Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinde karşılıksız çek borcunun yetkisiz kişiye elden ödenmesi iddiasıyla açılan menfi tespit davası.
Özet: Davacılar, şirketleri adına keşide ettikleri 250.000 TL bedelli çekin karşılıksız çıkması üzerine aleyhlerine başlatılan icra takibine karşı, çek bedelini davalı şirketin yönlendirmesiyle şirket muhasebecisine elden ödediklerini ve bu ödemeye dair makbuz aldıklarını ileri sürerek borçlu olmadıklarının tespitini ve icra takibinin iptalini talep ederken; davalı taraf, elden ödemenin yetkisiz bir kişiye yapıldığını, geçerli olmadığını ve davacıların bu yolla borçtan kurtulmadığını savunmaktadır.
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIRESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının yetkilisi olduğu ... firması adına, borçlarına karşılık olmak üzere ..... Caddesi Şubesi ... seri numaralı, 31.03.2022 keşide tarihli, keşide yeri ..... olan 250.000,00 TL bedelli çek keşide edildiğini. İşbu çekin, son ciranta aracılığıyla ... firma yetkilisi ...'ya teslim edildiğini. Davacının bir takım ekonomik sıkıntılarından kaynaklı söz konusu çekin karşılığını bankada bulunduramadığını. Davacının ... firma yetkilisi ...'dan ekonomik sıkıntılarından dolayı çekin bedelinin ödenmesi için erteleme istediğini ancak ... adlı firma yetkilisinin bunu reddederek çeki bankaya ibraz ettiğini, çekin ilgili bankada karşılığının olmaması nedeniyle ödenmediği hususunun, söz konusu çekin arkasına şerh edildiğini. Sonrasında, davacı ve yetkilisi olduğu ... adlı firma aleyhinde 04.04.2022 tarihinde ..... esas sayılı dosya kapsamında icra takibi başlatıldığını, davacının karşılıksız çek keşide etmek suçundan cezalandırılması talebi ile 06.06.2022 tarihinde ..... Mahkemesinde şikayetçi olduğunu, davacının davalı ile ilgili çekin ödemesini yapmak üzere 15.06.2022 tarihinde telefon ile görüştüklerini. Davalı şirket yetkilisi kendisinin şehir dışında olduğunu, ödemeyi "....." adresinde bulunan şirket ofisinde, şirketin muhasebecisi ...'ya yapmalarını söylediğini. Davacı ve ...'ın, banka aracılığı ile ödemek istediklerini ancak davalı şirket yetkilisi, şirkette acil nakit paraya ihtiyaçları olduğunu belirterek paranın elden muhasebeci ...'ya yapılmasını istediğini. İlgili şahısların GSM numaralarının, paranın ödendiği 15.06.2022 tarihli ... kayıtları incelendiğinde, ilgili görüşmelerin tespitinin yapılacağını. davacının çekin karşılığı olarak 250.000,00 TL parayı ...'ya belirtilen şirket adresinde elden teslim edildiğini. ..., ilgili çek borcuna karşılık kendi el yazısı ve imzası ile düzenlemiş olduğu para makbuzunu, davacı ile ...'a kendi eliyle teslim ettiğini. Davacının yaptığı ödemeye karşılık ilgili çeki talep ettiğini ancak telefonda görüşmüş olduğu davalı şirket yetkilisi ve parayı teslim alan ...'nın, ilgili icra dosyasının kapatılacağını ve çekin icra dairesinden alabileceklerini belirttiğini, İlgili çek borcunun ödendiğine ilişkin, ..... esas sayılı dosyası ve.....esas sayılı dosyasına 20.10.2022 tarihinde ödemeye ilişkin para makbuzu sunularak, çekin ödendiği beyan edilmiş ise de Şüpheli ... vekili ilgili para makbuzuna itiraz ederek, para makbuzundaki imzanın kimin tarafından atıldığını bilmediğini ve ilgili çeke karşılık herhangi bir ödemenin yapılmadığını iddia ettiği belirterek ..... esas sayılı takibin 250.000,00 TL ve ödeme tarihindeki faizi ile hesaplanarak tedbiren durdurulmasına, Davanın kabulüne davacının davalıya .....