Danıştay, Muğla Bodrumdaki doğal ve sit alanlarının özelleştirilerek imara açılmasını hedefleyen plan iptal davasını değerlendiriyor.
Özet: Davacı dernek, Muğladaki hazine arazilerinin satış yöntemiyle özelleştirilmesi ihale ilanının ve buna dayanak oluşturan imar uygulamasının iptalini talep ederek, söz konusu taşınmazların mevcut imar planlarında kamu ortak kullanımına ayrılmış, doğal ve arkeolojik sit alanları içeren değerli yeşil alanlar olduğunu, yürütmeyi durdurma kararına rağmen idarenin bölgeyi imara açma niyetini sürdürdüğünü ve ekolojik dengeyi bozacağını ileri sürmekte; davalı idare ise, işlemlerin yasalara uygun olduğunu, imar planlarının kesinleştiğini, sadece belirli "gelişme konut alanı, otel ve ticaret alanı" olarak belirlenen parsellerin satışa çıkarıldığını ve kamu yararı gözetildiğini savunarak davanın usulden ve esastan reddini istemektedir.
Danıştay 13. Daire Başkanlığı         █████████ E.  ,  █████████ K.
"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : █████████
Karar No : █████████
DAVACI : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1) ...
2) ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1) █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda hazırlanan ve ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile onaylanan ifraz, tevhit, cins değişikliği ve terk işlemlerine ilişkin imar uygulamasının,
2) █████/2022 tarih ve 31889 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülkiyeti Hazineye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Taşınmazlara ilişkin plan değişiklikleri ile dayanağı █████/2010 tarih ve ███████ sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararına karşı açılan davaların Danıştay Altıncı Dairesinin █████████ ve █████████ sayılı esaslarına kayıtlı dosyalarda derdest olduğu, Bodrum Belediye Başkanlığı tarafından aynı konuda açılan Danıştay Altıncı Dairesinin █████████ sayılı esasına kayıtlı dosyada plan değişikliklerinin yürütmelerinin durdurulmasına karar verildiği, anılan karara rağmen davalı idarece bölgede yeni bir parselasyon (tevhit) yapılarak planlarda "gelişme konut alanı, otel ve ticaret alanı" olarak öngörülen parsellerin ayrıldığı ve dava konusu satış işleminin konusu yapıldığı, özetle davalı idarenin atıl olarak gördüğü doğal, sit ve yeşil alanları özelleştirip satarak imara açma niyetini söz konusu yürütmenin durdurulması kararına rağmen sürdürdüğü, derdest davalarda ayrıntılı bir şekilde anlatıldığı üzere taşınmazların mer'i imar planlarında tamamen ağaçlandırılacak alan, bölge parkı, büyük kentsel yeşil alan ve arıtma tesisi olarak kamu ortak kullanımına ayrılmış olup içerisinde doğal ve arkeolojik sit alanları bulunan, flora ve fauna açısından son derece zengin ve kıymetli bir bölgede olduğu, BERN Sözleşmesi ile koruma altına alınan türlerin mevcut olduğu, davalı idarenin agresif bir planlama anlayışı ile bölgenin tek yeşil alanını imara açarak yok etme yönündeki plan değişikliklerinin bilirkişi heyetince uygun bulunmadığı, derneklerinin, tüm canlıların doğal çevrelerinde ekolojik denge içinde yaşamalarına saygı duyulması ve doğal kaynakların gelecek kuşaklara aktarılması gerektiği inancı ile kurulduğu, Muğla bölgesinde her türlü çevresel kirlenmeye karşı dava açmak dahil, koruyucu faaliyetlerde bulunulduğundan dava açma ehliyetlerinin bulunduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI : Öncelikle usule ilişkin olarak, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca zorunlu unsurları taşımadığı, dilekçede dava konusu idari işlemlerin tebliğ tarihinin gösterilmediği, öğrenme tarihi belirtilerek dava açıldığı, davacının davayı açmada hukuki yararının bulunmadığı, ayrıca davada süre aşımı bulunduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise, taşınmazların özelleştirilmesine ilişkin işlemlerin en son alınan █████/2020 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla █████/2025 tarihine kadar uzatıldığı, taşınmazlara yönelik hazırlanan imar planlarının █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylandığı, askı sürecinde yapılan itirazlara ilişkin █████/2021 tarih ve 4488 sayılı Cumhurbaşkanı kararının █████/2021 tarih ve 31593 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak imar planlarının kesinleştiği, taşınmazlara yönelik imar uygulaması işlemlerinin tamamlandığı ve yeni parsellerin oluştuğu, uygulama sonrası park ve yolların terk edildiği, imar uygulaması sonrası 36 adet taşınmaz oluştuğu, gerekli izinlerin alındığı, imar planına göre sadece "gelişme konut alanı, otel alanı, ticaret alanı, ticaret-turizm-konut alanı, özel sağlık tesis alanı, günübirlik tesis alanı" kullanım kararları getirilen parsellerin satış yöntemiyle özelleştirileceği, "ilkokul alanı, ortaokul alanı, anaokulu alanı, pazar alanı, ağaçlandırılacak alan, doğal karakteri korunacak alan, cami, atıksu tesisleri alanı, içme suyu tesisleri alanı" kullanım kararları getirilen diğer parsellerin ise özelleştirmeye konu edilmediği, ihaleye konu tüm işlemlerin söz konusu ÖYK ve Cumhurbaşkanı kararları, İhale Şartnamesi, 4046 sayılı Kanun ve Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri çerçevesinde hukuka uygun olarak yapıldığı, bölgenin ihtiyaçları ve çevrede yer alan kullanımların irdelendiği, kamu elinde bulunan ve atıl vaziyette olan kaynakların, etkin ve verimli bir şekilde değerlendirilmesi ilkesi bağlamında kamu yararının artırılması ve bu kaynaklara ekonomik anlamda değer katılması amacıyla söz konusu alanda imar planı ve değişikliği yapılmasına karar verildiği, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek 3. maddesi gereği bahse konu parsellere ilişkin her tür ve ölçekte imar planı/değişikliği yapma/yaptırma yetkisinin Özelleştirme İdaresi Başkanlığına, onaylama yetkisinin ise Cumhurbaşkanlığına, ihtiyaç duyulması halinde bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planı yapma/yaptırma ve onaylama yetkisinin Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait olduğu, 4046 sayılı Kanun'un 17/B maddesi ile 19/D maddesi ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 1995/1 sayılı "Özelleştirme" konulu