Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, zorla alındığı iddia edilen çeklerin iptali davasını aktif husumet yokluğu nedeniyle reddetti.
Özet: Davacı vekilinin, müvekkilinden zorla alındığı öne sürülen belirli banka çeklerinin iptali ile ödeme yasağı ve tahsilat takibi engeli gibi ihtiyati tedbirlerin uygulanması istemiyle hasımsız olarak açtığı kıymetli evrak iptali davasında, dosya kapsamının incelenmesi sonucunda mahkeme, dava konusu çeklerin asıllarının keşideci tarafından ilgili bankaya iade edildiği ve iptal statüsüne alındığı kanaatine varmıştır; bu nedenle, davacının halihazırda iptal edilmiş çekler üzerinde aktif dava ehliyeti (husumet sıfatı) bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.
T.C.
ANTALYA4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ... Bankası Aş .../ ... şubesine ait ... tarihli, ... seri numaralı, ... TL bedelli Keşidecisi ... Ltd. Şti., ... ... Bankası Aş ... / ... şubesine ait ... tarihli, ... seri numaralı, ... TL bedelli, keşidecisi ... San. Ltd. Şti. olan toplam ... TL bedelli olan çeklerin zorla müvekkilinin elinden alındığını, senedin kötü niyetli kişilerce kullanımı riski karşısında öncelikle senede ilişkin ödeme yasağı tedbiri ve tahsili amacıyla kambiyo takibine konu edilmemesine ilişkin tedbir ile akabinde kıymetli evrakın zayi olduğunun tespiti ve iptalini istediğini, işbu sebeple mahkememizce teminatsız olarak ihtiyati tedbire hükmedilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava, TTK 778/ı. Maddesi yollaması ile bonoda uygulanması gereken 757 vd. Maddelerine göre açılmış, zayi nedeni ile bono iptali davasıdır. Zayi nedeniyle iptal davasının, işin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçları itibariyle bu tür davayı açma yetkisinin hamile ait olduğu, senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, zayi olması halinde senedin iptalini mahkemeden isteyebileceği düzenlenmiştir.Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Bununla birlikte senetteki hakkın zamanaşımına uğramış olması iptal kararı verilmesine engel değildir (Prof. Dr. Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, 1997, s.270).Taraflardan birinin o davada taraf sıfatının bulunmadığı kanısına varılırsa dava sıfat yokluğundan reddedilir (Kuru, Baki; Hukuk Muhakemeleri Usulü C. I 6. Baskı, İstanbul 2001, s. 1196 vd.). Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir. Dava konusu şey üzerinde kim veya kimler hak sahibi ise, davayı da bu kişi veya kişilerin açması gerekir. Davayı açabilmek için gerekli sıfat, dava konusu şey üzerinde hak sahibi olan kişiye aittir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir (Kuru, Baki/ Arslan, Ramazan/ Yılmaz, Ejder; Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı 25. Baskı, Ankara 2014, s. 224 vd.).Mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa, davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def'i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun █████/2011 tarih 2011/1-631 E. ████████ K. Sayılı kararı) (Aynı doğrultuda Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun █████/2009 tarih ███████-34E. ████████K.; █████/2009 tarih 2009/2-402E. ████████K.; █████/2010 tarih 2010/4-4E. ███████K.; █████/2010 tarih ███████-638E. ████████K; █████/2011 tarih ███████-657E. ███████K. sayılı kararları).Tüm dosya kapsamının incelenmesi neticesinde; dava konusu edilen çeklerin asıllarının keşideci tarafından iptali için ... Bankasına iade edildiği ve iptal statüsüne alındığı anlaşıldığından davanın aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın aktif husumet yokluğundan REDDİNE, 2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,4-Artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın davacıya İADESİNE, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2026Katip ...e-imza Hakim ...e-imza