İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesinde Kayıp ve İptal Edilen Çeklere İlişkin Menfi Tespit ile Haksız Ödenen Bedellerin İstirdadı Talepli Davanın Özeti.
Özet: Davacı şirket, ticari faaliyet kapsamında keşide ettiği ve daha sonra kaybolarak mahkemece iptal edilen çeklerin sahte ciro ile davalı faktoring şirketinin eline geçtiğini ve davalının bu çeklere dayalı icra takibi başlattığını ileri sürerek, borçlu olmadığının tespiti, takibin iptali ve zorla ödediği bedellerin iadesini talep etmiş; davalı ise çekleri faktoring sözleşmesiyle yasal olarak edindiğini ve ödeme yasağı nedeniyle tahsil edilemeyince icra takibi başlattığını iddia etmiştir.
T.C.
İSTANBUL9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Menfi Tespit ve İstirdatDAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılamasının sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TALEP: Davacı vekili verdiği dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin dava dışı ... ile ticaret yaptığını, müvekkil şirketin ... malzeme aldığını, ... A.Ş ... Şubesi’nin ... seri numaralı, █████/2023 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 100.000,00 TL bedelli ve ... A.Ş ... Şubesi’nin .... seri numaralı, █████/2023 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 100.000,00 TL bedelli çekleri keşide ederek almış olduğu malzeme karşılığında dava dışı ... şirketine verdiğini, ...'nin müvekkil şirkete vadesinin ileri tarihli olduğunu söyleyerek söz konusu çekleri kabul etmediğini beyan ettiğini, vadesinin daha kısa süreli olan çekin gönderilmesini söylediğini, müvekkil şirketin bu teklifi kabul ettiğini, ... A.Ş ... Şubesi’nin ... seri numaralı, █████/2023 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 100.000,00 TL bedelli ve ... A.Ş ... Şubesi’nin ... seri numaralı, █████/2023 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 100.000,00 TL bedelli çekleri gönderdiğini, ... Makinede müvekkil şirketin ilk göndermiş olduğu çekleri göndermek üzere kargoya verdiğini fakat müvekkil şirketin eline kargo ulaştığında kargo paketinde gönderilen çeklerin olmadığını, müvekkil şirketin ... Makineyi arayarak göndermiş oldukları kargo paketinden çeklerin çıkmadığını bunun üzerine ... çeklerin kaybolması nedeni ile 10.03.2023 tarihinde ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi ...E. Sayılı dosyası ile çek iptali davası açtığını, mahkemenin söz konusu çek için ödeme yasağı koyduğunu, yargılama sonunda da söz konusu çekleri iptal ettiğini, müvekkil şirketin sözkonusu çekleri haksız ve usulsüz olarak ele geçirip sahte ciro ile davalının eline geçmesine sebep olan kişi veya kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunduğunu, dava dışı ... şirketi davaya konu çekin iptali amacıyla açmış olduğu davada ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası ile ödeme yasağı verildiğini, davaya konu çekin bankaya ibraz edilmesinde banka tarafından ödeme yasağı olduğu şerhi çekin üzerine işlendiğini, Müvekkilin, davalı alacaklıya borçlu bulunmadığının tespitine, ... 29. İcra Dairesi ...E. Ve ... 37 .İcra Dairesini ... sayılı dosyalarına konu takibin iptaline, müvekkilin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı 125.000,00 TL’nin ödeme tarihi olan 14.06.2023 Tarihinden ve 122.500,00 TL’nin ödeme tarihi olan 12.06.2023 Tarihinden itibaren avans faizi ile istirdatına, her türlü yargılama harç ve masrafları ile ücret-i vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili verdiği cevap dilekçesinde özetle; davalı ...A.Ş ile dava dışı ... Ltd. Şti. arasında ... tarih ... nolu “Faktoring Sözleşmesi” akdedildiğini, dava dışı ... Ltd. Şti.'nin gerçekleştirdiği önödemeli faktoring işlemi çerçevesinde konu firma tarafından davalı şirkete ... A.Ş. - ... Şubesi’ne ait...Tic. Ltd. Şti. keşideli ve ... şahsi avalli, 30-04-2023 keşide tarihli, ... seri no.lu, 100.000,00.-TL bedelli ve ... A.Ş. - ... Şubesi’ne ait ... Ltd. Şti. keşideli ve ... şahsi avalli, 31-05-2023 keşide tarihli, ... seri no.lu, 100.000,00.-TL bedelli 2 (iki) adet çekin ciro ve teslim edildiğini, dava konusu çeklerin yasal süresi içinde bankaya ibraz edildiğinde ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasından verilmiş olan ödeme yasağı kararına istinaden işlem yapılamadığına dair şerh düşüldüğünü, keşideci ve cirantalar tarafından ödeme yapılmayıp çek bedellerinin tahsili kabil olmayınca borcun tahsili amacıyla; 30-04-2023 keşide tarihli - ... seri no.lu çek için ... 29.İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı dosyası ile 31-05-2023 keşide tarihli - ... seri no.lu çek için ise ... 37.İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, dava konusu çeklerin süresinde muhatap bankaya ibraz edildiğini ancak tahsil edilemediğini, bunun üzerine 30-04-2023 keşide tarihli - ... seri no.lu çek için davacı ve diğer borçlular aleyhine ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’ nin... D.İş. sayılı dosyasında ihtiyati haciz başvurusu yapıldığını, Mahkememizce verilen ihtiyati haciz kararı süresinde içerisinde ... 29. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile infazı istendiğini, davaya konu çek aslının takibin açılması esnasında ilgili icra dairesi kasasına teslim edildiğini, 30-04-2023 keşide tarihli - ... seri no.lu çek bedeli müvekkil .... A.Ş banka hesabına davacı şirket tarafından haricen ödendiğini, ... 29. İcra Müdürlüğü’nün... Esas sayılı dosyasına haricen tahsilat beyan edilmiş ve gerekli harçlar ödenmekle dosya infazen işlemden kaldırıldığını... keşide tarihli - ... seri no.lu çek için davacı ve diğer borçlular aleyhine ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’ nin ... D.İş. sayılı dosyasında ihtiyati haciz başvurusu yapılmış, Mahkemece verilen ihtiyati haciz kararı süresi içerisinde ... 37. İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı dosyası ile infazı istendiğini, davaya konu çek aslının takibin açılması esnasında ilgili icra dairesi kasasına teslim edildiğini, ... keşide tarihli - ... seri no.lu çek bedeli müvekkil ... A.Ş banka hesabına davacı tarafından haricen ödendiğini, ... 37. İcra Müdürlüğü’nün... Esas sayılı dosyasına haricen tahsilat beyan edilmiş ve gerekli harçlar ödenmekle dosya infazen işlemden kaldırıldığını, davaya konu çeklerin, son ciranta dava dışı .... Tic. Ltd. Şti. tarafından, müvekkil şirketçe yapılan öndeme kullandırımı karşılığı borcuna mahsuben müvekkil şirkete ciro edilmek suretiyle teslim edildiğini, davaya konu çekler dava dışı...Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirkete çek tevdi bordrosuyla tevdi edildiğini, davacı tarafından çekler üzerindeki imzaların kendilerine ait olmadığı ileri sürülmüş ise de bu iddia ispata mucip olduğunu, davalının iyi niyetli hamil olduğunu, davalı şirket ile dava dışı ...Tic. Ltd. Şti. arasındaki ilişkinin ... tarih ... numaralı Faktoring Sözleşmesi’ne dayanan faktoring ilişkisi olduğunu, davacı tarafça ... 29. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası borcuna ilişkin 14.06.2023 tarihinde ödemiş olduğu 125.000,00.-TL ve ... 37. İcra Müdürlüğü’nün...Esas sayılı dosyası borcu için 12.06.2023 tarihinde ödemiş olduğu 122.500,00.