Adana BAMdan, COVID-19 sebebiyle ifa imkansızlığı savunmalı alacak davasında, ürünün başka yerden temini koşuluna ilişkin istinaf kararı.
Özet: Davacı, davalının COVID-19 salgınını bahane ederek, fiyat artışı nedeniyle alım satım sözleşmesini haksız feshettiğini ve benzer ürünleri daha yüksek maliyetle temin etmek zorunda kaldığı için zarara uğradığını iddia ederek alacak davası açmıştır; davalı ise hammadde teminindeki imkansızlık nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini savunmuş, davacının zararının belirsiz olmadığını belirtmiştir. İlk derece mahkemesi, ürünlerin başka firmalardan temin edilemeyeceğine dair delil bulunmadığından ifa imkansızlığı savunmasını kabul etmemiş ve davacının benzer ürünler için üçüncü bir firmayla sözleşme yaptığını tespit etmiştir.
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: █████████ - █████████
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████KARAR TARİHİ : █████/2026T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ÜYE : ÜYE : KATİP : İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2023NUMARASI : ████████ ESAS ████████ KARAR DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVANIN KONUSU : Alacak İSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ esas ████████ karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ :Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında alım satım sözleşmesinin yapıldığını, sözleşme tarihinin █████/2020 olduğunu ve sözleşmeye göre teslim tarihinin █████/2020 olduğunu, davalı tarafın .... Noterliği'nin █████/2020 tarih ve 13318 yevmiye numaralı ihtarını keşide ederek covid 19 salgını sebebiyle yükümlülüklerini yerine getirmeyeceğinden bahisle ifa imkansızlığı olduğunu ileri sürdüğünü, davalının sözleşmeyi sözleşmede karalaştırılan teslim tarihinden bir gün önce feshettiğini, sözleşme tarihi olan █████/2020 tarihinde covid 19 salgınının zaten mevcut olduğunu, davalının sözleşme konusu malların fiyatına gelen artış nedeniyle malı teslimden kaçtığını ve pandemiyi bahane ettiğini, sözleşmenin davalı tarafından feshedildikten sonra taraflarınca .... Noterliği'nin █████/2020 tarih ve 17095 yevmiye numaralı ihtarının keşide edildiğini, bu ihtarda sözleşme konusu ürünün temininde bir sorun olmadığını, aynı ürünleri █████/2020 tarihinde tedarik ettiğini ve üçüncü şahıs ... Çatı ve Cephe Panelleri Üretim San. Ve Tic. A.Ş isimli şirketten proforma fatura aldığını, satış sözleşmesine konu malın birim fiyatının arttığı ve bu nedenle Borçlar Kanunu 213 maddesi gereğince haklarının saklı olduğu ihtarında bulunulduğunu, müvekkili şirketin üçüncü şahıs ... Çatı ve Cephe Panelleri Üretim San. Ve Tic. A.Ş isimli şirketten 54.151,50 USD bedelli proforma fatura aldığını, davalı tarafından feshedilen sözleşmedeki birim metrekare başına 7,5 USD iken, proforma faturadaki birim fiyatın 10 USD olduğunu, bu durumda müvekkili şirketin zararının 13.537,87 USD olduğunun hesaplandığını, ancak zararın hesaplanmasının teknik bir iş olması, fesih tarihi itibarıoyle sözleşme konusu malın piyasa değerinin ne olduğunun ayrıca tespitinin gerekmesi, müvekkili şirketin davalı tarafından haksız şekilde feshedilen sözleşmede karalaştırılan mal yerine ikame alım yapmış olması nedeniyle davanın belirsiz alacak davası şeklinde açılması gereği doğduğunu belirterek, HMK 107.maddesi gereğince şimdilik 1.000,00.TL zarararlarının █████/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davalı vekili, davacının davayı belirsiz alacak davası olarak açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davanın her ne kadar belirsiz alacak davası olarak açılmış ise de davada uğranılan zararın davacı tarafça bilinebilir nitelikte olduğunu, davacının malların fiyatındaki artış bahane edilerek sözleşmenin feshedildiği iddiasının gerçeklik payı taşımadığını, 30.05.2020 tarihli satım sözleşmesiyle sandviç çatı paneli ve 235 adet mahyayı 16.06.2020 tarihinden önce davacıya teslim etmek üzere anlaştıklarını ancak Covid-19 salgını sebebiyle dünya genelinde ticari hayatın durma noktasına gelmesi nedeniyle hammadde temin edilemediğini sözleşme konusu ürünlerin üretici fabrika olan ... San Tic AŞ.'den üretiminin yapılmaması nedeni ile temin edilemediğini, bu durumun davacıya bildirildiğini, davacı şirketin, davalıdan alamadığı ürünleri üçüncü şahıs ... Çatı ve Cephe Panelleri Üretim San ve Tic. AŞ'den 54.151,50 USD bedel ile