kurumun, işe iade kararı sonrası ödediği işçilik alacakları ve tazminatların yüklenici şirketlerden rücuen tahsilini talep ettiği ticaret mahkemesi davası.

Kurumun, işe iade kararı sonrası ödediği işçilik alacakları ve tazminatların yüklenici şirketlerden rücuen tahsilini talep ettiği ticaret mahkemesi davası.

Özet: Bir kamu kurumu, daha önce işten çıkarılan bir işçinin işe iade davası sonucunda ödemek zorunda kaldığı işe başlatmama, boşta geçen süre, ihbar, kıdem ve ulusal bayram genel tatil alacakları gibi toplam 262.813,16 TL tutarındaki işçilik tazminatlarını, kendisiyle sözleşme imzalayan yüklenici davalı şirketlerden rücuen talep etmektedir; davalılar ise ilgili yasal düzenlemeler (4857 sayılı İş Kanununun 112. maddesi) ve sözleşme hükümleri uyarınca ana işverenin birincil sorumluluğunu, kendilerine rücu edilemeyeceğini veya sorumluluklarının sınırlı olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemektedir.

T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████

TÜRK MİLLETİ ADINA

YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN

T.C.

...

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : ████████ Esas

KARAR NO : ████████

...........

...................

................

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ : █████/2024

KARAR TARİHİ : █████/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan "Tazminat (Rücuen Tazminat)" davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, kurum bünyesinde davalı şirketlerin işçisi olarak 12.10.2009-03.05.2017 tarihleri arasında çalışmış olan ve iş sözleşmesi ... Org. Gemi İnş. ve Tur. Ltd. Şti.-... Eğitim İletişim Org. Hiz. Gemi İlş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından feshedilen dava dışı işçi ... tarafından açılan dava sonucunda, ... BAM H.D.'nin 08.11.2018 tarihli, █████████ E-2494 K. sayılı kararı ile işçinin işe iadesine karar verildiğini, işe iade edilmemesi sebebiyle tazminatların tahsili için ... 30. İcra Dairesinin █████████ (... 1.Genel İcra Dairesinin ██████████) sayılı dosyası takibe itiraz edilmesi üzerine ... 18. İş Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, bu dosyanın işçilik alacakları için ... 38. İş Mahkemesinin ████████ E. Sayılı dosyasıyla açılan dava ile birleştirildiğini, davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın kesinleşmesi üzerine icra dosyasına 12.11.2021 tarihinde 73.056,88 TL yatırıldığını, ... 38.İş Mahkemesi dosyasıyla birleştirilen davada verilen karara ilişkin olarak da ... 28. İcra Müdürlüğünün ██████████ (... 2.Genel İcra Dairesinin ███████████) sayılı dosyasıyla icra takibi yapıldığını, bu icra dosyasına 04.04.2023 tarihinde 181.455,11 TL ödeme yapıldığını, ... 38. İş Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyasından tefrik edilerek karara bağlanan ulusal bayram genel tatil alacağı için ... 24.İcra Müdürlüğünün █████████ (... 3.Genel İcra Dairesinin ███████████) sayılı dosyasına da 26.05.2021 tarihinde 7.496,67 TL ödendiğini, ... 38.İş Mahkemesinin ████████ E. sayılı dosyası için 680,00 TL arabuluculuk ücreti ve 124,50 TL de bakiye karar harcı ödenmesiyle toplam ödemenin 262.813,16 TL olduğunu, yapılan ödemenin tahsili amacıyla arabuluculuk sürecine başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, davalı şirketlerle yapılan muhtelif sözleşmelerde, yüklenicinin işin görülmesi sırasında veya işin görülmesi nedeniyle istihdam ettiği kişiler ile yaşayacağı ihtilaflar nedeniyle kurumun da sorumlu tutulabileceği kıdem, ihbar tazminatı, manevi tazminat, işe iade vb. tüm zararlarda kurumun sorumlu olmayacağının, kurumun herhangi bir ödeme yapmak zorunda kalması durumunda tamamının yükleniciden tahsil edileceğinin hükme bağlandığını, yıllık izin ücreti, işe başlatmama tazminatı, boşta geçen süre ücreti ve ihbar tazminatının son yüklenici tarafından, kıdem tazminatı ile ulusal bayram genel tatil ücretinin ve ferilerinin ise her alt işverenin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak davalı şirketler tarafından ödenmesi gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ve bilirkişi raporuyla her bir davalı payına düşen kıdem tazminatı miktarının belirlenmesi sonrasında ıslah edilmek üzere, dava dışı işçiye yapılan toplam 262.813,16TL ödemeden şimdilik 10.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 04.04.2023 tarihinden itibaren hesaplanacak avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalılardan ... ... ve Çağrı Hizmetleri A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle, kıdem tazminatından 4857 sayılı Yasanın 112. maddesi gereğince davacı Kurumun sorumlu olduğunu, 112. maddenin 6. fıkrası Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmişse de, dava dışı işçinin kıdem tazminatının muacceliyet tarihinde yürürlükte olduğunu, müvekkili şirket ile davacı kurum arasında imzalanan ihale sözleşmesinin içeriğinde alacak kalemleri için müvekkili şirkete rücu edilebileceğine ilişkin hüküm bulunmadığını, müvekkili şirketin en fazla yarı yarıya sorumlu olabileceğini, her yüklenicinin işçilik alacaklarından işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu tutulabileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Diğer tüm davalıların vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili şirketlerin ihale usülü çalıştığını, işçilerin işe alma-çıkarma işlemlerinin üst işveren tarafından gerçekleştirildiğini, müvekkili şirketlerin sorumluluğuna gidilmesi halinde dahi alacak tutarlarının yarısının talep edilebileceğini, dava dışı işçinin müvekkili şirketlerde belirli süreli sözleşmeyle çalıştığını ve sözleşme süresinin bitimiyle iş akdinin sonlandırıldığını, zamanaşımı süresinin geçtiğini, 6552 sayılı yasa ile 4857 sayılı İş Kanununun 112. maddesine eklenen fıkra gereğince işçilik alacaklarına ilişkin bütün sorumluluğun davacı kurumda olduğunu, yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle ifa eden yükleniciler arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmadığını, ihbar tazminatından son işverenin sorumlu olduğunu, müvekkili şirketlerin dava açılmasına sebebiyet vermediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:

Eldeki dava, üst işveren sıfatıyla ödendiği ileri sürülen işçilik haklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Bu kapsamda taraflar arasındaki çekişmenin, davacının, dava dışı işçi ...'a ... 20. İş Mahkemesi'nin ████████ Esas, ... 19. İş Mahkemesi'nin ████████ Esas, ... 38. İş Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyalarında verilen kararlara binaen işçilik alacakları nedeniyle ödemek zorunda kaldığı işçilik haklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi ve ekleri uyarınca davalıların sorumluluğu bulunan miktar kadar davalılardan rücuen tahsili koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmişse tutarı noktalarında toplanmaktadır.

Bilindiği üzere, hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

Yargıtay'ın konuya ilişkin emsal içtihatları uyarınca da, işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin, yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında, davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğu kabul edilmektedir (Bkz. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi █████/2020 tarihli, █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı ilamı).

Bu açıklamalar çerçevesinde eldeki dava dosyası incelendiğinde, davanın rücuen alacak istemine ilişkin olduğu, bu kapsamda taraflar arasındaki çekişmenin, taraflar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmesi kapsamında, dava dışı ...'a yapılan işçilik ödemelerinden hangi tarafın sorumlu olduğu, hizmet alım sözleşmesi hükümlerine göre davacının işçiye yaptığı ödemeyi davalılardan rücuen talep edip edemeyeceği, edebilecekse ne kadarını talep edebileceği noktalarında toplandığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede Mahkememizce nitelikli hesap bilirkişisine dosya tevdi edilmiş ve bilirkişiden tarafların iddiaları, savunmaları, celp edilen ... 20. İş Mahkemesi'nin ████████ Esas, ... 19. İş Mahkemesi'nin ████████ Esas, ... 38. İş Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyaları, bu dosyalarda verilen kararlar üzerine başlatılan icra dosyaları, yapılan ödemeler, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi hükümleri ve dosyadaki sair tüm deliller incelenmek suretiyle, iş mevzuatı değerlendirilerek davacının davalılardan alacağının olup olmadığı konusunda rapor tanzim etmesi istenmiştir. Bilirkişi tarafından rapor dosyaya sunulmuştur. Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporu uyarınca, davacının yapmış olduğu işçilik ödemelerinden taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi uyarınca davalıların sorumluluğunun bulunduğunu beyan ederek yapmış olduğu ödemeleri davalılardan rücuen talep ettiği, gerçekten de davacı kurum ile davalı alt işverenler arasında hizmet alım sözleşmesi akdedildiği, bu suretle taraflar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, davacı ile davalılar arasında imzalanan sözleşme ve sözleşmelere ilişkin idari şartnamelerin ilgili maddelerinde personellerle ilgili işçilik ücretleri ve bu uğurdaki zararların yüklenici tarafından karşılanacağının ve bu yönde yüklenicilerin sorumluluğunun düzenlendiği, davacının işçilik alacaklarından sorumlu olduğuna ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, bu sebeple davalı şirketlerin sorumluluğunun belirlenmesinde öncelikle davacı kurum ile davalılar arasındaki hizmet alım sözleşmesindeki düzenlemelerin esas alınması gerektiği, bu bağlamda ödenen işçilik alacakları nedeniyle davacının davalılara rücu hakkı bulunduğu, işe başlatmama tazminatı, boşta geçen süre ücreti, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinden son alt işverenin sorumlu olacağı, kıdem tazminatı alacağı yönünden davalı şirketlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları sürelerle orantılı olarak, ulusal bayram, genel tatil alacağı yönünden ise dava dışı işçiyi çalıştırdıkları sürelerle sınırlı olmak üzere sorumlu olacakları, yine davalı alt işverenlerin fer'i mahiyetinde yapılan (harç, yargılama gideri, faiz, vekalet ücreti, masraf vb.) ödemelerdeki sorumluluk paylarının da asıl alacak miktarlarından sorumluluk oranlarına göre belirleneceği, dava dışı işçi ...'