ticari madencilik sözleşmesi kapsamında avansların kötüye kullanılması ve icra takibi üzerine menfi tespit davasındaki ihtiyati tedbir kararına istinaf.

Ticari madencilik sözleşmesi kapsamında avansların kötüye kullanılması ve icra takibi üzerine menfi tespit davasındaki ihtiyati tedbir kararına istinaf.

Özet: Bu istinaf kararı, maden işletme ruhsatı sözleşmesi kapsamında davalı yüklenicinin avansları kötüye kullandığı, üretimi aksattığı ve kalite düşüşüne neden olduğu iddiasıyla, davacının hakkında başlatılan icra takibine konu borçtan dolayı borçlu olmadığının tespiti ve icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için %20 teminat karşılığında verilen ihtiyati tedbir kararına davalı vekilinin yaptığı itirazın ilk derece mahkemesince reddedilmesi üzerine, davalının hukuki yarar yokluğu, yaklaşık ispat eksikliği ve teminatın geçersizliği iddialarıyla yaptığı istinaf başvurusu üzerinedir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:████████ Esas

KARAR NO:████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ARA KARAR TARİHİ:█████/2025

NUMARASI:████████ Esas

DAVA:MENFİ TESPİT (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ:█████/2026

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesi ile; taraflar arasında 15.08.2024 tarihli ... ve ... Sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşme ile davalı yüklenicinin müvekkili şirkete ait maden işletme ruhsatı sahasında üretim faaliyetlerini yürütmeyi taahhüt ettiğini, davalıya yüksek tutarlı avans ödemelerine rağmen davalının bu ödemeleri makine parkını güçlendirmek, personel ve ekipman yatırımı yapmak gibi sözleşmeye uygun alanlarda kullanmayıp başka ticari amaçlara yönlendirdiğini, davalının üretim sahasının teknik gereklerini de yerine getirmediğini, maden sahasında nitelikli personel bulundurmayıp yetersiz makine parkı ve ekipman ile sahayı boş bırakan davalının üretimi aksattığını, üretimin de fen kurallarına aykırı yapılması nedeniyle ürünlerde kalite düşüşü yaşandığını, yapılan avans ödemeleri nedeni ile müvekkili şirketin davalıdan alacaklı olduğunu, buna rağmen davalının dayanaksız hakediş talebinde bulunarak müvekkili şirket aleyhine İstanbul 32. İcra Dairesi'nin... sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlattığını, mutabakat sağlanmamış hak ediş bedellerine dayanarak fatura düzenlenmesi ve takip başlatılmasının haksız ve kötü niyetli olduğunu, davalı alacaklının alacağını ispat etmesi gerektiğini ileri sürerek müvekkili şirketin İstanbul 32. İcra Dairesi'nin... sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitine, takibin teminat karşılığında ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, aksi halde icra dosyasına girecek paranın ve/veya teminatın ihtiyati tedbir yoluyla alacaklıya ödenmemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI:İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ D.İş sayılı kararı ile; talebin kabulü ile toplam alacak olan 27.270.915,20 TL'nin % 20'si oranında (5.544.183,04 TL) nakit teminat tutarı veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz nitelikteki teminat mektubunu sunması koşuluyla İstanbul 32. İcra Dairesi'nin... sayılı dosyasına yatacak paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmiştirDavalı vekili tedbir kararına itiraz etmiştir.İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesince; davalı vekilinin İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ D.İş sayılı kararına itiraz ettiği, İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin tedbire itirazın asıl davanın açıldığı dosyada değerlendirilmesi için dosyayı davanın açıldığı dosyaya gönderdiği, asıl davada da alacağın % 20 si oranında teminat karşılığı icra veznesine yatan paranın ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği, asıl dosya üzerinden % 20 teminat ile verilen tedbir kararının D. İş dosyası üzerinden verilen tedbir kararının devamı niteliğinde olduğu, D. İş dosyası asıl davanın eki olduğundan bu dosyada yatırılan teminat asıl dosya yönünden geçerli kabul edildiği, İİK'nın 72/3 fıkrası gereği borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak üzere göstereceği teminat karşılığında mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebileceği gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:Karar yasal süresinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davalı vekili istinaf nedenleri olarak; icra takibinde borç ödendikten sonra istirdat davası yerine menfi tespit davası açıldığını, istirdat davası açılması gerekirken menfi tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığını,bu nedenle menfi tespit davasına özgü geçiçi hukuki koruma da talep edilemeyeceğini, ara kararda davacı borçlunun borçlu olmadığının yaklaşık olarak ispatına dair dayanağın açıklanmadığını, davacının takip dayanağı faturaların kesinleştiğini ve ticari defterlerine kaydettiğini inkar etmediğini, borcu ödediğini de savunmadığını, soyut iddialarla müvekkilinin sözleşmeye aykırı davrandığını savunduğunu, öne sürülen sözleşmeye aykırılık iddialarının fiili gerçekliğe aykırı olduğunu, İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ değişik iş dosyasında teminat karşılığından icra dosyasındaki paranın alacaklıya verilmemesine karar verilmesinden sonra açılan eldeki menfi tespit davasında da aynı tedbire karar verildiğini, mahkemenin değişik iş dosyasında sunulan teminatın bu dosyada verilen tedbir kararı yönünden de geçerli saymasının hukuki aykırı olduğunu, teminat veren bankanın teminatın infazını reddedeceğini, değişik iş dosyasında tüzel kişiliği bulunmayan şube aleyhine tedbir talep edildiğini belirterek itirazın reddine dair kararın kaldırılarak tedbirin kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:Dava; İcra İflas Kanunun 72. maddesi gereğince açılmış olan menfi tespit davasıdır. İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ değişik iş dosyasında █████/2025 tarihli ara kararı ile İİK 72/3.maddesine göre, ihtiyati tedbir yolu ile İstanbul 32. İcra Dairesi'nin... sayılı takibe konu toplam alacak olan 27.270.915,20 TL'nin % 20'si oranında (5.544.183,04 TL) nakit teminat tutarı veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz nitelikteki teminat mektubunu sunması koşuluyla icra dosyasına yatacak paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmiş, davalının tedbire itirazı üzerine, tedbire itirazın reddine karar verilmiştir.Tedbire itirazın reddi kararı, yasal süresinde davalı alacaklı vekili tarafından istinaf edilmiştir.İcra İflas Kanunun 72. maddesinin üst başlığı, menfi tespit ve istirdat davalarıdır. 72/1. fıkrasında; borçlunun icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığının ispatı için menfi tespit davası açabileceği belirtilmiştir. İİK 72/3. fıkrası ise; "İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir." hükmünü düzenlemektedir. Somut davada HMK'ya göre özel kanun niteliğinde olan İİK'nın 72/3 maddesi uygulanması gerekmektedir. Buna göre icra takibine girişildikten sonra menfi tespit davası açılmış olup, Mahkemece İİK'nun 72/3 maddesi uyarınca, %20 teminat karşılığında icra veznesine girecek paraların takip alacaklısına ödenmesinin ihtiyati tedbir yoluyla önlenmesine dair karar verilmiştir. Bu fıkra uyarınca, borçlu, gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere (teminat miktarının takdiri Mahkemeye ait olmak üzere) göstereceği teminat karşılığında, Mahkemeden, ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesine girecek paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilecektir. Bu durumda davacı borçlunun tedbir talebinin kabul edilmesi ve davalı vekilinin ihtiyati tedbire itirazın reddine ilişkin kararı usul ve yasaya uygun olduğundan davalı tarafın istinaf başvurusunun reddi gerekir.Açıklanan sebeplerle ilk derece mahkemesince tesis edilen tedbire itirazın reddine ilişkin ara kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas sayılı derdest dava dosyasında verilen █████/2025 tarihli ara kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 bendi gereğince esastan REDDİNE,

2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken istinaf harçları davalı tarafından yatırıldığından başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,

3-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 bendi ile aynı Kanunun 362/1-f bendi uyarınca kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.█████/2026