Adana BAM 9. Hukuk Dairesi, Asliye Ticaret Mahkemesinin ticari menfi tespit davasında zorunlu arabuluculuk dava şartı eksikliği nedeniyle usulden ret kararını istinaf değerlendirmesine aldı.
Özet: Bu hukuki evrak, davacıların davalıya borçlu olmadığının tespiti amacıyla açtığı menfi tespit davasını konu almaktadır; davacılar, icra takibindeki borcun büyük kısmının ödendiğini ve usulsüz faiz uygulandığını iddia ederek takibin durdurulmasını ve hacizlerin kaldırılmasını talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, davanın zorunlu arabuluculuk şartı yerine getirilmediği gerekçesiyle usulden reddine karar vermiş, davalı ise bu kararı istinaf ederek arabuluculuk değerlendirmesinin hatalı olduğunu ve davanın esastan reddini talep etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi ise ticari davalarda, özellikle para alacağı, tazminat ve menfi tespit davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasının dava şartı olduğunu vurgulamıştır.
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: █████████ - █████████
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████KARAR TARİHİ : █████/2026T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP : İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2026NUMARASI : ███████ Esas, ████████ KararDAVACILAR : 1- VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit İSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026 ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ███████ esas ████████ karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...'ın diğer davacı şirket ... Lojistik Anonim Şirketi'nin yetkilisi olduğunu, alacaklı olduğu iddia edilen icra dosyasına borçlu olduklarını, davalı tarafa 2.000.000,00.TL banka havalesi, 2.800.000,00.TL tutarında ... plaka ... plakalı araç ve 7.200.000,00.TL tutarında ... plaka ... marka araç için ödeme yerine geçmek üzerine teslim edildiğini, bu bağlamda ise müvekkili tarafından alacağa usule aykırı faiz işlenmemesi için talepte bulunulmuş olsa da davalı yanın icra tehditleri altında zor durumda bırakıldığını, usulsüzce eklenen 4,500.000,00.TL tutarındaki vade farkı çıkarıldığında 15.000.000,00.TL borç bulunduğunun protokolde görüldüğünü, bu borcun kaynağının ... isimli firmaya verilen çekin olduğunu, ... isimli firmaya çek teslimi yapıldıktan sonra, usulsüzce söz konusu çekin ...'ye teslim ve ciro edildiğini, dava dışı ... isimli firmaya usulsüzce devir yapılmış olduğunu, müvekkilinin ise zor durumda kalarak senetleri davalı yana teslim etmiş olduğunu, müvekkilinin usulsüzce onaylatılan vade farkları dışında davalı yana bir borcunun bulunmadığını, söz konusu tutarlara da bu sebeple itiraz ettiklerini, buna rağmen davalı tarafından toplamda 40'tan fazla taşınır aracına ve banka hesaplarına haciz işlemi yapıldığını belirterek bu yüzden icra takibinin durdurulmasını, var olan hacizlerin de icra dosyasındaki teminatın da göz önünde bulundurularak kaldırılmasını, müvekkillerini davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini, yine davalı yan hakkında %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :Yerel mahkemece verilen karar ile; davacının arabuluculuğa müracaat edip de arabuluculuğun son tutanağı ile süreç sona ermeden dava açamayacağını, sürecin tamamlanmadan davanın açılması da dava şartının yerine getirilmiş olması olarak değerlendirilemeyeceğini, bu itibarla davanın Zorunlu Arabuluculuk ön şartı eksikliğinden dolayı davanın usulden reddine karar verilmiştir.DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davalı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; dava şartı arabuluculuk değerlendirilmesinin eksik ve hatalı yapıldığını, maddi vakıalar yönünden eksik incelemelerin bulunduğunu, son tutanağın dava tarihinden sonra düzenlenmiş olmasının tek başına kesin usul sonucunu doğuramayacağını, karar gerekçesi bakımından da eksikliklerin olması sebebiyle kararının kaldırılmasına, davanın esastan reddine karar verilmesine, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER :Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :Dava, menfi tespit davasıdır.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle, davalı tarafından müvekkilleri aleyhine 3 adet bonoya dayalı icra takibi başlatıldığını, ancak müvekkillerinin dava ve takip konusu bonolardan dolayı davalıya borçlu olmadığını belirterek müvekkillerinin davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup, mahkemece yazılı gerekçeyle arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddine karar verilmiştir. İşbu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.█████/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 5/A maddesinde "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır" hükmü yer almaktadır. Söz konusu kanun hükmü 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe girmiş olup, iş bu dava da █████/2026 tarihinde açılmıştır.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinde ise "İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması, dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır. Davacı arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya son tutanağın 1 haftalık kesin süre içerisinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir.İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir" şeklindeki yasal düzenlemeye yer verilmiştir.Somut olayda davacı tarafından dava konusu bonolardan dolayı davalıya borçlu olunmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davası açılmış olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 5/A maddesi uyarınca işbu menfi tespit davası arabuluculuğa tabidir ve bu husus dava şartıdır. Davacı vekili tarafından dava tarihinden önce iş bu dava ile ilgili arabuluculuğa başvurulduğuna dair bir evrak sunulmamış olup, İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kesin süre sonrası arabuluculuk tutanağının sunulduğu, ancak arabuluculuk başvuru tarihinin dava tarihi ile aynı tarih olduğu ve arubuluculuk son tutanağının da dava tarihinden sonra █████/2026 tarihinde düzenlendiği, bu haliyle dava tarihi itibariyle arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği, mahkemece arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemesi sebebiyle davanın usulden reddine dair verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere : 1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE, 2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00.TL maktu istinaf karar harcının başlangıçta yatırıldığından yeniden HARÇ ALINMASINA YER OLMADIĞINA,3-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince istinaf eden davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerine BIRAKILMASINA,4-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesi'nce İADESİNE,6-)Kararın Dairemizce taraflara TEBLİĞİNE,Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1-2 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, dava değeri göz önüne alınarak Dairemiz kararının tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere ve oybirliğiyle karar verildi.█████/2026 Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır