avusturyadan türkiyeye kara yolu emtia taşımacılığında oluşan hasar nedeniyle sigorta şirketinin rücu talepli itirazın iptali davasında istinaf incelemesi.

Avusturyadan Türkiyeye kara yolu emtia taşımacılığında oluşan hasar nedeniyle sigorta şirketinin rücu talepli itirazın iptali davasında istinaf incelemesi.

Özet: Davacı sigorta şirketi, Avusturyadan Türkiyeye kara yoluyla taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle sigortalısına ödediği tazminatın rücuen tahsili amacıyla iki taşımacı şirkete dava açmış, ilk derece mahkemesi hasarın taşıma esnasında değil, antrepoda forkliftle indirme sırasında gerçekleştiği ve bu durumdan taşımacıların sorumlu olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, sigorta şirketi ise hasarın taşıma sürecinde oluştuğunu ve her iki davalı taşımacının da müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu iddia ederek karara karşı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: █████████

KARAR NO: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: █████/2021

NUMARASI: ████████ Esas - █████████ Karar

DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili sigorta şirketinin önde gelen sigorta şirketlerinden birisi olduğunu, Avusturya'da mukim bulunan ... unvanlı dava dışı satıcı şirket tarafından █████/2017 tarihli ve ... numaralı mal faturası ile toplam 9.460,00 kg brüt ağırlığındaki 4 kap 100 plaka "..." cinsi emtianın Türkiye'de mukim bulunan .... Aş. Unvanlı dava dışı alıcı şirkete satıldığını, satılan emtianın ...numaralı CMR belgesi tahtında Avusturya'dan Türkiye ...'ya kara yolu üzerinden taşınması işi sigortalının organizasyonluğunda fiilen 1 numaralı davalı Yanık nakliyat tarafından üstlenildiğini, aynı zamanda emtianın Almanya'dan sigortalının Türkiye'deki antreposuna kadar taşındığını, buradaki gümrük işlemlerinin tamamlanmasının ardından davalı ... tarafından ...'daki adresine teslim edildiğini, emtia yüklü araç alıcı mahalline vardığında taşınan emtia üzerinde sürtünme izleri, derin çizikler, emtia kaplamalarında deformasyon ve kırılmalar olduğunun görüldüğünü, 75 adet emtianın bu şekilde hasarlandığını müvekkili tarafından sigortalının hasar nedeniyle uğradığı zarara istinaden █████/2018 tarihinde sigortalıya 2.411,45 EURO tutarında ödeme yapıldığını belirterek icra müdürlüğüne yapılan itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP : Davalı...Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu emtianın alıcıya teslimi sırasında hasara ilişkin bir bildirimin müvekkili firmaya yapılmadığını, bu noktada alıcı firma ile davacı sigorta şirketinin hukuksal sorumluluklarını yerine getirmeden hareket ettiğini ve müvekkili firmayı haksız bir dava ile karşı karşıya bıraktığını, davacı şirketin dosya üzerinden karar vererek 1. nakliyeci ... Nakliyat'ın zararını karşıladığını ve müvekkili şirketi zarara uğrattığını, CMR evrakının üzerinde sadece ürünlerin dağınık bir şekilde teslim alındığının belirtildiğini ancak hasara dair bir beyan düşülmediğini, ekspertiz raporunun meydana gelen hasarda müvekkili şirketin kusurunun olmadığını, emtianın ... plakalı araçta hasarlandığının açık bir şekilde ifade edildiğini, emtianın ... Antrepodan alıcıya teslimi işinin sigortalı ... Nakliyat tarafından ...'ya verilmiş olduğunu, bu noktada oluşan hasardan müvekkili firmanın sorumlu tutulmasının hukuken mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ...'ın antreposuna gelen davaya konu ürünlerin ... Aş.'nin İstanbul/...'daki işletmesine nakliyesi amacı ile müvekkilinin görevlendirildiğini, söz konusu ürünlerin yüklenirken, taşınırken ve teslim edilirken hiçbir hasar olayının da yaşanmadığını, ... yetkililerinin müvekkilini uyarmaması sebebi ile müvekkilinin davaya konu ürünleri farkında olmadan ...'tan hasarlı aldığını, hasarın taşıma esnasında meydana gelmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere; hasarın taşıma esnasında gerçekleştiği tam olarak ispatlanmış, hasarın Antrepoda forklift ile yükün indirilmesi esnasında gerçekleştiği kanaatine varılmış, yükün indirilmesinden davalı taşıyıcıların sorumlu olmayacağı, bu nedenle davacının rücuen alacağının olmadığı, yapmış olduğu ödemenin lütuf ödemesi kapsamında olacağı kanaatine varılarak davanın reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davaya konu emtia hasarının "taşıma sürecinde" meydana geldiğini, mahkemenin taşıma senedinde yer alan hasar şerhini değerlendirmeye almadığını, taşıma senedine düşülen hasar şerhi, taşınan emtianın taşıma sürecinde hasara uğradığını ortaya koymakta olup; aksi davalı taşıyıcılar tarafından da ispat edilmediğini, taşıma sürecinde meydana gelen emtia hasarı, yapılan ekspertiz incelemesinin de ortaya koyduğu üzere, davalıların kusur ve ihmaline bağlı olarak meydana geldiğini, bu nedenle her iki davalı da davaya konu emtia hasarından kaynaklanan zararların tazmininden "müştereken ve müteselsilen" sorumlu olduğunu, kati suretle kabul anlamına gelmemek kaydıyla, hasarın mahkeme kararında değerlendirildiği gibi antrepoda yükün forklift ile indirilmesi esasında meydana geldiği bir varsayımda dahi, her iki davalı taşıyıcı da yüke nezaret etme yükümlülüklerini ağır şekilde ihlal etmiş olmaları dolayısıyla dava konusu emtia hasarından doğan zararlardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, dava konusu emtia hasarı poliçe teminatı kapsamında olup; davacı tarafından yapılan sigorta ödemesi bir hatır ödemesi mahiyetinde olmadığını, İlk derece yargılamasında alınan bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun, denetime ve karar vermeye elverişli olmadığını, bu nedenle tarafımızca bilirkişi raporuna itiraz edilmiş olmasına rağmen yerel mahkemenin dosyayı itirazları doğrultusunda incelenmek üzere yeniden bilirkişi heyetine tevdi etmeyerek davanın reddi yönünde karar vermiş olmasının usule ve hukuka aykırı olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE : Dava, uluslararası karayolu taşımasına konu yükün alıcısına hasarlı teslim edilmesi nedeniyle sigortalısının uğradığı zararı tazmin eden sigorta şirketinin, ödediği zarar tutarını taşıyıcıdan rücuen tahsili istemiyle başlattığı icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalı taşıyıcı tarafa süresinde hasar ihbarı yapılıp yapılmadığı, hasarın taşıma sırasında meydana gelip gelmediği noktasındadır.

Dava dışı .... A.Ş.'nin Avusturya'da yerleşik ... firmasından satın aldığı .... emtiasının, Avusturya - Türkiye arası karayolu ile taşınması ... plakalı araç ile davalı...Limited Şirketi tarafından ...nolu CMR belgesi tahtında gerçekleştirilmiştir. İstanbul-... arası taşıma ise ...plakalı araç ile ... tarafından yapılmıştır.

Gümrük beyannamesi teslim şekli FCA, ödeme şekli ise peşin olarak belirtilmiştir.

Davacı sigorta şirketi tarafından .... A.Ş. sigortalanmış olup, hasar ihbarında bulunulması üzerine, ekspertiz raporu alınmış ve tespit edilen hasar 2.411,45 Euro olarak █████/2018 tarihinde sigortalı hesabına ödenmiştir.

Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçluları hakkında, İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, "emtianın nakliye esnasından hasarlanmasından doğan zararın rücuen tazmini" sebebine dayalı olarak 2.415,45 € asıl alacağın tahsili istemiyle █████/2018 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.

Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

CMR(Convention Marchandise Routier)'nin 1. maddesinde, sözleşmenin, sözleşmede belirtildiği gibi yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin en az biri akit ülke olan iki ayrı ülkede olması halinde, tarafların ikametgahı ve milliyetine bakılmaksızın ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda davaya konu taşımanın CMR Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğu hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.

CMR belgesine █████/2017 tarihinde ... ait ürünler dağınık bir şekilde teslim alınmıştır, şerhi konulmuş; █████/2017 tarihli ... hasar tespit tutanağında da ... plakalı araçta bulunan ... ait ürünlerin araç içerisinde yan yatık ve ambalaj bağlarının kopuk olması sebebiyle ürünün araçtan indirilirken forklift bıçaklarının girmesi sonucu dağılmış olarak antrepo sahasına alındığı belirtilmiştir. Taşınan emtianın alıcısına teslimi sırasında davalı ...sürücüsü ...'nın katılımı ile düzenlenen █████/2017 tarihli tutanakta da teslim alınan 100 plakadan 75 adedinin çizik ve hasarlı olduğu, 25 adet plakanın sorunsuz olduğu yazılıdır.

Alıcının sigortası ... tarafından yaptırılan ekspertiz çalışması sonucu hazırlanan raporda, hasarın oluş sebebi ve rücu imkanına ilişkin değerlendirmelerde, ...plakalı araca uygun sabitleme yapılmaması, boşluk aralarının doldurulmaması sebebiyle ani frenlemeler, sert kalkış, kasis geçişi, viraj dönüşleri vs. Esnasında ivme hareketi ile plakaların kayması şeklinde nakliyece ... sorumluluğunda meydana geldiği kanaati bildirilmiştir. Bu eksper raporundan sonra aynı zamanda akdi taşıyıcı olan .... A.Ş.'den zararın talep edilmesi üzerine, ... tarafından ... A.Ş.'ye ödeme yapılmıştır.

Taşıyıcının taşıyıcıya rücu edebileceği haller CMR'nin 37. Maddesinde, "Bu Sözleşme hükümleri gereğince tazminat ödemiş taşımacı, bu tazminat üzerinden ödediği faiz ve yaptığı sarflarla birlikte tazminatı, taşımaya katılmış olanlardan şu koşullara göre geri almak hakkına sahiptir.

a) Ziyan ve hasardan sorumlu olan taşımacı ister kendisi ister başka bir taşımacı tarafından ödensin, tazminatı tek başına yüklenmek zorundadır.

b) Ziyan veya hasar iki veya daha çok taşımacının fiilinden ileri geldiği zaman bunlardan her biri sorumluluktaki hissesi oranında bir meblağı ödeyecek, taşıma ücreti oranında sorumlu olacaktır.

c) Ziyan ve hasar için sorumluluğun hangi taşımacıya yükleneceği belirlenemez ise, tazminat tutarı b) fıkrasında öngörüldüğü üzere bütün taşımacılar arasında paylaştırılacaktır." şeklinde düzenlenmiştir.

İlk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporunda, tarafından ...sayılı CMR'ye kayden ... plakalı araçla taşındıktan ve 15.11.2017'de ... antrepoya intikal ettikten sonra artrapo yetkililerinin düzenledikleri tutanakta, “... plakalı araçta bulunan ...na ait ürünlerin araç içerisinde yan yatık ve ambalaj bağlarının kopuk olması sebebiyle araçtan indirilirken forklift bıçaklarının girmesi sonucu dağıldığı” kayıt altına alındığından; ...sayılı CMR'nin yükü teslim alan bölümüne “...na ait ürünler dağınık bir şekilde alınmıştır” meşruhatırım konulmasına 1 nolu davalı Yanık Nakliyat'ın herhangi bir kusurlu eyleminin değil, araçta “ambalaj bağlarının kopuk olduğu görülen emtiayı önlem almadan” forkliftle tahliye eden ... antrepo çalışanlarının dolayısıyla davacının sigortalısının sebep olduğu; somut olaydakine benzer türde boyu 3m, eni 2m, kalınlığı da 2cm. civarında olan ve 25 adedi 1 palete üst üste konan levhaların "yüzeylerinde çizik, forklift çatalı izi, deformasyon olup olmadığını" araç sürücüsünün ve/veya araç maliki/işleteninin (somut alayda 2 nolu davalının) yüklemeye nezaret ederken fark edebilmesinin ise teknik olarak mümkün görünmediği, bu nedenle dosya münderecatına göre 2 nolu davalı taşıyıcı kendisine teslim edilen dava konusu MDF levhaları teslim aldığı haliyle alıcısına teslim ettiğinden, teslim ettiği yük için düzenlenen tutanakta kayıt altına alınan hasarın tazmininden zarar sorumlusu olmadığı için mesul tutulamayacağı değerlendirilmiştir.

CMR senedindeki şerh ve █████/2017 tarihli tutanakta yükün antrepoya tahliyesine ilişkin herhangi bir hasar tespiti bulunmadığı ile antrepodan yükü alan davalı ...'nın ise hasarın artmasına sebebiyet verdiği iddiası birlikte değerlendirildiğinde, taşınan emtiadaki hasarın bilirkişi raporunda da tespit edildiği gibi ... antreposuna, ürünün araçtan indirilirken forklift bıçaklarının girmesi sonucu dağılmış olarak tahliyesi sırasında meydana geldiği anlaşılmaktadır. Bu hale CMR'nin 37/1-a maddesindeki ziyan ve hasardan sorumlu olan taşımacı ister kendisi ister başka bir taşımacı tarafından ödensin, tazminatı tek başına yüklenmek zorundadır, şeklindeki düzenleme karşısında zarardan davacının sigortalısı ... sorumlu olup, zararı diğer taşıyıcılara rücu etmesi mümkün değildir. Bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. █████/2026