ın son işvereninin ... Org. Gemi İşl. Ltd. Şti. ve ... Eğitim İlt. Org. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olduğu, daha sonra bu şirketlerin davalı ... ... ve Çağrı Hizmetleri A.Ş.'ye devredildiği, bu nedenle, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti olarak davacı tarafça ödenen 73.056,88 TL'den son işveren olarak ... ... ve Çağrı Hizmetleri A.Ş.'nin sorumlu olduğu, aynı şekilde davacı tarafça yapılmış 11.277,46 TL ihbar tazminatı ödemesi ile 15.802,78 TL yıllık izin ücreti ödemesinden son işveren olarak ... ... ve Çağrı Hizmetleri A.Ş.'nin sorumlu olduğu, davacı tarafça yapılan kıdem tazminatı, ulusal bayram ve genel tatil alacağına ilişkin ödemelerden davalıların işçiyi çalıştırdıkları sürelerle sınırlı olarak sorumlu oldukları, bilirkişi tarafından bu esaslar dikkate alınmak ve yapılan ödemeler tek tek belirlenmek suretiyle hesaplama yapıldığı ve rapor tanzim edildiği, raporun denetime açık, anlaşılır ve hüküm kurmaya elverişli olduğunun görüldüğü, her ne kadar bir kısım davalılar vekilince zaman aşımı definde bulunulmuşsa da, taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme ilişkisi olduğu, bu nedenle on yıllık zaman aşımı süresinde alacağın talep edilebileceği, davacı tarafça rücuya esas ödemelerin yapıldığı tarih ile davanın açıldığı tarih dikkate alındığında on yıllık zaman aşımı süresinin dolmadığı, bu nedenle zaman aşımı definin yerinde olmadığı görülmekle, ödenen toplam işçilik alacakları ve ferilerinin bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere 14.138,81 TL'sinden davalılardan ... .... A.Ş.'nin ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, 38.337,65 TL'sinden davalılardan ... .... A.Ş.'nin ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, 161.019,37 TL'sinden davalılardan ... .... A.Ş.'nin ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, 2.999,60 TL'sinden davalılardan ... .... A.Ş.'nin ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte 7.069,41 TL'sinden davalılardan ... .... Ltd. Şti'nin ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ve son olarak 17.559,72 TL'sinden davalılardan... .... A.Ş.'nin ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumlu olduğu tespit edilmiştir. Davacı vekili davasını kısmi dava olarak ikame etmiş ve █████/2025 tarihinde davasını ıslah ederek bilirkişi raporu doğrultusundan 239.124,56 TL yönünden davanın kabulünü istemiştir. Ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 31. maddesinde yasal dayanağını bulan "Hakimin davayı aydınlatma ödevi" kapsamında dava ve ıslah dilekçesinde hangi davalıdan, ne miktarda tazminat talep edildiği hususunun açık olmadığı görüldüğünden, davalılar arasında mecburi dava arkadaşlığı bulunmadığı hususu da dikkate alınarak, davacı vekiline HMK'nın 119/2. maddesi uyarınca 1 haftalık kesin süre verilmiş ve dava dilekçesinde talep ettiği 10.000,00 TL alacak ile █████/2025 tarihli ıslah dilekçesinde talep ettiği toplam 239.124,56 TL alacağın hangi davalıdan, ne miktarda talep edildiği hususunda talebini somutlaştırması istenmiştir. Davacı vekilince belirlenen süre içerisinde beyan dilekçesi sunulmuş ve maddi hata sonucu 241.124,56 TL talep edileceği yerde 239.124,56 TL talep edildiği belirtilerek her bir davalıdan ne miktarda talepte bulunulduğu hususuna açıklık getirilmiştir. Mahkememizce davacı vekilinin ıslah dilekçesinde bilirkişi raporu uyarınca belirlenen bedel yönünden davalılardan tahsilat yapılmasını talep ettiği görüldüğünden, bunun basit bir hesap hatası olduğu sonucuna varılmış ve ıslah edilen dava değerinin 241.124,56 TL olduğu kabul edilerek hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1-DAVANIN KABULÜNE,