-TL'ye söz konusu tarihlerden itibaren avans faizi uygulanarak istirdat isteminde bulunduğunu, davacının çek bedellerine ilişkin istirdat isteminin yerinde olmadığını, davanın kötü niyetle ikame edilmiş olması, 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring Ve Finansman Şirketleri Kanunu hükümleri uyarınca dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen faturlar ile birlikte dava konusu 2 (iki) adet çekin de ciro yoluyla teslim edilerek karşılığında ön ödeme kullandırılmış olması nedeniyle mevzuata aykırı bir işlem yapılmadığından ötürü; huzurda açılan davanın reddi gerektiğini, davalı şirketin yapmış olduğu işlemleri yasa ve yönetmelik esaslarına uygun bir şekilde yapıldığını, davalı faktoring şirketine karşı açılmış olan ve hukuki dayanağı bulunmayan davanın reddi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: İhbar olunan vekili verdiği cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinde de geçtiği üzere; müvekkili şirketin, carideki alacağına mahsuben dava konusu çekler davacı keşideci ...Tic.Ltd.Şti. tarafından müvekkili firmaya gönderildiğini, takip konusu çeklerin vadesinin ileri tarihli olması nedeniyle ilgili çeklerin müvekkili firma tarafından davacıya tekrar kargo ile geri gönderildiğini, işbu çeklerin kargoda kaybolduğunu veya çalındığını, bunun üzerine takip konusu çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmiş olması ihtimalinden dolayı, müvekkili şirket tarafından ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...E. sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, daha sonra müvekkili şirket aleyhine ... 29. İcra Müdürlüğü’nün ...E. sayılı icra takibi başlatıldığını ve müvekkili şirket aleyhine ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi .... tarihli, ... D.iş, ... K. sayılı ilamıyla ihtiyati haciz kararı alındığını, icra dosyasından gelen ödeme emri incelendiğinde; müvekkili şirket adına sahte kaşe yapılarak, sahte imzayla ciro yapılmak suretiyle bahse konu kıymetli evrakın üçüncü kişilere verildiği tespit edildiğini, davalının meşru hamil olmadığını, takip konusu çek üzerindeki imzanın müvekkili şirket yetkilisi ...’a ait olmadığını, müvekkili şirketin sahte kaşe ve sahte imzalarla borçlu olarak gösterildiğini, müvekkilinin gerek davacı alacaklı ile gerekse davacı-keşideci dışındaki diğer borçlu-cirantalarla hiçbir zaman hukuki veya ticari bir ilişkisi olmadığını, müvekkilinin keşideci dışındaki diğer borçlu-cirantaları ve alacaklı tarafı tanımamakta kendileri ile herhangi bir alacak-borç ilişkisi bulunmamakta olduğunu, takip konusu çekteki imzanın müvekkili firma yetkilisi ....'a ait olmaması nedeniyle ... 36. İcra hukuk mahkemesi ...E. sayılı dosyası ile imzaya ve borca itiraz davası açıldığını, işbu davada yapılacak yargılamada takip konusu çeklerin müvekkili şirket yetkilisi ... eli ürünü olmadığı ve bu nedenle de müvekkili firmanın borçlu olmadığının ortaya çıkacağını, imzaya ve borca itiraz davası dışında ayrıca ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi 24.05.2023 tarihli,...D.iş, ... K. sayılı ihtiyati haciz kararına taraflarınca itiraz edilerek, ... 36. İcra hukuk mahkemesi ... E. sayılı dosyası ile ihtiyati haczin kaldırılması davası açıldığını, kargoda kaybolan çekleri sahte kaşe ve imzalarla müvekkili firmayı borçlu olarak gösteren kişilerin tespiti ve cezalandırılması amacıyla da ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na 02.06.2023 tarihinde ... soruştuma numarasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu, çek zayi davasına konu kayıp olan çekler her nasılsa dava dışı üçüncü kişilerin eline geçtiğini ve davacı ile birlikte müvekkili şirket aleyhine ihtiyati haciz kararı alındığını, ihtiyati haciz kararıyla birlikte müvekkili firma üzerine düşen hukuki davalar açıldığını, çeklerin zayi olduğu mahkeme dosyalarına bildirildiğini, çekleri bulup sahte kaşe ve imza atarak piyasaya süren şüpheliler hakkında cezai şikayetler yapıldığını, aynı şekilde hukuki süreç devam ederken ihtiyati haciz baskısı altındayken ... 