Genelgesinin 3. maddesinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığının imar uygulaması yapma yetkilerinin belirtildiği, █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/1000 Ölçekli İlave ve Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Değişikliğine yönelik hazırlanan tevhit, ifraz, cins değişikliği ve terk işlemlerine yönelik imar uygulaması dosyasının onaylanarak ilgili kurumlara gönderildiği, gelen görüşler doğrultusunda da tescil işlemleri için ilgili Tapu ve Kadastro Müdürlüklerine gönderildiği ve █████/2021 tarihinde tescilin sağlandığı, █████/2021 tarih ve 3905 sayılı ile █████/2021 tarih ve 4488 sayılı Cumhurbaşkanı kararlarına yönelik herhangi bir yürütmeyi durdurma ya da iptal kararı bulunmadığından söz konusu imar planı ve değişikliklerinin yürürlükte olduğu, dava konusu uygulama işleminin halen yürürlükte olan imar planı ve değişikliği doğrultusunda hazırlandığı, imar uygulamasının İmar Kanunu'nda öngörülen esaslara, mevzuata, planlamanın temel ilke ve esaslarına, çevre imar bütünlüğüne ve kamu yararına uygun olarak hazırlandığı, söz konusu alanın Ortakent ve Bitez Mahallelerinin kesiştiği bölgede yer aldığı, kentsel kullanımlar için bağlantı niteliğinde olduğu, sahil yolu ve kıyı kullanımlarının devamlılığının sağlanması açısından önem arz ettiği, birçok turizm alanına yakın konumda olduğu, çevresinde konut, günübirlik tesis, turizm ve üniversite gibi kullanımların yer aldığı, plansız, boş ve atıl kalmasının gerek kamu gerek ülke ekonomisi adına telafisi güç sorunlara sebep olacağı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile onaylanan imar uygulaması bakımından davanın ehliyet yönünden reddine, █████/2022 tarih ve 31889 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülkiyeti Hazineye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların 4046 sayılı Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanının ise iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava; █████/2022 tarihli, 31889 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülkiyeti Hazine'ye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanı ile █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda hazırlanan ve ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile onaylanan imar uygulamasının iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarelerin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmemiştir.
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde "Bu Kanun'un amacı; "bu maddede belirtilen ve Kanun'un uygulanmasında "kuruluş" adı ile anılacak olan; a) İktisadi devlet teşekküllerinin, bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ile varlıklarının ve iştiraklerindeki kamu paylarının, b) Kamu iktisadi teşebbüsleri statüsü dışında kalmakla beraber sermayesinin tamamı veya yarısından fazlası devlete ve/veya diğer kamu tüzelkişilerine ait olan ticari amaçlı kuruluşlardaki kamu payları ile bu kuruluşlara ait müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ve varlıklarının, iştiraklerindeki kamu paylarının, c) Devletin diğer iştiraklerindeki kamu payları ile Hazineye ait payların, d) Genel ve katma bütçeli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların ve kamu iktisadi teşebbüslerinden kamu iktisadi kuruluşlarının gördükleri kamu hizmetleri ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının ve iştiraklerindeki paylarının, e) Belediye ve il özel idarelerine ait ticari amaçlı kuruluşlar ile pay oranlarına bakılmaksızın her türlü iştiraklerindeki paylarının, f) Genel ve katma bütçeli idarelerle bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların, mal ve hizmet üretim birimleri ve varlıkları (baraj, gölet, otoyol, yataklı tedavi kurumları, limanlar ve benzeri diğer mal ve hizmet üretim birimleri) ile bu Kanun'un 35 inci maddesinin (B) fıkrasında belirtilen kamu iktisadi kuruluşlarının temel kuruluş amaçlarına uygun mal ve hizmet üretim birimlerinin işletilmesi haklarının, ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilmelerine ilişkin esasları düzenlemektir. " hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı Kanun'un Ek-3. maddesinde, "Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin █████/2011 tarih ve ███████ E, ███████ K. sayılı Kararı ile.) yürürlüğe girer. İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler. Bu süre içerisinde imar planlarına ilişkin olarak, verilecek mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesini teminen yapılacak imar planı değişikliğine ilişkin iş ve işlemler Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. İlgili kuruluşlar görüşlerini onbeş gün içinde bildirirler. Bu madde kapsamında yapılan her ölçekteki plan ve imar planlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanun'unun 17 nci maddesinin (a) bendinin ikinci ve sekizinci paragrafındaki hükümler uygulanmaz. Özelleştirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde, bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca onaylanır (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin █████/2011 tarih ve ███████ E, ███████ K.sayılı Kararı ile.) Bu planlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca verilir." hükmü bulunmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde, Nâzım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak Uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
6. maddesinde, "Mekansal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmar planları ise nâzım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır." hükmüne yer verilmiştir.
9. maddesinin 2. fıkrasında, "Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluşlardan gerekli görüş, (Belediye) alınarak Çevre İmar bütünlüğünü bozmayacak imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumlarının Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler. İlgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir. " hükmüne yer verilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 4. maddesinin "Tanımlar" başlıklı 1. fıkrasının c bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı, (...) ifade eder." tanımına yer verilmiştir.
Davacı Dernek tarafından, taşınmazlara ilişkin plan değişiklikleri ile dayanağı █████/2010 tarih ve ███████ sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararına karşı açılan davaların derdest olduğu, Bodrum Belediye Başkanlığı tarafından aynı konuda açılan plan değişikliklerinin yürütmelerinin durdurulmasına karar verildiği, anılan karara rağmen davalı idarece bölgede yeni bir parselasyon (tevhid) yapılarak planlarda "gelişme konut alanı, otel ve ticaret alanı" olarak öngörülen parseller ayrılarak dava konusu satış işleminin konusu yapıldığı, özetle davalı idarenin atıl olarak gördüğü doğal, sit ve yeşil alanları özelleştirip satarak imara açma niyetini söz konusu yürütmenin durdurulması kararına rağmen sürdürdüğü, derdest davalarda ayrıntılı bir şekilde anlatıldığı üzere taşınmazların mer'i imar planlarında tamamen ağaçlandırılacak alan, bölge parkı, büyük kentsel yeşil alan ve arıtma tesisi olarak kamu ortak kullanımına ayrılmış olup içerisinde doğal ve arkeolojik sit alanları bulunan, flora ve fauna açısından son derece zengin ve kıymetli bir bölgede olduğu, BERN Sözleşmesi ile koruma altına alınan türlerin mevcut olduğu, davalı idarenin agresif bir planlama anlayışı ile bölgenin tek yeşil alanını imara açarak yok etme yönündeki plan değişikliklerinin bilirkişi heyetince uygun bulunmadığı ileri sürülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; █████/2010 tarih ve 27600 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2010 tarih ve ███████ sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla, "... Özelleştirme İdaresi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden, 1) Maliye Hazinesine ait tapu kayıtları ekli listede yer alan taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, 2) Söz konusu taşınmazların satış yöntemiyle özelleştirilmesine ve satışın varlık satışı suretiyle gerçekleştirilmesine, ... 5) Özelleştirme işlemlerinin 2 (iki) yıl içinde tamamlanmasına" karar verilmiş, özelleştirme süresi █████/2012 tarih ve ████████ sayılı ÖYK kararıyla █████/2015, █████/2014 tarih ve ███████ sayılı ÖYK kararıyla █████/2020 ve █████/2020 tarih ve 3118 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla █████/2025 tarihine kadar uzatıldığı,
3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 22/A maddesi gereğince parseller, yenileme görmüş ve ardından davalı idarece imar planı ve değişikliği yapılmasına karar verilerek, ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile ... tarih ve ... sayılı Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararıyla uygun görülen ve █████/2020 tarih ve 2836 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile "Kentsel Gelişme Alanı, Ağaçlandırılacak Alan ve Atıksu Tesisler Alanı" olarak; 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ile, "Kentsel Gelişim Alanı", "Ağaçlandırılacak Alan" ve "Teknik Altyapı Alanı (Arıtma Tesisi) olarak;
1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile, "Gelişme Konut Alanı", "Otel Alanı", "Ticaret Alanı", "Ticaret-Turizm-Konut Alanı (TİCTK)", "Özel Sağlık Tesis Alanı", "Rekreasyon Alanı", "Günübirlik Tesis Alanı", "İlkokul Alanı", "Ortaokul Alanı", "Anaokulu Alanı", "Kreş, Gündüz Bakımevi", "Park", "Ağaçlandırılacak Alan", "Cami", "Atıksu Tesisleri Alanı", "İçmesuyu Tesisleri Alanı", "Pazar Alanı" ve "Yol" olarak;
1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının düzenlendiği, askı sürecinde yapılan itirazların kısmen kabulü ve kısmen reddi ile hazırlanan imar planı ve değişiklikleri ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı ile uygun bulunduğu, kabul edilen itirazların değerlendirilmesi sonucunda revize edilerek imar planı ve değişikliklerinin, █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylandığı, anılan karara askı sürecinde yapılan itirazların reddedilerek █████/2021 tarih ve 4488 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile imar planı ve değişikliklerinin kesinleştiği ve davalı idarece 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 15 ve 16. maddeleri uyarınca 1/1000 ölçekli İlave ve Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Değişikliğine yönelik olarak ifraz, tevhid, cins değişikliği ve terk işlemlerine yönelik imar uygulaması dosyasının hazırlanarak, ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile onaylandığı anlaşılmaktadır.
Bodrum Belediye Başkanlığı tarafından özelleştirme kapsam ve programında bulunan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve █████/2020 tarih ve 2836 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin, 1/25.000 ölçekli nazım imar planının, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile anılan planlara yapılan itirazlar üzerine alınan █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile anılan taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, 2 yıl içinde satış suretiyle özelleştirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararının iptali istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████ sayılı dosyasına kayden açılan davada, Danıştay Onüçüncü ve Altıncı Dairelerince █████/2022 tarihli kararla; ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı yönünden yürütmenin durdurulması isteminin reddine, █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planları yönünden yürütmenin durdurulması isteminin kabulü ile anılan planların yürütmelerinin durdurulmasına karar verildiği görülmektedir.
Diğer taraftan, Aydın-Muğla-Denizli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ve Değişikliği'ne karşı açılan davalarda; Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2022 tarih ve E:██████████, K:██████████; █████/2022 tarih ve E:█████████, K:██████████; █████/2022 tarih ve E:█████████, K:██████████ sayılı kararlarıyla; söz konusu çevre düzeni planında arıtma tesis alanı, doğal ve ekolojik yapısı korunacak alan, büyük bölge parkı/büyük kentsel yeşil alan ve ağaçlandırılacak alan olarak belirlenen dava konusu alanın kentsel gelişme alanı ve ağaçlandırılacak alan olarak belirlenmesinin, Aydın-Muğla-Denizli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının Bodrum ilçesinin, Bitez ve Ortakent-Yahşi Mahalleri için getirilen ağaçlandırma kararı ve diğer ekolojik koruma kararları ve tarım arazilerinin sürdürülmesi yaklaşımlarıyla yerleşmenin sınırlandırılması yönünde bir yeşil kuşak oluşturulması stratejisinden bilimsel, teknik ve nesnel bir gerekçe gösterilmeksizin ayrıldığı, plan açıklama raporunda bu yaklaşımdan uzaklaşma gerekçesinin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının ana stratejileriyle çeliştiği, Bodrum-Bitez yoğun yerleşik alanından sonra, Ortakent'te iç kısımda ve kıyıda gelişme öngörüldüğü ancak bunun dışında yeşil alan sürekliliği sağlayan ve yerleşimleri çevreleyerek yeşil kuşak biçiminde mekânsal gelişmeyi denetleyen bir yapısal plan kararından ayrılarak doğal ve ekolojik yapısı korunacak alanın tamamen, ağaçlandırılacak alan, bölge parkı/büyük kentsel yeşil alan olarak belirlenmiş bölgenin büyük kısmının kaldırılarak kentsel gelişme alanı olarak planlanmasının koruma-kullanma dengesini bozduğu, şehircilik ve planlama ilkeleriyle bağdaşmadığı, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin çevre düzeni planlarına yönelik revizyon ve değişikliklere ilişkin hükümlerine aykırılık taşıdığı, aynı zamanda ülkenin genel ekonomik kalkınma stratejileri ile turizm sektörü stratejisini şekillendiren sürdürülebilirlik ilkesine aykırı olduğu, doğal yapıyı tahrip ettiğinden çevreyi koruma hedefini güvence altına alan bir gelişme ve kalkınma ilkesiyle bağdaşmadığından şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve imar mevzuatına uyarlık bulunmadığı, gerekçesiyle █████/2020 tarih ve 2836 sayılı kararla kabul edilen 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin iptaline karar verilmiştir.
Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2022 tarih ve E:██████████, K:██████████; █████/2022 tarih ve E:█████████, K:██████████; █████/2022 tarih ve E:█████████, K:██████████ sayılı kararlarıyla da; 1/100.000 ölçekli plan değişikliğine dayalı olarak tesis edilen 1/25.000 ölçekli nazım imar planının da üst ölçekli planın ana plan kararı ve stratejisine aykırı olduğu, 1/25.000 ölçekli nazım imar planında 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planından farklılaşan bölümün son derece sınırlı olduğu, bu ayrıntı düzeyinin bir nazım imar planı için yeterli olmadığı ve çevre düzeni planından nazım imar plana, ölçek olarak ise 1/100.000 ölçekten 1/25.000 ölçeğe geçerken ilave ayrıntılandırma ve plan kararı üretme açısından bu planın yetersiz olduğu, bir nazım imar planı için 1/25.000 ölçekli nazım imar planının genel arazi kullanım kararlarına ilişkin olarak çevre düzeni planından daha yüksek ayrıntıda bilgi vermesi gerektiği, belli alt bölgelemeler yapılarak sosyal donatı alanı odaklarına ilişkin belirlemeler yapılmasının beklendiği,
genel olarak ilkesel anlamda merkez-çeper ilişkisine koşut bir yoğunluk kararı getirilmesi gerekirken bu gerekliliklerin hiçbirinin yer almadığı, 1/25.000 ölçeğinde olsa da bir nazım imar planı olduğundan ölçeği kapsamında nazım imar planının niteliklerini taşımadığından planlama esasları ve teknikleri açısından uygun olmadığı, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde yer alan nazım imar planının tanımına da aykırılık taşıdığı, gerekçesiyle █████/2020 tarih ve 2836 sayılı kararıyla kabul edilen 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmiştir.
Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2022 tarih ve E:██████████, K:██████████; █████/2022 tarih ve E:█████████, K:██████████; █████/2022 tarih ve E:█████████, K:██████████ sayılı kararlarıyla da; "Aydın-Muğla-Denizli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına göre doğal ve ekolojik yapısı korunacak alan kararının üst ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinde ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planda bu alan tamamen kentsel gelişme alanına dönüştürülmesinin doğal yapının korunması ve çevresel sürdürülebilirlik açısından zaten son derece olumsuz olduğu, alt ölçekli planların 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinde belirlenen genel arazi kullanımı kararları doğrultusunda geliştirilmişse de 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına aykırı olduğu, bu değişikliğin alt ölçekli planlara yansıtılmasının uygun olmadığı, dava konusu alan, açık yeşil alana isabet etmekte iken bu kurgunun bozularak kentsel gelişme alanı öngörülmesinin çevre ve imar bütünlüğünü zedelediği, kentin bu noktasında 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının Bodrum yerleşmesine ilişkin olarak turizm gelişimindeki aşırı eğiliminin dengelenmesi ve denetlenmesi, doğal yapının tahrip edilmeden koruma-kullanma dengesinin kurulması gibi temel ilkeleriyle kesin biçimde çeliştiği, davaya konu alanın güneyindeki deniz kıyısında yapılan planlama ile kıyıdan ilk 50 metrelik alan içinden taşıt yolu geçirilmesinin Kıyı Kanunu'na aykırı olduğu, plan, plan notu ve plan açıklama raporunda nüfus öngörü ve projeksiyonlarının bulunmamasının planlama esaslarına ve tekniğine aykırı bir yaklaşım olduğu, turizm tesis alanları ve turizm+ticaret+konut başlığıyla ayrı bir kullanım türünün planlanmasına rağmen plan notlarında ticaret alanı tanımı içinde, turizme yönelik olarak konaklama alanlarının da bulunmasının belirsizlik ve karışıklık yarattığı, turizm+ticaret+konut kullanımının da kendi içinde de çelişkiler barındırdığı, karma kullanım alanlarında konut, ticaret ve turizm alanlarının belirsiz olduğu, konut kullanımında ihtimalli olarak yapılaşma koşullarının belirlendiği, uygulamada belirsizlik oluşturacağı, diğer mekansal kullanımlar gibi konut, ticaret ve turizm alanlarının da planlama alanı içerisinde ayrılacağı mekan ve miktarın belirlenmesinin uygulama işlemlerinin değil, bu işlemlerin dayanağını oluşturan ve yönlendiren imar planlarının görevi olduğundan planlama alanı içerisinde barınma ihtiyacının karşılandığı ve günün her saati işlevini dinamik olarak muhafaza eden karma kullanım kararları içerisinde her bir kullanım kararının kapsayacağı alan ve emsal oranının henüz planlama aşamasında belirlenmesi gerektiği zira belirlenen kullanıma göre ihtiyaç duyulan sosyal ve teknik altyapı alanlarının miktarı ve konumunun belirlenmesi, ancak bu suretle mümkün olabileceğinden dava konusu alanda aşırı bir yoğunluk ve yapılaşma getirilmesine rağmen karma bir kullanım getirildiğinden ve bu kullanıma ilişkin yönlendirici planlama ilkelerinin eksikliğinden dolayı sosyal ve teknik altyapı alanlarının değişkenlik sebebiyle tespitinde belirsizlik yaratılması sebebiyle şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve imar mevzuatına aykırılık taşıdığı, özellikle turizm alanı ile ticaret+turizm+konut alanları için ada içi dolaşım sistemlerine ilişkin çözümün geliştirilmemesinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bakımından önemli bir eksiklik olduğu, parsellerin içinde kamuya ait ulaşım yollarının olması, taşıt ve yaya dolaşımının planlanması gerekirken 1/1000 ölçekli uygulama imar planında plan kademesinin içermesi gereken ayrıntı düzeyine ilişkin gereklerin yerine getirilmemesinin ulaşım kademelenmesi ve erişim açısından yetersiz bir plan oluşturduğu, davaya konu planların yapıldığı alan 3. derece doğal sit alanı olarak ilan edilmiş bir bölgenin içinde olup çeşitli arkeolojik sit alanları, kalıntılar ve tescilli yapıları da barındırdığından 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na uygun olması gerekirken davaya konu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planlarının plan açıklama raporunda doğal sit alanına ve alan içinde yer alan arkeolojik sit alanlarıyla tescilli kalıntı ve yapılara ilişkin alan araştırması yapıldığı ancak bu verinin plan kararlarını nasıl şekillendirdiğine, doğal ve arkeolojik alan koruma yaklaşımı olarak nasıl bir plan yaklaşımı benimsendiğine ilişkin hiçbir açıklamanın yer almadığı, orta ve kuzey bölgelerinde yer alan tüm arkeolojik sit alanlarının ve korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının yeşil alanlar içine isabet edecek biçimde bir planlama yapıldığı, ancak en güneyde yer alan 3. derece arkeolojik sit alanının diğerlerinden farklı olarak ticaret+turizm+konut olarak belirlenen kullanımın içinde yer aldığı, hatta üzerinden taşıt yolu da geçtiği, 2863 sayılı Kanun gereği bir arkeolojik sit alanı ile ilişkili olarak etkileşim-geçiş sahalarının, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarının planda belirtilmesi ve plan kararlarını yönlendirmesi, şekillendirmesi ve sınırlandırması gerekirken bu doğal sit ve arkeolojik alana ilişkin olarak plan paftasında bir koruma yaklaşımının benimsenmemiş olmasının 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na aykırılık taşıdığı gerekçesiyle █████/2020 tarih ve 2836 sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmiştir.
Yukarıda değinildiği üzere, dava konusu edilen davalı idarece 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 15 ve 16. maddeleri uyarınca █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli İlave ve Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Değişikliğine yönelik olarak ifraz, tevhid, cins değişikliği ve terk işlemlerine yönelik hazırlanan imar uygulamasının onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'unun dayanağı █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli İlave ve Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı hukuka aykırı bulunduğundan, dava konusu imar uygulamasında ve söz konusu taşınmazların 4046 sayılı Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanında da hukuka uygunluk bulunmadığından, taşınmazların ihaleye çıkarılamayacağı da açıktır. Bu nedenle; dava konusu ihale ilanında da hukuka uygunluk görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, █████/2022 tarihli, 31889 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülkiyeti Hazine'ye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanı ile █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda hazırlanan ve ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile onaylanan imar uygulamasının iptali gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Altıncı Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
█████/2010 tarih ve 27600 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2010 tarih ve ███████ sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla, "... Özelleştirme İdaresi Başkanlığının █████/2010 tarih ve 1278 sayılı yazısına istinaden, 1) Maliye Hazinesine ait tapu kayıtları ekli listede yer alan taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, 2) Söz konusu taşınmazların satış yöntemiyle özelleştirilmesine ve satışın varlık satışı suretiyle gerçekleştirilmesine, ... 5) Özelleştirme işlemlerinin 2 (iki) yıl içinde tamamlanmasına" karar verilmiş olup, kapsam ve programa alınan taşınmazlar arasında ... ve ... sayılı parseller de bulunmaktadır.
Devamında özelleştirme süresi █████/2012 tarih ve ████████ sayılı ÖYK kararıyla █████/2015, █████/2014 tarih ve ███████ sayılı ÖYK kararıyla █████/2020 ve █████/2020 tarih ve 3118 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla ise █████/2025 tarihine kadar uzatılmıştır.
Söz konusu parseller █████/2013 tarih ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 22/A maddesi gereğince yenileme görmüş ve ... parsele dönüşmüştür.
Ardından imar planı ve değişikliği yapılmasına karar verilerek, ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile ... tarih ve ... sayılı Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararıyla uygun görülen ve █████/2020 tarih ve 2836 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan,
1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile "Kentsel Gelişme Alanı, Ağaçlandırılacak Alan ve Atıksu Tesisler Alanı" olarak;
1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ile, "Kentsel Gelişim Alanı", "Ağaçlandırılacak Alan" ve "Teknik Altyapı Alanı (Arıtma Tesisi) olarak;
1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ile, "Gelişme Konut Alanı", "Otel Alanı", "Ticaret Alanı", "Ticaret-Turizm-Konut Alanı (TİCTK)", "Özel Sağlık Tesis Alanı", "Rekreasyon Alanı", "Günübirlik Tesis Alanı", "İlkokul Alanı", "Ortaokul Alanı", "Anaokulu Alanı", "Kreş, Gündüz Bakımevi", "Park", "Ağaçlandırılacak Alan", "Cami", "Atıksu Tesisleri Alanı", "İçmesuyu Tesisleri Alanı", "Pazar Alanı" ve "Yol" olarak;
1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile, "Gelişme Konut Alanı (E:0,15, Yençok:6,50 m. (2 kat)), Otel Alanı (E:0,30, Yençok:10,50 m. (3 Kat)), Ticaret Alanı (E:0,30, Yençok:6,50 m. (2 kat)), Ticaret-Turizm-Konut Alanı (E:0,30, Yençok:Konut ve Ticaret yapılması hâlinde 2 kat, turizm yapılması hâlinde 3 kat), Özel Sağlık Tesis Alanı, Rekreasyon Alanı (E:0,05, Yençok:8,30 m), Günübirlik Tesis Alanı (E:0,05, Yençok:4,50 m), İlkokul Alanı, Ortaokul Alanı, Anaokulu Alanı, Kreş-Gündüz Bakımevi, Pazar Alanı, Park, Ağaçlandırılacak Alan, Cami, Atıksu Tesisleri Alanı, İçme Suyu Tesisleri Alanı ve Yol" olarak planlanmıştır.
Askı sürecinde yapılan itirazların kısmen kabulü ve kısmen reddi ile hazırlanan imar planı ve değişiklikleri ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile ... tarih ve ... sayılı Muğla Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı ile uygun bulunmuştur.
Kabul edilen itirazların değerlendirilmesi sonucunda revize edilerek "Gelişme Konut Alanı (E:0,15; Yençok:6,50 m (2 kat)), Otel Alanı (E:0,30, Yençok:10,50 m (3 kat)), Ticaret Alanı (E:0,30, Yençok:6,50 m (2 kat)), Ticaret-Turizm-Konut Alanı (Ticaret kullanımı yer alması hâlinde E:0,30, Yençok:6,50 m (2 kat), turizm kullanımı olarak otel, butik otel ve tatil köyü yapılması hâlinde E:0,30 Yençok:10.50 m (3 kat), apart otel ve pansiyon yapılması hâlinde E:0,15 Yençok:6,50 m (2 kat), konut kullanımı yer alması hâlinde E:0,15, Yençok:6,50 m (2 kat), Özel Sağlık Tesis Alanı (E:1,00, Yençok:3 kat), Günübirlik Tesis Alanı (E:0,05, Yençok:4,50 m), İlkokul Alanı, Ortaokul Alanı, Anaokulu Alanı, Pazar Alanı, Park Alanı, DoğaL Karakteri Korunacak Alan, Ağaçlandırılacak Alan, Cami, Atıksu Tesisleri Alanı, İçme Suyu Tesisleri Alanı, Genel Otopark ve Yol" kullanım kararları getirilen imar planı ve değişiklikleri █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanmış, anılan karara askı sürecinde yapılan itirazlar reddedilerek █████/2021 tarih ve 4488 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile imar planı ve değişiklikleri kesinleşmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 15 ve 16. maddeleri uyarınca █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli İlave ve Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Değişikliğine yönelik olarak ifraz, tevhit, cins değişikliği ve terk işlemlerine yönelik imar uygulaması dosyası hazırlanmış ve ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile onaylanmıştır.
İmar uygulaması sonucunda, "Gelişme Konut Alanı (E:0.15, Yençok:2 Kat)" fonksiyonlu ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel; "Ticaret Alanı (E:0.30, Yençok 2 kat)" fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel; "Otel Alanı (E:0.30, Yençok 3 kat)" fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel; "Ticaret- Turizm- Konut Alanı (Ticaret kullanımı: E:0.30, Yençok 2 kat, Turizm Kullanımı: otel, butik otel, ve tatil köyü yapılması hâlinde E:0.30, Yençok 3 kat, apart otel ve pansiyon yapılması hâlinde E:0.15, Yençok 2 kat, Konut Kullanımı: E:0.15 Yençok 2 kat) fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel; "Günübirlik Tesis Alanı (E:0.05, Yençok 4.50m)" fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, Özel Sağlık Tesis Alanı (E:1.00 Yençok 3 kat) fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel, İlkokul Alanı (E:1.00 Yençok 3 kat) fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel; Ortaokul Alanı (E:1.00 Yençok 3 kat) fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel; Anaokul Alanı (E:1.00 Yençok 2 kat) fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel; Cami Alanı (E:0.50 Yençok Serbest) fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, Pazar Alanı fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel; Ağaçlandırılacak Alan fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel; İçme Suyu Tesisleri Alanı fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel; Atıksu Tesisleri Alanı fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel; Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alan fonksiyonlu yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel oluşmuştur.
Dava dışı Bodrum Belediyesi tarafından özelleştirme kapsam ve programında bulunan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca hazırlanan ve █████/2020 tarih ve 2836 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin, 1/25.000 ölçekli nazım imar planının, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile anılan planlara yapılan itirazlar üzerine alınan █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile anılan taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, 2 yıl içinde satış suretiyle özelleştirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararının iptali istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████ sayılı dosyasına kayden açılan davada, Danıştay Onüçüncü ve Altıncı Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda █████/2022 tarihli kararla █████/2010 tarih ve ███████ sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı yönünden yürütmenin durdurulması isteminin reddine, █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planları yönünden yürütmenin durdurulması isteminin kabulü ile anılan planların yürütmelerinin durdurulmasına karar verilmiş; devam eden süreçte ise █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararla, "... Dava konusu █████/2010 tarih ve ███████ sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı incelendiğinde; mülkiyeti Maliye Hazinesine ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların Özelleştirme Yüksek Kurulunun ... tarihli, ... sayılı kararıyla, özelleştirme kapsam ve programa alınmasına karar verilmiştir.
Davacı Bodrum Belediye Başkanlığı tarafından dava konusu taşınmazlara yönelik Özelleştirme Yüksek Kurulunun ... tarihli, ... sayılı kararıyla, özelleştirme kapsam ve programa alınmasına ilişkin işleme karşı açılan davada, Danıştay Onüçüncü Dairesinin █████/2016 tarihli, E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, anılan karar kesinleşmiştir. Dolayısıyla daha önce davaya konu edilen ve işin esası hakkında hüküm bulunan dava konusu işleme karşı açılan davanın bu nedenle esasının incelenmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu taşınmaza ilişkin çevre düzeni planı değişiklikleri ile imar planları incelendiğinde; uyuşmazlık konusu Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellere ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının dava konusu taşınmaz açısından geçmişten itibaren belirlenen fonksiyonların değerlendirilmesi suretiyle, uyuşmazlık konusu edilen imar planı değişiklikleri ile getirilen kullanım kararlarının ve yapılaşma koşullarının çevre ve imar bütünlüğünü ve sosyal donatı dengesini bozucu nitelikte olup olmadığının, bozuyor ise sosyal donatı dengesini hangi yönlerden bozduğunun, üst ölçekli imar planları ile imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine uygun olup olmadığının, uyuşmazlığa konu taşınmaza verilen fonksiyonların yer seçiminin uygunluğunun, uyuşmazlığa konu alanda belirlenen fonksiyonlar açısından alanın kendi içerisinde ve çevresi ile birlikte ulaşım kademelenmesi yönünden de incelenerek, belirlenen kullanımlarının değişiklik planlama esasları ve şehircilik ilkeleri yönünden uygunluğunun, doğal sit alanları ve arkeolojik sit alanları yönünden koruma, kullanma ilkeleri ile imar mevzuatına uygunluğunun,
tespiti amacıyla █████/2024 tarihinde Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████, E:█████████, E: █████████, E:█████████, E:█████████ sayılı dosyalarında naip üye ... niyabetinde Prof. Dr. ..., Prof. Dr. ..., Doç. Dr. ...'dan oluşan bilirkişi kurulunun katılımıyla yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda '...' tespitlerine yer verilmiştir.
Dosyanın, davacının iddiaları, davalının savunması, Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████, E: █████████, E: █████████, E:█████████, E:█████████ sayılı dosyalarında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporlar ile Danıştay Altıncı Dairesinin E:██████████, E:█████████, E:█████████ sayılı dosyalarında verilen kararların birlikte değerlendirilmesinden aşağıda yer verilen sonuçlara ulaşılmıştır:
UYAP üzerinde yapılan incelemede, davacı Bodrum Belediye Başkanlığınca dava konusu taşınmazların mera vasfına sahip olduğu yolundaki iddiaları ile ilgili Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2021 tarih ve E:█████████ sayılı ara kararıyla uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Muğla Valiliğinden, dava konusu imar planı değişikliğinin yapıldığı alanda mera vasfına sahip taşınmaz bulunup bulunmadığı, mera vasfına sahip taşınmaz bulunuyorsa bu taşınmazlara ilişkin mera vasfının devam edip etmediği, taşınmazın mera tahsisinin kaldırılıp kaldırılmadığı sorulmuş, ara kararına cevaben dava dışı Muğla Valiliğinin █████/2021 tarihli beyanıyla Mera Komisyonunun ... tarihli, ... sayılı kararıyla parsellerin tamamının mera tespitlerinin iptal edildiği belirtildiğinden uyuşmazlık konusu taşınmazların mera vasfının bulunmadığı anlaşılmıştır.
Aydın-Muğla-Denizli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliği yönünden; Bodrum ilçesini kapsayan █████/2011 tarihinde onaylı “Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı açıklama raporunda Bodrum hakkında yapılan değerlendirmede: '...'şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2022 tarihli E:██████████, K:██████████ sayılı, █████/2022 tarihli E:█████████, K:██████████ sayılı, █████/2022 tarihli E:█████████, K:██████████ sayılı kararlarında '...' gerekçesiyle ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin iptaline karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta █████/2020 tarihli çevre düzeni planı değişikliğine askı süresi içerisinde yapılan itirazlar sonucu 2021 onaylı dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinde doğal ve ekolojik yapısı korunacak alanın yani taşınmazların kuzeybatısındaki kısmın kentsel gelişme alanından çıkartıldığı ve bu özelliğiyle korunduğu, ancak bu ilavelere rağmen, mevcut çevre düzeni planında ağaçlandırılacak alan ve bölgesel park olarak planlanmış alanın kentsel gelişmeye açılmış olması yönündeki temel kararın devam ettiği, bu yönüyle, yukarıda anılan Danıştay Altıncı Dairesinin E:██████████, E:█████████, E:█████████ sayılı dosyalarındaki 1/100.000 ölçekli plan değişikliğinin iptaline karar verilmesine gerekçe oluşturan aykırılıkların giderilmediği anlaşılmıştır.
- 1/25.000 ölçekli nazım imar planı yönünden; Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2022 tarihli E:██████████ K:██████████ sayılı, █████/2022 tarihli, E:█████████ K:██████████ sayılı █████/2022 tarihli E:█████████ K:██████████ sayılı kararlarında '...' gerekçesiyle █████/2020 tarihli, 2836 sayılı kararıyla kabul edilen 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta █████/2020 tarihli 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine askı süresi içerisinde yapılan itirazlar sonucu 2021 onaylı dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinde daha fazla ayrıntı düzeyinin ve ana kullanım kararlarının plana yansıtılmış olduğu, bu durum plan hiyerarşisi ve planların kademeli birlikteliği ilkesi açısından olumlu olmakla birlikte, üst ölçekli plan olan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının bu bölgeye ilişkin ana plan stratejisi olan doğal ve yeşil alan sistemi içinde bu bölgeyi koruma ağırlıklı stratejiye aykırılık konusunun devam ettiği,
bu yönüyle, yukarıda anılan Danıştay Altıncı Dairesinin E:██████████, E:█████████, E:█████████ sayılı dosyalarındaki 1/25.000 ölçekli nazım imar plan değişikliğinin iptaline karar verilmesine gerekçe oluşturan aykırılıkların tamamen giderilmediği sonucuna varılmıştır.
- 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planları yönünden; Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2022 tarihli E:██████████ K:██████████ sayılı █████/2022 tarihli, E:█████████ K:██████████ sayılı █████/2022 tarihli E:█████████ K:██████████ sayılı kararlarında '...' gerekçesiyle █████/2020 tarihli, 2836 sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliklerinin iptaline karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta █████/2020 tarihli 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliklerine askı süresi içerisinde yapılan itirazlar sonucu 2021 onaylı dava konusu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında, kıyıdan 30-35 metre mesafede geçen taşıt yolunun düzeltildiği, bölgedeki kullanımın “otel” olarak değiştirildiği; bunun hemen gerisinde daha da büyük bir alan ticaret+turizm+konut kullanımı ile planlandığı, ilgili plan notunda ise bu alanlarda konut kullanımı yer alması halinde E:0,15 y.ençok:6,50 (2 kat), ticaret kullanımı yer alması halinde E:0,30 y.ençok:6,50 (2 kat), turizm kullanımlarından otel, butik otel ve tatil köyü yapılması durumunda E:0,30 y.ençok:10,50 (3 kat), turizm kullanımlarından apart otel ve pansiyon yapılması durumunda E:0,15 y.ençok:6,50 (2 kat)şeklinde yapılaşma koşullarının belirlendiği, bu kapsamda █████/2020 tarihli planlardaki aykırılıklar kısmen giderilmiş olmakla birlikte, alanda ticaret ile otel, butik otel ve tatil köyü yapılmasının teşvik edildiği, bölgede kıyıda çok büyük alanlarda turizm tesis alanlarının planlandığı, bu yaklaşımın, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının Bodrum yerleşmesine ilişkin olarak turizm gelişimindeki aşırı eğiliminin dengelenmesi ve denetlenmesi, doğal yapının tahrip edilmeden koruma-kullanma dengesinin kurulması gibi temel ilkeleriyle kesin biçimde çeliştiği, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planlarının üst ölçekli planın ana plan stratejisine aykırı olduğu Danıştay Altıncı Dairesinin E:██████████, E:█████████, E:█████████ sayılı dosyalarındaki 1/5000 ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planlarının iptaline karar verilmesine gerekçe oluşturan aykırılıkların tamamen giderilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
Anayasanın 138. maddesinin 4. fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28. maddesinin 1. fıkrasında, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen Anayasa ve Kanun hükmü birlikte değerlendirildiğinde, herhangi bir planın yargı kararıyla iptali üzerine yapılan planın yargısal denetiminde, planın öncelikle yargı kararına uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemde imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri ile planlama esasları ve yargı kararlarına uyarlık bulunmadığı, sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı yönünden oybirliğiyle davanın incelenmeksizin reddine, █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planlarının ise esasta ve gerekçede oyçokluğuyla iptallerine karar verilmiştir.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
1) █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda hazırlanan ve ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile onaylanan ifraz, tevhit, cins değişikliği ve terk işlemlerine ilişkin imar uygulamasının incelenmesinden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından, tam yargı davaları da idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş; aynı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön şartlarından birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının, istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat alakasının varlığını ifade etmektedir. Aksi durumun kabulü, toplum yararına olduğu düşünülen her konuyu tüm gerçek ve tüzel kişilerin dava konusu yapabilmesi ihtimalini beraberinde getirir ki, bu durumun dava açma ehliyetine ilişkin kanuni düzenlemenin amacına aykırı olacağı açıktır.
Bu nedenle, iptal davası açılabilmesi için idari işlem nedeniyle ilgilinin menfaatinin etkilenmiş olması, etkilenen menfaatin kişisel, güncel ve meşru bir menfaat olması, iptali istenen işlem ile davacı arasında makul ve ciddi bir alakanın bulunması gerekmekte, ancak menfaatin kişisel olması, idari işlemin mutlaka davacı hakkında tesis edilmiş olmasını gerektirmemektedir. Sözü edilen menfaat alakasının varlığı ve sınırlarının her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmesi gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek 3. maddesinde, "Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (…) yürürlüğe girer. ... Özelleştirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde, bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca onaylanır (…) Bu planlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca verilir." kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planlarının onayına ilişkin █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda hazırlanan ifraz, tevhit, cins değişikliği ve terk işlemlerine ilişkin imar uygulamasının onaylanmasına karar verilmiştir.
