Adana BAM 14. Hukuk Dairesinin, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit davasında asliye hukuk ve asliye ticaret mahkemeleri arasındaki görev uyuşmazlığını tacir sıfatı ve ticari dava niteliği çerçevesinde Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca çözüme kavuşturan istinaf kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, bir elektrik kaçak tespit tutanağından kaynaklanan menfi tespit davasında görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla, Asliye Hukuk Mahkemesinin davanın ticari işletmeyle ilgili olduğunu düşünerek görevsizlik kararı vermesi ile Asliye Ticaret Mahkemesinin ise davacının tacir olmadığı ve davanın mutlak ticari dava niteliği taşımadığı gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı vermesi sonucu ortaya çıkan olumsuz görev uyuşmazlığını inceleyerek, uyuşmazlığın temelini davacının tacir sıfatı ve davanın Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki ticari dava niteliği oluşturduğunu ortaya koymaktadır.
T.C. ADANA BAM 14. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: █████████ - █████████
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP : İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2026NUMARASI : █████████ ████████DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2022KARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026.... Asliye Hukuk Mahkemesi ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi arasındaki olumsuz görev uyuşmazlığının merci tayini yolu ile giderilmesi talebi sonucu Dairemize gelen dosyanın incelenmesinde;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından 20.06.2020 tarihli ... Seri numaralı kaçak tespit tutanağı ile müvekkiline 130.844,29 TL tutarında borç tahakkuk ettirildiğini, 20.06.2020 tarihli ... seri numaralı kaçak tespit tutanağı ile müvekkilinin hiçbir alakası olmadığını, müvekkilinin kaçak tespit tutanağı düzenlenen tesisat ile hiçbir bağlantısı bulunmadığını, 20.06.2020 tarihli ... Seri numaralı kaçak tespit tutanağında belirtilen ..., ... tesisat koordinatlarını gidilmesi halinde bu tesisatın müvekkili tarafından kullanılmadığı, müvekkile ait bir arazide bulunmadığının ispatlanacağını, davalı tarafından yapılan tespitlerin hangi bilgi, hangi belgelere dayanılarak hazırlandığının muamma olduğunu, bu işlemin açıkça hukuka aykırı olması nedeniyle telafisi imkânsız zararlara sebebiyet verilmemesi amacıyla dava süresince borç tahsilinin durdurulmasına karar verilmesini, açıklanan nedenlerle ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile dava süresince borç tahsilinin tedbiren durdurulmasını, neticede de davanın kabulü ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, müvekkiline %20'den aşağı olmamak üzere davalının kötüniyet tazminatı ödemesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir..... Asliye Hukuk Mahkemesince; "menfi tespiti istenilen ... Barkod numaralı kaçak elektirik tutanağı incelendiğinde aboneliğin ticarethaneye ilişkin olduğu, bu nedenle her iki tarafın da ticari işletmesi ile alakalı olduğu ve tarafların tacir olduğu" gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.... Asliye Ticaret Mahkemesince; " Davacının tacir sıfatının araştırılması adına ... Mal Müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabında; davacının "...Müdürlüğümüz sistem kayıtları tetkikinde yapılan araştırmalar neticesinde ... T.C. Kimlik numaralı ...'ın faal mükellef kaydına rastlanılmadığı hususunu..." bilgisinin verildiği, davalının faaliyetinin ticari nitelikte olmadığı, davalı tacir olmakla birlikte davacı tacir olmadığından taraflar arasındaki uyuşmazlığın her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan dava niteliğinde kabul edilemeyeceği, davacının Türk Ticaret Kanunu anlamında tacir sayılamayacağı ve davanın mutlak ticari davalardan olmadığı" gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Dava, menfi tespit istemlerine ilişkindir.Ticaret mahkemelerinin görevi TTK'nın 5.maddesinde düzenlenmiş ve maddenin 1. bendinde "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." denilmiştir.Bir davanın ticari dava olup olmadığı TTK'nın 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmekte olup, ticari davalar kendi aralarında mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mutlak ticari davalar için tarafların sıfatlarına ve dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmazken, nispi ticari davalarda dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığı kriter olarak kabul edilmiştir.Ticari işletme, TTK'nın 11/1.maddesindeki tanıma göre; esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Esnaf işletmesi ile ticari işletme arasındaki sınırın ise Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak kararname ile belirleneceği hükme bağlanmıştır.Kanunda ticari işletme için herhangi bir miktarda gelir değil, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşar düzeyde gelir sağlama amacı aranmıştır.Türk Ticaret Kanunu'nun 3.maddesinde; "ticari iş" kavramı açıklanmış ve "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." denilmiştir.Ticaret hayatının temel sujesi olan "tacir" de yine işletme kavramı bağlamında tanımlanmış ve "bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi"ye tacir deneceği TTK'nın 12/1.maddesinde belirtilmiştir.Türk Ticaret Kanunu tacir kavramını gerçek kişiler ve tüzel kişilerde ayrı ayrı ele almış, gerçek kişilerde tacir sıfatının kazanılması bir ticari işletmenin mevcut olması, bir ticari işletmenin işletilmesi ve ticari işletmenin kısmen de olsa o kişi adına işletilmesi unsurlarına bağlanmıştır.Buna göre; ticari davalar, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1.maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dosya arasında bulunan belgelere göre davacının tacir olmadığı, tarafların sıfatına ve davanın niteliğine göre nispi ya da mutlak nitelikteki bir ticari dava söz konusu olmadığı, aboneliğin ticarethaneye ilişkin olmasının tek başına davayı ticari dava yapmayacağı, buna göre uyuşmazlığın çözümünde .... Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu anlaşıldığından yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-.... Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,2-Dosyanın merci tayini talep eden mahkemesine İADESİNE,Dair, dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 362/1-c maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. █████/2026Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır