antalya bam 11. hdden, konkordato sürecindeki davalı şirkete gönderilen borç paranın tahsili amacıyla düzenlenen ve geçerliliği tartışılan çeklere dayalı alacak davası incelemesi.

Antalya BAM 11. HDden, konkordato sürecindeki davalı şirkete gönderilen borç paranın tahsili amacıyla düzenlenen ve geçerliliği tartışılan çeklere dayalı alacak davası incelemesi.

Özet: Bu hukuki evrak, davacının davalı şirkete toplam 190.000 TL borç para verdiğini ve buna karşılık aldığı çeklerin davalı şirketin konkordato sürecine girmesi nedeniyle ödenememesi üzerine alacağının tahsilini talep ettiği; davalının ise söz konusu çeklerin konkordato tedbir kararı sonrası komiser onayı alınmadan düzenlendiği için şirketi borçlandırmayacağını, çeklerin davacı tarafından karşılığı gönderilmeyen avans çekleri olduğunu veya önceki bir finansal ilişkinin parçası olup bu çeklerin karşılığında bir ödeme yapılmadığını savunarak davanın reddini istediği bir alacak davasıdır.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11.HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Denizli 1.Asliye Ticaret Mahkemesi

KARAR TARİHİ: █████/2022

DAVANIN KONUSU: Alacak

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ: █████/2026

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili; davacının ... Bankası A.Ş.'de bulunan kendisine ait banka hesabından 26.07.2018 tarihinde 75.000,00 TL, 08.08.2018 tarihinde 40.000,00 TL ve 03.09.2018 tarihinde 75.000,00 TL olmak üzere toplamda 190.000,00 TL tutarında parayı davalı şirketin hesabına havale/eft yolu ile borç olarak gönderdiğini, davalı şirket yetkilisinin ise borç olarak aldığı paranın faiziyle birlikte geri ödenmesi amacıyla keşidecileri ....Boyama Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti olan 31.03.2019 keşide tarihli .... seri nolu ... Şubes'ne ait 100.000,00 TL tutarında, 28.02.2019 keşide tarihli ... seri nolu .... Şubesi'ne ait 50.000,00 TL tutarında ve 31.01.2019 keşide tarihli ....seri nolu ...Şubesi'ne ait 50.000,00 TL tutarında çekleri ciro yoluyla imzalayarak davacıya teslim ettiğini, ancak çeklerin ödeme günü geldiği halde davalı şirket tarafından herhangi bir ödeme yapılmayınca çeklerin bankaya ibraz edildiğini, akabinde çeklere ilişkin davalı şirket tarafından Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı konkordato davası nedeniyle tedbir kararı bulunduğundan çeklerden dolayı ödeme yapılmadığını ve bankanın kanuni yükümlülük tutarlarının davacıya ödendikten sonra çeklerin davacıya teslim edildiğini, çeklere uygulanan tedbir kararı gereğince davalının konkordato talebiyle dava açtığı öğrenilince taraflarınca söz konusu dava dosyasına müdahale talebinde bulunulduğunu, söz konusu dava dosyasına müdahale dilekçesi verilerek, davacının alacak miktarının bildirildiğini ve davaya asli müdahil sıfatı alarak devam edildiğini, yargılama aşamasındayken Mahkemece kesin mühlet kararı verildiğini, bu süre içerisinde alacaklarını konkordato komiserliğine bildirerek alacak kaydı yapıldığını, taraflarınca kaydı yaptırılan işbu alacağa istinaden, borçlunun beyanda bulunarak, taraflarınca bildirilen 3 adet çekin avans çeki olarak verildiği ve karşılığında mal alınmadığının belirttiğini, işbu çeklerin davalının davacıya olan borcu karşılığında verildiğini, davalı tarafın