2-14.138,81 TL'nin davalılardan ... .... A.Ş.'den ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

3-38.337,65 TL'nin davalılardan ... .... A.Ş.'den ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

4-161.019,37 TL'nin davalılardan ... .... A.Ş.'den ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

5-2.999,60 TL'nin davalılardan ... .... A.Ş.'den ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

6-7.069,41 TL'nin davalılardan ... .... Ltd. Şti'den ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,

7-17.559,72 TL'nin davalılardan... .... A.Ş.'den ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

8-Alınması gerekli 16.471,22 TL harçtan peşin ve ıslah harcı olarak alınan 4.374,64 TL harcın mahsubu ile bakiye 12.096,58 TL harcın (709,31 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 1.923,30 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 8.077,91 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 150,48 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 354,65 TL'sinin ... .... Ltd. Şti'den, 880,93 TL'sinin ... .... A.Ş.'den ) davalılardan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

9-Davacı tarafından yatırılan 4.374,64 TL peşin ve ıslah harcının (256,52 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 695,55 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 2.921,32 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 54,42 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 128,25 TL'sinin ... .... Ltd. Şti'den, 318,58 TL'sinin ... .... A.Ş.'den ) davalılardan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

10-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 38.579,93 TL vekalet ücretinin (2.262,21 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 6.134,02 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 25.763,10 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 479,94 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 1.131,11 TL'sinin ... .... Ltd. Şti'den, 2.809,55 TL'sinin ... .... A.Ş.'den ) davalılardan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

11-Davacı tarafından yapılan 12.179,90 TL ( ilk yargılama gideri, bilirkişi ücreti, posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin (714,19 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 1.936,54 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 8.133,55 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 151,52 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 357,08 TL'sinin ... .... Ltd. Şti'den, 886,99 TL'sinin ... .... A.Ş.'den ) davalılardan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

12-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar KESİNLEŞTİĞİNDE İADESİNE,

13-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 4.000,00 TL arabuluculuk giderinin (234,55 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 635,98 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 2.671,14 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 49,76 TL'sinin ... .... A.Ş.'den, 117,27 TL'sinin ... .... Ltd. Şti'den, 291,30 TL'sinin ... .... A.Ş.'den ) davalılardan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren davalılardan ... ... A.Ş. yönünden 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere, diğer davalılar yönünden miktar itibariyle kesin olmak üzere karar verildi.

█████/2025