29. İcra Müdürlüğü ... E. ve ... 37. İcra Müdürlüğü ...E. sayılı icra dosyaları davacı-keşideci ...Tic.Ltd.Şti. tarafından hukuki hakları saklı kalmak kaydıyla ödendiğini, bu durumdan müvekkili şirketin daha sonra haberi olduğunu, bu işlemlerle ilgili olarak müvekkili şirket ile davacı-keşideci firma arasında herhangi bir danışıklı veya muvazaalı bir işlem bulunmamakta olduğunu, müvekkili firma tarafından bu süreçte yapılması gereken tüm hukuki edimler yerine getirildiğini, takip konusu çeklerin kargoda kaybolmasında veya çalınmasında müvekkili firmanın bir kusuru bulunmamakta olduğunu, davalının meşru hamil olmasından dolayı davanın kabul edilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Eldeki dava, menfi tespit ve istirdat davasıdır. Bilirkişi tarafından düzenlenen █████/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; Davalı faktöring şirketinin dava konusu döneme ait elektronik mühürlü ticari defterlerinin açılış-kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak Gelirler İdaresi GİB bilgi sistemine yüklendiğini, davalı taraf defterlerinin sahipleri lehine delil olma özelliğini haiz olduğunu, dosya muhteviyatı itibariyle yapılan incelemede davacının adresinin başka bir ilde olduğu görülmüş olup ,inceleme gününde de davacı şirket tarafından katılan olmadığını, ticari defter ve belgelerin ibraz edilmediğini, Mahkemenin 1 n.olu celse 02.10.2024 tarihli duruşmada bilirkişiye vermiş olduğu görev: çekin keşidecisi/davacı ile çekin lehdarı ve cirantalar/hamil aralarında ticari ilişki bulunup bulunmadığını, varsa bu ticari ilişkiler sebebiyle davacının alacaklı ya da borçlu olup olmadığı varsa ne miktarda alacaklı olduğun, davaya konu çekin davacı ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığını, hususunun davacı defterleri, lehtarın defterlerinin incelenmesi açığa kavuşacağını, iş bu raporda ilgili şirketlerin defter ve kayıtları incelenemediğinden tespitler yapılamadığını, iş bu davada ... numaralı 100.000,00 TL faktöring işlemine konu çeke karşılık dava dışı ciranta ... firmasına; faktöring şirketi tarafından diğer çek bedelleri ile birlikte 509.000,00 TL ödeme yapıldığını, dava konusu 100.000 TL çek ve birlikte karşılık denk gelen diğer çekler toplamı 561.787,00 TL’nin; 769.950,00 TL tutarında ciranta ....Şti. tarafından, ...Tic. Ltd. Şti’ne demir maddesi faturası düzenlendiği, fatura devir bakiye tutarı, toplam 6 adet 561.787,00 TL çek bedellerinin örtüştüğünü, davalı faktöring şirketinin, dava dışı ... Şti’den dava konusu çeki Faktoring kanunu ve yönetmelik hükümleri ve BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde devir aldığını belirtmiştir.Bilirkişi tarafından düzenlenen █████/2025 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; davacıyla ciranta ... arasında ticari ilişkinin olduğunu, dava konusu çekin tamamı sunulan kebir defteri muavini incelenmiş olup davacıda kayıtlı olmadığını belirtmiştir. █████/2026 tarihli ATK raporuna göre; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından yapılan incelemede; inceleme konusu çeklerin arka yüz 1. ciro bölümlerinde ''...'' kaşe izi üzerine atılı imzalar ile Sunay ...'