İmar mevzuatına göre parselasyon işlemi, imar planlarındaki arazi kullanım kararlarının hayata geçirilmesi amacıyla mevcut tapu kayıtları esas alınarak arsa ve arazilerin düzenlenmesi amacıyla yapılan subjektif nitelikte bir imar uygulamasıdır.
Parselasyon işlemi ile kadastral mülkiyet dokusu imar planlarında belirlenen kullanım kararlarına göre yeniden düzenlemeye tabi tutulmakta olup kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılması söz konusu değildir. Bu nedenle, doğrudan mülkiyet hakkına yönelik subjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyon işlemine karşı komşu parsel maliki, belde sakini, yatırımcı kuruluş vb, sıfatlarla dava açılması mümkün olmayıp ancak parsel maliklerince dava açılabilir.
Bu itibarla, davacı Dernek tarafından imar planlarına yönelik iddialar ile subjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyon işleminin iptalinin istenildiği, davacının uyuşmazlığa konu taşınmazlarla herhangi bir mülkiyet bağının bulunmadığı ve dava konusu imar uygulaması işlemi ile kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin varlığını ortaya koyacak nitelikte bir iddiasının da bulunmadığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
2) █████/2022 tarih ve 31889 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülkiyeti Hazineye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanının incelenmesinden;
Üye ... ile ...'ın davacı ile iptali istenen dava konusu işlem arasında somut, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisi bulunmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-(b) maddesi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği yolundaki usule ilişkin ayrışık oylarına karşılık, oyçokluğuyla davacının bu davayı açmakta kişisel, güncel ve meşru menfaat alakasının bulunduğuna karar verilerek esasın incelenmesine geçildi:
Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████ sayılı dosyasına kayden açılan davada, Danıştay Onüçüncü ve Altıncı Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda █████/2022 tarihli kararla ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı yönünden yürütmenin durdurulması isteminin reddine, █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planlarının ise yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş; devam eden süreçte de █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararla, ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı yönünden davanın incelenmeksizin reddine, █████/2021 tarih ve 3905 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planlarının ise iptallerine karar verilmiştir.
Aktarılan Danıştay kararıyla dayanak imar planlarının yargı kararı ile hukuka aykırılığı tespit edilerek iptal edildiği, kararın gerekçesi (mevcut çevre düzeni planında ağaçlandırılacak alan ve bölgesel park olarak planlanmış alanın kentsel gelişmeye açıldığı, alanda ticaret ile otel, butik otel ve tatil köyü yapılmasının teşvik edildiği, bölgede kıyıda çok büyük alanlarda turizm tesis alanlarının planlandığı, bu yaklaşımın, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının Bodrum yerleşmesine ilişkin olarak turizm gelişimindeki aşırı eğiliminin dengelenmesi ve denetlenmesi, doğal yapının tahrip edilmeden koruma-kullanma dengesinin kurulması gibi temel ilkeleriyle kesin biçimde çeliştiği, ...) de dikkate alındığında taşınmazların ihaleye çıkarılamayacağı anlaşıldığından, dava konusu ihale ilanında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile onaylanan imar uygulaması bakımından DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE oybirliğiyle,
2. █████/2022 tarih ve 31889 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mülkiyeti Hazine'ye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ..., ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel; ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanının İPTALİNE oyçokluğuyla,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin yarısının davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
5. Yargılama giderinin kalan kısmı olan ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davacı tarafından, imar planlarının hukuka aykırılığının yargı kararıyla tescil edilmiş olması nedeniyle alınan satış kararının da hukukî dayanağının kalmadığı gerekçesiyle davaya konu taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanının iptali istenilmiş ve iş bu kararla; ihale ilanı bakımından, imar planlarının iptal edildiği, kararın gerekçesi de dikkate alındığında taşınmazların ihaleye çıkarılamayacağı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Kararın diğer kısımlarına katılmakla birlikte ihale ilanına ilişkin kısmına aşağıda belirtilen gerekçeyle katılmıyoruz.
Dava konusu ihale işlemi bakımından ihtilaf, imar planlarına ilişkin verilmiş olan yürütmeyi durdurma veya iptal kararlarının ilgili taşınmazın satış ihalesinin iptalini gerektirip gerektirmeyeceği hususundadır.
Mülkiyet hakkı, hak sahibine eşya üzerinde hâkimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen mutlak bir haktır. Mülkiyet hakkı malike mülkü üzerinde kullanma, yararlanma, tüketme, ayırma, birleştirme, işleme hakkını verir.
Anayasa’nın mülkiyet hakkını düzenleyen 35. maddesi, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” hükmünü içermekte olup, Anayasa’nın 35. ve 13. maddeleri uyarınca, mülkiyet hakkına getirilecek sınırlamaların kanunla düzenlenmesi gerekmektedir.
Taşınmaz satış ihalesi mülkiyet hakkı kapsamında olduğundan, imar planlarına ilişkin verilmiş olan yürütmeyi durdurma veya iptal kararları, açık bir kanuni düzenleme olmadıkça taşınmazın satış ihalesinin iptalini gerektirmez. Kaldı ki, taşınmazın satış ihalesinin iptalini gerektiren açık bir kanuni düzenleme de bulunmamaktadır.
İmar planları, taşınmaz satış işleminden bağımsız olarak sadece taşınmazın kullanım esaslarına ilişkin temel ilkeleri içermekte olup, imar planları ile taşınmazların genel kullanış biçimleri, bunların yoğunluk ve düzeni, kamu yararına en uygun kullanım şekli belirlenmektedir. Bu bağlamda, imar planında meydana gelen bir değişiklik veya imar planının yargı kararıyla iptal edilmesi taşınmazın sadece kullanım fonksiyonunu etkilemekte; mülkiyet devrini engelleyen bir etkisi bulunmamaktadır.
İmar planlarındaki değişiklik taşınmazın satışına engel oluşturmayacağı gibi, ihale sonucu taşınmaz satış ihalesi üzerinde kalan istekli tarafından taşınmaz üzerinde gerçekleştirilecek tasarrufların da imar planına uygun olması gerektiği için ilgili kurum ve kuruluşların izin ve onayına tabi olacağı da kuşkusuzdur.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu taşınmazların 4046 sayılı Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilecek olan ihale ilanında hukuka aykırılık bulunmadığından, davanın reddi gerektiği oyuyla kararın bu kısmına katılmıyoruz.

Tamamını görebilmek için üye olmanız gerekli :/ Tamamını görebilmek için üye ol!
Üye olmak için tıkla!