Şubesi ... seri numaralı, 31.03.2022 keşide tarihli, 250.000,00 TL miktarlı çek bedelinin ödenmesi nedeniyle; 250.000,00 TL'nin ödeme tarihindeki faizi ile birlikte borçlu olmadığının tespitine, ..... esas sayılı takibin 250.000,00 TL'nin ödeme tarihindeki faizi ile birlikte iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacıların eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını. Davacılar tarafından elden ödeme yapıldığı ve buna ilişkin para makbuzu alındığı, para makbuzunda ismi ve imzası yer alan kişinin davalı şirket çalışanı olduğu, şirket yetkilisi tarafından kendisine para tahsil etme yetkisi verildiği iddia edilmiş ise de bu hususun gerçeklikle bir bağı bulunmadığını. Zira Ticaret Sicil Gazetesi kayıtları aleni ve kolayca ulaşılabilir olup, bu kayıtlarda anılan dönemde davalı şirket yetkilisinin para makbuzunda ismi yazan kişi olmadığının görüleceğini. Ayrıca bu kişiye verilmiş herhangi bir vekalet ve imza yetkisi de bulunmadığını. davalı şirket yetkilisine yapılmış herhangi bir ödeme bulunmayıp çekin karşılıksız olduğunun da banka kayıtları ile sabit olduğunu. Çek Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'ndaki düzenlemeler gereğince bankadan tahsil edilmesi gereken çekin haricen ödenmesine ilişkin bir düzenleme bulunmayıp, ödeme yapıldığına ve çek yaprağının bankaya iadesine ilişkin protokol ve benzeri hiçbir delilin davalılar tarafından dosyaya kazandırılmadığını, davacıların ilgili tutarı ödediği kabul edilse dahi bu hususun borçtan kurtuldukları anlamına gelmediğini. Zira dava konusu çek 31.03.2022 keşide tarihli olup, bankaya ibrazı sonucu karşılıksız çıkması üzerine 04.04.2022 tarihinde icra takibine konu edildiğini. Davacıların ödeme iddiasının ise 15.06.2022 tarihine dayandığını. Bu noktada davalının karşılığını alamadığı çeki usulüne uygun şekilde icra takibine konu etmeye hakkı olduğu, icra takibi sonrasında ana paraya ek olarak icra harç ve masrafları, vekalet ücreti ve işlemiş faizin borca ekleneceğini, Davacı yanın iddia ettiği şekilde ödeme yapıldığının varsayılması halinde dahi bunun takibe konu borcun tamamını kapsamadığı ve davalı şirkete halen borçlu olacaklarını, İcra takibi sonrasında yalnızca asıl borcu ödediğini iddia eden borçlunun hiç borcu kalmadığını iddia etmesinin abesle iştigal olduğunu. Ayrıca dava dilekçesinin sonuç ve istem kısmında davacılar tarafından "250.000,00 TL'nin ödeme tarihindeki faizi ile birlikte borçlu olunmadığının tespiti ve takibin iptalinin" talep edildiğini, Ödeme yapıldığı varsayılsa dahi bu ödeme yapılana dek borca faiz işlemiş olup davacının sadece ana parayı ödediğini iddia edip ödeme yapıldığı iddia olunan güne dek işeyen faiz açısından da borçlu olmadığının tespitini ve takibin iptalini talep etmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu, Davacıların takibin durdurulmasını talep hakkı bulunmayıp ancak teminat karşılığında icra veznesindeki paranın dondurulmasını talep hakkı bulunduğunu. Kaldı ki davacılar tarafından icra veznesine yapılan bir ödeme de bulunmadığını davanın reddini talep etmişlerdir. DELİLLER VE GEREKÇE :Mahkememizce mali müşavir bilirkişiden alınan 22.01.2025 tarihli raporda özetle: "Huzurdaki dava menfi tespit talebine ilişkin eda davası olup, dava değerinin 250.000,00 TL'si olduğu, Davacı yan, .....E. sayılı dosyaya mesnet 250.000,00 TL miktarlı çek bedeli olarak 15.06.2022 tarihinde yapılan 250.000,00 TL'nin işlemiş faizi ile birlikte borçlu olmadığının tespiti bu miktar yönünden takibin iptalini talep etmekte, Davalı yan, davacıların ödediklerini iddia ettikleri borca ilişkin menfi tespit davası açmasında hukuki yararın ve davacılar tarafından tahsile yetkili herhangi bir yetkiliye yapılan hiçbir ödemenin bulunmadığını beyanla haksız ve dayanaksız davanın reddini talep etmiştir. Uyuşmazlığın,..... esas sayılı takip dosyasının talebine konu ..... şubesine ait 31.03.2022 keşide tarihli, 250.000,00 TL bedelli çek "yönünden yetkili hamili davalı şirkete yönelik borçlu olmadığı ( çek bedelinin ödendiği ) iddiasına dayalı menfi tespit talebine yönelik olup iş bu davada çek bedeli olan 250.000,00 TL'nin davalı şirketi temsile ve ilzama yetkili olan kişilere ödenip ödenmediği usulüne uygun ispat edilip