davacıya borcu bulunmadığını, davacının tekstilci olmayıp, borçluya herhangi bir mal gönderme gibi bir durumunun bulunmadığını belirterek çeklerden kaynaklı 183.910,00 TL alacağının tamamının ve alacak kaydı yapıldığı tarihinden itibaren işlemiş/işleyecek faizi ile beraber davacı adına kaydının alacaklılar listesine kaydedilmesine ve davacıya ödenmesine, konkordato tasdik kararı verildiğinden çekişmeli hale gelen alacağının işlemiş/işleyecek faizi ve tüm ferileri ile birlikte İİK'nın 308/b uyarınca konkordato talep eden borçlu tarafından Mahkememizce belirlenecek bir bankaya depo edilmesine, konkordato talep eden borçlu tarafça önce depo edilen/edilecek tutarın akabinde tüm alacaklarının öncelikle davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı vekili; Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ....Esas sayılı konkordato dosyası kapsamında alacaklı davacı tarafından müdahil olunduğunu ve dosya kapsamında işbu davaya konu çekten dolayı borçlarının bulunmadığını ve davacı alacaklı ile davalı şirket arasında İİK'nın 308/b kapsamında çekişmeli alacağın söz konusu olmadığını ve davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, konkordato hukuku yönünden tedbir kararı verildiği tarihten itibaren tüm işlemlerin ( 02.01.2019'den itibaren ) komiser onayına tabii olarak yapılması gerektiğini, dava konusu çeklerin komiser onayı alınmadan keşide edilen çeklerden olduğunu, bu sebeple davalı firmayı borçlandırmasının mümkün olmadığını, çeklerin tanzim tarihinin 02.01.2019 sonrası olduğunu, yetkili komiserler tarafından onay verilmeyen çeklerin kambiyo senedi vasfında olması ve ciro silsilesinin geçerli olmasının mümkün olmadığını, zaten davacı tarafın bu çekleri icraya da koymadığını, davacıya müvekkili davalı firma tarafından önceden 31.05.2018 çıkış ve 31.8.2018 vade tarihli 6 adet çek verildiğini ve bu çeklere karşılık bahsi geçen paraların hesaba havale edildiğini, bu işlemlerin piyasa şartları doğrultusunda ödeme güçlüğüne düşen davalının para teminine yönelik yaptığı işlemler olduğunu, davacının da zaten bu çekleri aldıktan sonra 190.000-TL para havalesi yaptığını, verilen çeklerin ise 300.000-TL miktarlı olduğunu, yine müvekkil firma yetkilisi .. un paraya sıkışınca davaya konu çekleri keserek davacıya verdiğini, fakat davacının karşılığında göndermesi gereken paraları göndermediğini, .... bu çekler karşılığı müvekkiline adeta kredili para temin eden kişi durumunda olduğunu, davacı vekilinin bahsettiği gibi davacının doğrudan mal satıcı biri olmadığını, şirket kayıtlarında bir faturasının bulunmadığının da ortada olduğunu, konkordato dosyasında avans çeki denilmesinin davacının son kesilen çekler için nakit parayı doğrudan temin etmesi veya bu miktarı şirketlerine uygun tekstil ürünü getirmeyi belirtmesi olduğunu, neticeten işlemin özünde kredi temini olduğunu, davacının çekleri almasına rağmen taahhüt ettiği nakit parayı veya şirketlerine uygun kullanabileceği malları temin etmediğini, avans mahiyetinde verilen işbu çeklerden dolayı davacı tarafın davalı şirkete taahhüt etmiş olduğu sıcak nakit teminine yönelik nakdi ödemediğini ve/veya yerine getirmeyi taahhüt ettiği malları teslim etmediğini şirketlerine getireceği nakdi vermediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