ın mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği hususları belirtilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ... E., ....K. Sayılı ilamında " Bu durumda davalı bankanın, 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre yetkili hamil olduğunu birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edemediği, bir başka anlatımla lehtar cirosunun sahteliği ile ciro zincirinde kopukluk olması nedeniyle yetkili hamil olduğunu kanıtlayamadığından ciro zincirindeki kopukluktan önceki lehtar ve keşideciye başvurma hakkı bulunmamaktadır. Somut olayda, lehtarın cirosunun sahte olması nedeniyle birbirini takip eden geçerli ciro zinciri olmadığı için davalı bankanın 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre yetkili hamil olduğunu yani kendisine çek üzerinde bulunan hakkın geçtiğini ispat edemediğinden aynı Kanun’un 792. maddesine göre ispat yükünün davacı keşidecide olduğu düşünülemez. Çünkü 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki düzenleme, çeki 6102 sayılı TTK’nın 788. maddesine göre geçerli bir ciro ile hakkın devredildiği ve yine 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat eden yetkili hamiller içindir. Bu durumda çeki elinde bulunduran davalı bankanın, çeklerdeki lehtarın cirosunun sahte olması nedeniyle çeklerdeki hakkın geçerli ve birbirine bağlı ciro zinciri ile hak sahibi olduğunu ispat edemediğinden ve keşideciye başvuru hakkı bulunmadığından davanın kabulüne karar verilmesi gerekir." gerekçesi ile çekteki lehtarın cirosunun sahte olması halinde çeki elinde bulunduranın birbirine bağlı ciro zinciri ile hak sahibi olduğunu ispat edemediğinden keşideciye başvuru hakkının bulunmadığı belirtilmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının dava dışı ... ile ticaret yaptığını, davaya konu iki çeki bu şirkete gönderdiğini, ... Makinenin daha kısa süreli vadeli çek talep ettiğini ve davaya konu iki çeki tekrar kendisine kargo ile gönderdiğini ancak kargo paketinden gönderilen çeklerin çıkmadığını, çeklerdeki ... şirketinin cirosunun sahte olduğunu belirterek davalı alacaklıya borçlu olmadığının tespitine ve ödediği bedelin istirdatına karar verilmesini talep ettiği, lehdar ... kaşesi üzerinde bulunan imzanın ... yetkilisine ait olup olmadığının tespiti için mahkememizce ATK'dan rapor alındığı, alınan rapor ile çeklerdeki lehdar cirosunun ... şirketinin yetkilisine ait olmadığının anlaşıldığı, davalının çeklerdeki lehtarın cirosunun sahte olması nedeniyle çeklerdeki hakkın geçerli ve birbirine bağlı ciro zinciri ile hak sahibi olduğunu ispat edemediğinden ve davacı keşideciye başvuru hakkı bulunmadığından davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın kabulü ile, ... 37. İcra Müdürlüğünün ...Esas ve ... 29. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı takip dosyaları nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve ... 37. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası kapsamında davalıya ödenen 122.500 TL’nin █████/2023 ödeme tarihinden, ... 29. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası kapsamında davalıya ödenen 125.000 TL’nin █████/2023 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Alınması gereken 16.906,72 TL harçtan peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 12.680,03 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 269,85 TL başvurma harcı ve 4.226,69 TL peşin harç toplamı olan 4.496,54 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 45.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davacı tarafından yapılan 19.095 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,7-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120 TL arabuluculuk ücretinin tamamının davalıdan tahsiliyle hazineye irat kaydına,8-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. █████/2026Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır * Bu evrak 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.