edilmediği ve takip dosyasından dolayı borçlu olmadığının ispat edilip edilemeyeceği noktasında olduğu, Tarafımızca yapılan değerlendirmeler, hukuki nitelendirme, hukuki değerlendirme ve hukuki mütalaa olmayıp, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanununun getirdiği sınırlamalar içeresinde hesaplama ve tespitlerden ibarettir. Hukuki değerlendirme ve Nihai Karar Sayın Mahkemenize ait olmak üzere; Taraf yasal defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yapıldığı sahibi lehine delil vasfi taşıdığı, Sahibi lehine delil vasfına haiz davacı şirket yasal defterlerinde; Menfi tespite konu Keşideci ... İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. Ve Lehtarı .... Tic. Ltd. Şti. olan 31.03.2022 keşide tarihli ... ait ... no.lu 250.000,00 TL değerindeki çekin yasal defterlerinde kayıtlı olmadığı, Menfi tespit talebine konu çek ödemesine ve/veya bu çeke karşılık gelecek herhangi bir ödeme, kasa yada banka hareketine rastlanılmamıştır. Sahibi lehine delil vasfına haiz davalı şirket yasal defterlerinde; 15.06.2022 tarihli PARA MAKBUZUNDA ” 31.03.2022 vadeli ... No.lu ... çeke istinaden ... vekili ...'dan 250.000,00 TL aldım.” Açıklaması altında Parayı Alan : ... ve .... ve Tic. Aş. kaşe ve imzasının yer aldığı görülmüş olup, o tarihte ...'nın davalı .... ve Tic. Aş.'de sigortalı olarak Muhasebeci unvanı adı altında çalıştığı tespit edilmiştir. Dava konusu dönemde ...'nın şirket yetkili müdürü olduğu, Davacı şirket ile davalı şirket arasında ticari ilişki bulunmadığı, Menfi tespite konu Keşideci ... Nak. Turz. İnş. Doğalgaz İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ve Lehtarı .... Tic. Ltd. Şti. olan 31.03.2022 keşide tarihli ... ait ... no.lu 250.000.00 TL değerindeki çekin davalı şirket yasal defterlerine kayıtlı olmakla birlikte bahse konu çekin tahsil edilmediği ve tutarın Şüpheli Ticari Alacaklar hesabında izlendiği," şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce mali müşavir bilirkişiden alınan 12.03.2025 tarihli ek raporda özetle: "... Kayıtları ... 30.09.2024 tarihli yazsında “ ..... ticaret sicil numaralı ..... Turz. Taş. San. ve Tic. Aş. ... şubesi Şube Mı 12.11.2014 tarihi itibariye ... olduğu “ belirtilmiştir. ... 03.03.2025tarihli yazısında ;” ..., 26.08.2009 tarihinde tescil edilen 26.08.2009 tarihli karara göre 20 yıl süre ile ... . VE TİC. LTD.ŞTİ. 'ni münferiden temsile yetkili kılındığı” belirtilmiştir. Bilirkişi raporuna karşı taraf vekillerince sunulan dilekçeler beyan iç raporuna karşı itiraza rastlanılmamıştır. Davalı şirket yasal defterlerinde tahsilat yöntemine ilişkin tespitler; Davalı şirket yasal defterlerinde; ...'ya yapıldığı ileri sürülen 250.000,00 TL tutarlı ödemeye ilişkin herhangi bir muhasebe kaydına rastlanılmamıştır. ...'ya yapıldığı ileri sürülen 250.000,00 TL karşılığı tanzim edilen “ PARA MAKBUZU” başlıklı ödeme belgesinin ... ile anlaşmalı matbaalarda basılmadığı (zorunluluk bulunmamaktadır) , para makbuzu üzerinde şirket bilgilerinin yer almadığı, ... tarafından, davalı şirketin ticari ilişkide bulunduğu dava dışı şirketlerden para makbuzu ile elden tahsilat yapıldığına ilişkin herhangi bir muhasebe kaydına rastlanılmamıştır. Şirket Muhasebe departmanında çalışan personeller tarafından davalı şirketin ticari ilişkide bulunduğu dava dışı şirketlerden elden para makbuzu ile tahsilat yapıldığına ilişkin herhangi bir kayda rastlanılmamıştır. Davalı şirket tahsilat/ödemelerinin banka aracılığı ve verilen/alınan çekler aracılığı ile yapıldığı beyan edilmiş olup, ödeme! tahsilatlara ilişkin tarafımıza ibraz edilen ilgili yıla ilişkin 100 Kasa ve 102 Bankaların izlendiği muavin defter kayıtlarına ( sayfa sayılarının fazla olmasından dolayı) rapor ekinde yer verilmiştir." şeklinde görüş bildirmiştir.Dava takipten sonra açılan ve kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit talebine ilişkindir. ..... Esas sayılı takip dosyasında davalı tarafından davacının da içerisinde olduğu borçlular aleyhine █████/2022 gün ... seri nolu çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapıldığı , çekin incelenmesinde keşidecisinin davacı ... İth İhc San Tic Ltd Şti, lehtarının ise ... Tic Ltd Şti, çek bedelinin 250.000,00 TL keşide tarihinin ise █████/2022, son cirantanın ise davalı ... Tic AŞ olduğu anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki ihtilaf takibe konu çek bedelinin ödenip ödenmediğine ilişkin olup, davacı çek bedeli olan 250.000,00 TL'nin davalı şirket yetkilisi ...'ya ödediğini ve karşılığında █████/2022 tarihili Para Makbuzu'nu aldığını iddia etmiş, davalı ise ödeme iddiasını reddederek Para Makbuzu üzerinde ismi yer alan ...'nın şirket yetkilisi olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur. Dosya kapsamında dava konusu çekin şekli açıdan unsurları tam olup kambiyo senedi vasfında olduğu, ticaret sicil kayıtlarında ...'nın davalı şirketin yönetim kurulu üyesi ve /veya müdürü sıfatıyla temsil ve ilzama yetkili olmadığı ihtilafsızdır. Kambiyo senetleri temel hukuki ilişkiden bağımsız bir nitelik taşır ve soyut bir borç ikrarı içerir. Somut olayda; davacı borçlu, çekten kaynaklanan borcu ödediğini ileri sürdüğüne göre bu hususu ispatla yükümlüdür. Davacı taraf senede karşı senetle ispat kuralı gereği iddiasını aynı kuvvette kesin bir delille ispatlamalıdır. Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça, taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olması (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafın ispat yükü altında olması (HMK 190) nedeniyle davacı, ödeme iddiasını ispat etmelidir. Ayrıca; kanunda ispat sınırı olarak gösterilen parasal belli tutarı (HMK 200/1.maddesi) aşan hukuki işlemler ve senede karşı olan iddialar (HMK 201.maddesi) kural olarak yalnız kesin delil ile ispat edilebilir; takdiri delil ile ispat edilemez. 6100 sayılı Kanun'un 202 nci maddesinde ise “(1) Senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. (2) Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir” şeklinde düzenleme getirilmiştir.Bu açıklamalar ışığında somut olay ele alındığında, Mahkememizce ticari defterler incelenmek suretiyle alınan bilirkişi raporunda davacı yanın ödeme iddiasının ispat edilemediği yine ... tarafından davalı şirket ile ticari ilişki içerisinde bulunan başkaca şirketlerden tahsilat yapıldığına yada dava dışı şirketlerden elden para tahsilatı yapıldığına dair bir tespitin bulunmadığı, her ne kadar davacı taraf adi yazılı belgenin delil başlangıcı olduğunu öne sürmüş ise de, belgedeki imzanın davalı şirketi temsile yetkili kişiler tarafından atılmadığının da sabit olduğuna göre , kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belge niteliğinde olmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin delil başlangıcı iddiasına yönelik iddiası yerinde görülmemiş, davacı yan tarafından delil listesinde yer alan yemin delilline de başvurulmayacağını beyan ettiğinden davanın reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın reddine, 2-Alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 4.269,38 TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.653,98 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine,3-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ..... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 3.800,00 TL arabulucu ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davalılara verilmesine, 6-Sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,Dair e-duruşma sistemi üzerinden davacı ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ..... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ..... e-imzalı Hakim ..... e-imzalıBu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.