Mahkemece; "... davalı ....Tekstil Turizm Gıda San. ve Tic. A.Ş.’ne ait incelenen resmi defterlerine göre;

davacı ..... ’a 2018 döneminde çeşitli vadelerde ve tutarlarda toplam

500.000,00 TL tutarlı 9 adet çek keşide ettiği ve resmi defterlerinde davacı tarafın cari bakiye

para borcu olarak kayıtlara intikal ettirildiği, davacı vekilince de █████/2022 havale tarihli rapora karşı beyan dilekçesinde, bu çeklerin ödünç para alışverişine istinaden davacıya verildiğinin kabul edildiği, bu çeklerin tahsil edilip edilmediğinin Mahkememizce araştırılması neticesinde, ....seri numaralı çek dışındaki diğer tüm çeklerin karşılığının tahsil edildiğinin anlaşıldığı, buna karşılık davacı tarafın dava dilekçesinde bahse konu ettiği 26.07.2018 tarihinde 75.000,00 TL, 08.08.2018 tarihinde 40.000,00 TL ve 03.09.2018 tarihinde 75.000,00 TL olmak üzere

toplamda 190.000,00 TL tutarındaki davacı tarafından davalı tarafa havale yapıldığı ve 110.000,00 TL nakit ödeme yaptığı ve bu ödemelerin davalı taraf resmi defterlerinde kayıtlı olduğu, taraflar arasında işlem kayıtlarına göre; davaya konu olan ... bankasına ait çeklerle birlikte davalı tarafın davacı .... ’dan 31.12.2018 dönem

sonu itibariyle 200.000,00 TL para alışverişi kaynaklı bakiye alacağı olduğu tespit

edilmiş olup, davacının bakiye alacağının bulunmadığı, davasını ispat edemediği kanaatine varıldığından, davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından yeterli ve yasaya uygun gerekçelendirme yapmayarak hüküm kurulduğunu, müvekkili davacının toplam 190.000,00 TL tutarında parayı davalı şirketin hesabına havale / Eft yolu ile borç olarak gönderdiğini, davalı şirket yetkilisinin ise borç olarak aldığı paranın geri ödenmesi amacıyla keşidecileri ....Boyama Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. olan █████/2019 keşide tarihli ... seri nolu ... Şubesi'ne ait 100.000,00 TL tutarında, █████/2019 keşide tarihli ....seri nolu ... Şubesi'ne ait 50.000,00 TL tutarında ve █████/2019 keşide tarihli ... seri nolu ... Şubesi'ne ait 50.000,00 TL tutarında çekleri ciro yoluyla imzalayarak müvekkiline verdiğini, dava dilekçesinde belirttikleri ve talep etmiş oldukları çeklerin davacı müvekkili tarafından tahsil edilmediğini, ayıca yine davalı şirket defterlerinde kayıtlı olan .... numaralı çeklerin müvekkili tarafından tahsil edilmediğinin de gelen yazı cevaplarından anlaşıldığını, bunun ek bilirkişi raporunda da sabit olduğunu, ayrıca bu çeklerin görüntüleri istenilip, müvekkilinin herhangi bir ilişiğinin olup olmadığının tespiti gerekirken bu husus tespit edilmeden hüküm kurulduğunu, bilirkişi incelemesinde müvekkili ile davalı şirket arasında ödünç para alışverişi ilişkileri olduğunun tespit edildiğini, davalı tarafın mal alımına ilişkin iddiasının bertaraf edildiğini, davalı tarafın komiser heyetine yalan beyanda bulunarak kötüniyetli davrandığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, İİK'nın 308/b maddesi gereğince konkordato davasında davalı tarafından itiraz edilen ve çekişmeli hale dönüşen alacağın tespiti ile konkordato projesine dahil edilmesi ve alacağın tahsili talebine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 301. maddesine göre, konkordato projesinin hazırlanıp alacakların bildirilmesi ve tahkikinden sonra, komiser tarafından yapılacak ilanda yer alan alacaklının bir başka deyişle, konkordato projesine alacağı kaydedilen alacaklının alacağına borçlunun itiraz etmesi halinde bu alacak “çekişmeli alacak” vasfını kazanır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 302/IV. bendi gereği Mahkeme, çekişmeli alacağın hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına yaklaşık ispat ölçüsünde ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi yaptırarak karar verecektir. Bu şekilde inceleme yapan mahkemenin vereceği karar, maddi hukuk bakımından sonuç doğurmaz.

Çekişmeli alacağın oylamaya katılmasına ve katılacağı orana karar veren Mahkeme, İİK’nın 308/b-II. bendi gereği tasdik kararında konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın, kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından Mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebileceği gibi çekişmeli alacağın oylamaya hiç katılmamasına da karar verebilir. Ancak ne yönde karar verilirse verilsin bu karar bağlayıcı olmayıp tasdik kararının ilanından itibaren İİK’nın 308/b-I. bendi gereği alacağı itiraza uğrayan alacaklı tasdik kararından itibaren bir ay içinde dava açmak zorundadır.

İİK'nın 308/b maddesi gereğince açılacak olan dava, genel hükümlere tabi bir dava olduğundan yargılama usulünün davanın niteliğine göre belirlenmesi gerekmektedir. Davanın kabulü halinde alacaklı, konkordato şartları dairesinde alacağına kavuşacaktır. Bu durumun kararda belirtilmesi yerinde olacaktır. Şayet dava devam ederken konkordato feshedilmişse, artık alacaklı konkordatoya tabi olmadan alacağını borçludan talep edebilecektir.

Somut olayda; davacı taraf üç adet çek nedeniyle davalıdan alacaklı olduğunu iddia etmektedir. Huzurdaki davada, davalı borçlu tarafından kabul edilmeyerek itiraza uğrayan konkordato projesine dahil edilmeyerek çekişmeli hale gelen alacağın tahsili talep edilmektedir. Bu nedenle görülecek davada artık konkordato hükümleri değil, TTK ve HMK hükümleri uygulanacak ve Mahkemece, çekişmeli alacağın varlığı ve miktarı belirlenerek tespit ve kabul edilen alacağın tahsiline veya alacağın varlığı ispatlanamadığında davanın reddine karar verilecektir.

Karar tarihinde davalı borçluların konkordato süreci devam ediyorsa konkordato şartları dairesinde alacağın tahsiline karar verilecektir. Tasdik edilen konkordato genel olarak bütün alacaklılar için mecburi ve bağlayıcı olduğundan çekişmeli alacağın mukadderatı da konkordato hükümlerine tabidir. Bir başka deyişle çekişmeli alacak hakkında karar veren Mahkeme, konkordato projesini göz önünde bulundurarak alacağın tasdik edilen vade, tenzilat ve diğer ödeme koşullarına göre tahsil edilmesi yönünde hüküm kuracaktır.

Öte yandan karar tarihinde veya alacağın tahsili tarihinde konkordato sürecinin sona ermiş olması ihtimali de vardır. Bu durumda Mahkemenin, konkordato projesini göz önünde bulundurarak alacağın tasdik edilen vade, tenzilat ve diğer ödeme koşullarına göre hüküm kurması söz konusu olmayacaktır.

Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyasının incelenmesinde; davacılar ....Boyama Tekstil San. ve. Tic. Ltd. Şti. ve ... Tekstil Turizm Gıda İnşaat Mermer İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin konkordato tasdik talebinde bulundukları, davacı .. ın da işbu dava dosyasında asli mühahil olarak bulunduğu, Mahkemece verilen karar ile davacılar .. un konkordato taleplerinin reddine, davacılar ... Boyama Tekstil San. ve. Tic. Ltd. Şti. ve ... Tekstil Turizm Gıda İnşaat Mermer İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin rehinli alacaklar yönünden şartları oluşmayan konkordato taleplerinin reddine, adi konkordato tasdik taleplerinin ise kabulü ile; her iki davacı şirketin konkordatoya tabi borçlarının █████/2021 tarihinden başlamak üzere 1 yıl ödemesiz dönemden sonra olmak üzere; davacı ... Şirketi'nin 7.199.019,86 TL adi borçlarının eşit taksitler halinde 48 ay vadede ödemesine, davacı ... Şirketi'nin 1.666.622,47 TL adi borçlarının eşit taksitler halinde 36 ay vadede ödemesine karar verilmiş, verilen karar davacılar, ... ve diğer asli müdahiller tarafından istinaf edilmiş olup, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin ... Esas ....Karar sayılı ilamı ile İİK'nın 308/b. maddesi kapsamında yeni bir dava konusu olabilecek itirazların istinaf incelemesine konu edilmesi mümkün olmadığından istinaf başvurusunda bulunan .. ın alacağının varlığı ile ilgili istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden asli müdahil .. ın istinaf isteminin HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine, müdahil ....A.Ş. vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile Mahkemece davacı şirketlerin güncel durumu itibariyle rayiç değerlere göre borca batık olup olmadığının belirlenmesi, borca batık değillerse açıklanan gerekçelerle sadece konkordato talebinin reddine karar verilmesi, borca batık iseler konkordato talebinin reddi ile birlikte şirketlerin iflasına karar verilmesi gerektiği gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, diğer asli müdahiller yönünden istinaf istemlerinin usulden reddine kesin olarak karar verildiği görülmüştür.

İİK’nın 308/b maddesinde düzenlenen çekişmeli alacaklar için açılacak davadan söz edebilmek için “geçerli konkordato talebi ve tasdik kararının bulunması” bu davanın ön koşuludur.

Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin konkordatonu tasdiki ile ilgili karar verdiği tarih olan █████/2021 tarihinde konkordatonun tasdikine ilişkin geçerli bir karar olmasına rağmen, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasında dair kararı █████/2024 tarihinde kesin olarak verilmiştir. Bir başka deyişle çekişmeli alacak davasının Dairemizce istinaf incelemesinin yapıldığı tarihte davalı şirket hakkında verilen konkordatonun tasdikine dair bir karar mevcut değildir.

Hal böyle olunca, davalı şirketin konkordato talebi ile ilgili verilen karar kaldırıldığından, Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararı sonrası verilen kararın akıbeti araştırılarak;

a) Konkordato talebi reddedilmesi halinde çekişmeli alacak davası için “konkordatonun kabulü” ön koşulu ortadan kalktığı için HMK’nın 30. maddesinde düzenlenen usul ekonomisi ilkesi de dikkate alınarak işbu davaya genel hükümlere göre alacak davası olarak devam edilmesi gerekir. Zira çekişmeli alacak davasında alacak talebi hakkında yapılacak yargılama genel hükümlere tabi ise de; verilecek hüküm ve sonuçlar konkordatonun yürürlükte olup olmamasına göre farklıdır. Konkordato yürürlükte iken alacağın konkordato projesi kapsamında, tasdik edilen konkordato hükümlerine göre ödenmesi gerekecek, örneğin konkordato faizsiz ise faiz uygulanmayacak, buna karşılık konkordato yürürlükte değil ise faiz de dahil tamamen genel hükümlere göre tahsil hükmü kurulacaktır.

b-) Konkordato talepli davada davalı şirketin iflasına karar verilmesi halinde ise davaya kayıt kabul davası olarak devam edilerek hüküm kurulmak üzere yeniden esas hakkında bir karar verilmesi gerekecektir (Aynı yönde Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 07.10.2024 tarih █████████ Esas █████████ Karar sayılı ilamı).

Sonuç olarak, açıklanan gerekçelerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan şekilde işlem yapmak üzere 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere İlk Derece Mahkemesi'ne geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,

2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2022 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırıldığından davacı vekilinin diğer istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA,

5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının İlk Derece Mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,

6-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

8-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,

9-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesince uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.█████/2026