi raporunda davacının inceleme günü ticari defterlerini sunmadığı, davalının envanter defterini eksik sunduğu, davalının ticari defterlerinde davacıdan 3.314,80-TL alacaklı, davacının sunduğu hesap ekstrelerinde ise davalı taraftan 99.825,20- TL alacaklı olduğu, davalı kayıt 103.140- TL – davacı alacak (asıl ve birleşen davaya konu çekler dahil) 99.825,20- TL = 3.314,80 TL davalı alacak davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarına işlediği ve bu sebeple 3.314,80-TL alacaklı duruma geçtiği,davalının davacı adına düzenlediği 103.140-TL tutarlı irsaliyeli fatura içeriği malların-ürünlerin-emtiaların davacı tarafa teslim edildiğini ispat edememesi halinde davacı tarafın asıl ve birleşen davaya konu çekler nedeniyle davalı tarafa borcunun olmayacağı kanaatini bildirmiştir. TBK'nın 207. maddesi, “Satış sözleşmesi, ... sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler." hükmünü haizdir. Hükümden anlaşılacağı üzere, aksi kararlaştırılmadıkça satış sözleşmelerinde alıcı ile satıcının edimlerini aynı anda eda etmeleri esastır. O halde, alım satım akdine konu malı teslim almadan satıcıya avans ödemesi yaptığını iddia eden davacı, bu iddiasını ispat yükü altındadır. Satış sözleşmesinde aksine bir anlaşma olmadığı takdirde, tarafların edimlerini aynı anda ifa etmeleri kural olduğundan, peşin satış karinesi uyarınca davacının davalıya avans niteliğinde ödeme yaptığını ve karşılığında mal teslim edilmediğini yazılı delillerle kanıtlaması gerekir.Alım satım akdine konu malı teslim almadan satıcıya çeki verdiğini iddia eden davacı, aslın hilafını iddia ettiğinden bu iddiasını ispat yükü altındadır. Kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Çekin ödeme dışında başka bir amaçla (örneğin avans olarak) verildiğini iddiasının davacı tarafça (HMK’nın 200. maddesi gözetilerek) ispatlanması gerekmektedir. Somut olayda; taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmamaktadır.Somut olayda davacı teslim alacağa karşılık verdiği çekin karşılığını alamadığını bedelsiz kaldığını ileri sürmekte ise de; davacının verilen ara karara rağmen ticari defterlerini ibraz etmediği, davalının envanter defterini ibraz etmemesi nedeniyle davalının ticari defterlerinin davalı lehine delil vasfında olmadığı belirlenmiş ise de davacı tarafça sunulan belgeler ile çekin avans olarak verildiğini ispatlayamamıştır.Davalının ticari defterlerinde düzenlediği bir adet fatura kayıtlı olup olup, davalının kanuna uygun tutulduğu kabul edilemeyecek ticari defterlerinde de davalı aleyhine delil olarak kabul edilebilecek bir kayıt bulunmamaktadır.Davalı ticari defterlerinde davadına alacaklıdır. Çekin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiğinden ;asıl davada çekin avans olarak verildiği kanıtlanamadığından ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle; davacı tarafça asıl davaya konu çekin bedelsiz kaldığı ispatlanamadığı,birleşen davada takibe konu çekteki imzanın davacıya aidiyeti tesbit edildiğinden asıl ve birleşen davaya ilişkin istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin asıl ve birleşen davaya yönelik istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Asıl ve birleşen dava yönünden alınması gereken 1.464-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan toplam 161,40-TL harcın mahsubu ile kalan 1.302,60-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. █████/2026