Sahte kaşe ve imza iddialı çek istirdatı ile menfi tespit talepli davanın, ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk şartı sağlanmadığından usulden reddi.
Özet: Bu hukuki metin, kaybedilen ve sahte kaşe/imza ile icraya konulan bir çek bedelinin istirdadı ile borçlu olunmadığının tespiti talebiyle açılan davayı konu almaktadır; ancak mahkeme, 01.09.2023 tarihi sonrasında açılan ticari menfi tespit ve istirdat davaları için zorunlu olan arabuluculuk şartının yerine getirilmemesi, yani davanın arabuluculuk süreci tamamlanmadan açılmış olması nedeniyle, HMK ve ilgili kanun maddeleri ile yüksek mahkeme kararları doğrultusunda, dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verildiğini belirtmektedir.
T.C.
İSTANBUL9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İstirdat ve Menfi TespitDAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememize açılan davanın dosya üzerinden yapılan incelemesi sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TALEP: Davacı vekili verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili keşideci ... tarafından diğer müvekkili lehtar ...asına keşide edilen ... günlü ... nolu ve 310.000,00-TL bedelli çekin müvekkili lehtarın rızası hilafına elden çıktığını, bu nedenle müvekkili keşidecinin lehtara "kayıp çek bedeline istinaden" açıklaması ile █████/2026 tarihinde haricen ödeme yaptığını, akabinde müvekkili lehtarın ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyası ile çek iptali dosyası aldığını ve ödeme yasağı koyulduğunu, zayi davası derdest ilen som hamil görünen ... tarafından ... 18. İcra Dairesi'ni ...sayılı dosyası ile çekin takibe konulduğunu ve ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Değişik İş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı verilerek hacizlere başlandığını, dava konusu çek incelendiğinde çekin ...adına sahte kaşe ve imza oluşturulmak suretiyle davalılar arasında cirolandığının anlaşıldığını, müvekkillerinin ticari itibarlarının zedelenmemesi adına dosya borcunu ödemek zorunda kaldığını, diğer yandan taraflarınca yapılan ihtiyati hacze ilişkin itirazlarının sonuçsuz kaldığını ve icra dosyasına ödenen paranın alacaklıya ödendiğini, ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... esas sayılı dosyası ile taraflarına istirdat davası açmak için süre verildiğinden işbu davanın ikame edildiğini, son olarak çek bedeli icra baskısı nedeniyle taraflarınca ödendiğinden davalılar aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini iddia ederek; davanın ve tedbir taleplerinin kabulünü, müvekkili lehtar yönünden çek üzerinde meşru hamil olduğunun tespitini, dava konusu çekin istirdadını, müvekkili keşideci yönünden borçlu olmadığının tespitini, icra dosyasına ödenen paranın ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile tahsilini, davalıların %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara bırakılmasını talep ve dava etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, çek istirdatı ve menfi tespit davasıdır. HMK'nın 115/1 maddesi gereğince Mahkemeler dava şartının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.HMK'nın 138.maddesine göre Mahkemeler öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinde karar verir. İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7445 sayılı Kanunun 31.ve 43. maddesi gereğince; TTK'nın 5/A-1 maddesinde yapılan değişiklik ile; 01.09.2023 tarihinden itibaren açılan ticari dava kapsamındaki menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olduğu hükmü getirilmiştir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 18/A-2.maddesinde "..Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükmü düzenlenmiştir.Diyarbakır Bam 6. Hukuk Dairesinin ... E.,...K. sayılı ilamında "Dava, 6102 sayılı TTK m. 792 hükmüne istinaden açılan çek istirdadı talebine ilişkindir....Dosya kapsamından, davanın █████/2023 tarihinde açıldığı, dava dilekçesinde davacı tarafça dava açılmadan önce arabulucuya başvurduğuna dair bir ibare bulunmadığı gibi, dava dilekçesine arabuluculuk tutanağının eklenmediği, arabuluculuk son oturum tutanağının █████/2023 tarihli dilekçe ekinde sunulduğu, yapılan incelemede ... Arabuluculuk Bürosunun ... büro dosya ve... arabuluculuk numaralı son oturum tutanağına göre arabulucuya █████/2023 tarihinde başvurulduğu ve █████/2023 tarihinde son oturum tutanağı düzenlenerek arabuluculuk sürecinin tamamlandığı, buna göre davacının zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanmadan eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır. Hâl böyle olunca, Mahkemece, re'sen gözetilmesi gereken ve sonradan tamamlanabilir nitelikte olmayan dava şartına ilişkin 6102 sayılı TTK m. 5/A(1) ve 6325 sayılı HUAK m. 18/A(2) hükümleri gözetilerek davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf itirazları yerinde görülmemiştir. Nitekim Yargıtay 11. HD'nin █████/2023 tarih ve ... E., ... K. sayılı; Yargıtay 6. HD'nin █████/2023 tarih ve.... E., ... K. sayılı kararlarında da arabuluculuk dava şartının, 6100 sayılı HMK m. 115/3 kapsamında yargılama aşamasında tamamlanabilir nitelikte olmadığı kabul edilmiştir. Açıklanan nedenlerle, Dairemizce yapılan değerlendirmede; ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, incelemenin istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmadığı, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-b-1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir. " gerekçesi ile çek istirdatı davasının arabulucuğa tabi olduğu ve arabuluculuk dava şartının sonradan tamamlanabilir bir dava şartı olmadığı belirtilmiştir.Yargıtay 11. Hukuk Dairesi... E.,....K. sayılı ilamı ile Diyarbakır Bam 6. Hukuk Dairesinin ...E., ...K. sayılı ilamıyla verilen menfi tespit ve çek istirdatı davasının zorunlu arabuluculuğa tabi olduğunu ve arabuluculuğun sonradan tamamlanabilir nitelikte olmayan bir dava şartı olduğunu gösteren kararının onanmasına karar vermiştir.İstanbul Bam 13.Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar sayılı ilamında "Somut dava, ticari nitelikli bir istirdat davası olduğundan, TTK'nın 5/A maddesi kapsamında arabuluculuk dava şartına tabidir. Dosya kapsamından dava açılmadan önce arabuluculuk kurumuna başvurulmamış olduğunun anlaşıldığı, anılan dava şartının dava açıldıktan sonra tamamlanmasını mümkün kılan yasal bir düzenlemenin mevcut olmadığı ve bu hali ile arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden Mahkemece HMK madde 115. maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. " gerekçesi ile çek istirdatı davasının arabuluculuk dava şartına tabi olduğu belirtilmiştir.Dava dosyasına arabuluculuk son tutanağının sunulmadığının görülmesi üzerine; Mahkememizin █████/2026 tarihli ara kararı ile, "...Davacılar vekilince arabuluculuk tutanağının ibraz edilmediği görülmekle;█████/2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 7155 sayılı Kanunun 20. Maddesi ile 6102 sayılı TTK 5. Maddesinden sonra gelmek üzere arabuluculuğun dava şartı olduğuna ilişkin 5/A.1fıkrası ve aynı Kanunla 6325 sayılı Kanuna eklenen18/A maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacı vekiline arabuluculuk faaliyeti sonucunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanak aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini ibraz etmesi için 1 haftalık kesin süre verilmesine, bu konuda davacı vekiline tebligat çıkarılmasına ve 1 haftalık kesin sürenin tebligatın alınacağı tarihten itibaren başlayacağının bildirilmesine, verilen kesin süre içinde bu tutanağın ibraz edilmemesi halinde davanın usulden reddedileceğinin ihtarına..." karar verilmiştir.Davacılar vekiline ara kararın █████/2026 tarihinde e-tebliğ edildiği ve davacılar vekilinin █████/2026 tarihli beyan dilekçesi ile davanın dava şartı arabuluculuğa tabi olmadığını beyan ettiği görülmüş, davacılar vekili tarafından bildirilen arabuluculuk dosyasının UYAP'tan entegre edilmesi ile arabuluculuk son tutanağının hazırlanmadığı anlaşılmıştır.Davacılar vekili tarafından sunulan █████/2026 tarihli dilekçe ile arabulucuğa başvuru yapılmadan ve arabuluculuk son tutanağı hazırlanmadan davanın açıldığının anlaşıldığı, davanın TTK'nın 5/A-1 maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurmanın zorunlu olduğu davalardan olduğu ancak dava şartının bulunmadığı gözetilerek HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-TTK'nın 5/A-1, HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine,2-Alınması gereken 732 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 6.917,59 TL harcın mahsubu ile artan 6.185,59 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davacı tarafın yatırdığı gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize gönderilecek veya sunulacak dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.█████/2026Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır* Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.