satın aldığı iddiasının doğru olmadığını, proforma faturanın teklif faturası olduğunu, davacının söz konusu ürünü satın aldığını göstermeyeceğini, davacının farklı ürün almasına rağmen sözleşmedeki ürünleri almış gibi davrandığını, davacının kötüniyetli olduğunu, davacının iddialarının gerçek olduğunun kabulü halinde gerçek faturanın ibrazı ve ürünün rayiç bedelinin tespitinin gerekeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :Yerel mahkemece verilen karar ile; " Covid-19 salgını sebebiyle hammadde temin edilememesi ifa imkansızlığı yarattığı düşünülse de; bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere söz konusu ürünlerin başka firmalardan temininin de mümkün olmaması gereklidir. Dosya kapsamında , sözleşme konusu ürünlerin başka firmalardan temin edilemediğine dair bir bilgi ve belge bulunmadığı, bu kapsamda ifa imkansızlığının uygulanmayacağı, davacının dava dışı dışı ... A.Ş.’den benzer özellikte ürün teminine ilişkin yeni sözleşme yapıldığı, taraflar arasında akdedilen sandviç çatı paneli alış ve satış sözleşmesinde yalnızca panellerin alt ve üst kalınlıklarının belirlendiği, diğer teknik özelliklerinin belirtilmediği, dosyaya sunulan faturalardan taraf iddialarına göre tespit yapılamadığı, davacının satın almış olduğu sandviç panellerin sözleşmede belirtilen panellerden 0,05 mm ince olduğunun tespit edildiği, alt ve üst kalınlıklar dışında herhangi bir teknik belirlemenin mümkün olmadığı, bu kapsamda alınan █████/2022 tarihli ek rapor ile █████/2023 tarihli ek rapor usul ve yasaya uygun bulunarak hükme esas alınmış olup, malzemenin kalınlık farkı sebebi ile davacının zararının doğduğu kanaatine varılmakla, bilirkişiler tarafından hesaplanan 3.790,61 USD'lik bedelin dava tarihi itibariyle Türk Lirası karşılığı 25.943,00.TL alacağın ihtarnamenin tebliği olan █████/2020 tarihinden 15 gün sonrasına karşılık gelen █████/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine" şeklinde karar verilmiştir. DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davalı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; davacının davayı belirsiz alacak davası olarak açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davacının müvekkili ile aralarında yapılan sözleşmenin feshi haricindeki tüm iddialarını hiç bir gerçeklilik payının bulunmadığını, davacının iddia ettiği gibi müvekkili ile aralarında yapılan sözleşmenin feshinden sonra davacı sözleşmeye konu ürünleri satın almadığını, dolayısıyla davacının uğradığını iddia ettiği zararın doğmadığını, davacının resmi defter ve kayıtları arasında hiç bir delilin bulunmadığını, bilirkişi raporunda tespiti yapılan ürünlerin ... A.Ş.den satın alınan çatı panelleri olduğu diye yazılmış ise de bu hususun hatalı olduğunu, davacı tarafından dava dışı ... A.Ş.'den sözleşmeye konu bu ürünlerin alındığına dair hiç bir kayıt ve resmi fatura bulunmadığını, davacının dosyaya 3.şahıs ... şirketinden alındı olarak ibraz ettiği faturalardaki ürünlerin soğun hava oda paneline ilişkin olduğunu, söz konusu faturaların davacı şirketin 3.şahıs ... şirketinden davaya konu malzemeleri ya da daha ince sac kalındığında sandviç paneli alındığına ilişkin olmadığını, birim metrekare fiyatı 7,5 USD olarak bilirkişi raporuna dayanak alınan bu fatura içeriklerinin soğuk oda paneline ilişkin faturalar olduğunun sabit olduğunu, açılan davanın davacının iddiasını ispat edemediğini, sözleşmeye konu ürünleri sözleşmenin feshi sebebiyle fiyat farkı ile aldığı ve zarara uğradığı iddialarının tümü ile gerçek dışı olduğunun anlaşılmasını ve ayrıca davacının sözleşmeye konu ürünleri aldığına dair dosyada hiçbir resmi kayıt, fatura, defter belge olmadığı, alınan bilirkişi raporları ile bu durumun teyit edilmesi, mahallinde yapılan keşifte tespit olunan sandviç panellerinin ne zaman ne kadara alındığına dair bir resmi kayıt olmamasına rağmen müvekkili şirketin sözleşmeyi feshetmesi sebebiyle bu ürünleri daha yüksek bedelle ... A.Ş. Den alınarak davacının zarar ettiği iddialarının reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını beyan etmiştir. DELİLLER :Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri, bilirkişi raporu, ve tüm dosya kapsamı. GEREKÇE :Dava, alacak istemine ilişkindir.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında imzalanan █████/2020 tarihli sözleşme ile müvekkilinin, davalıdan sandviç çatı paneli satın aldığını, ancak malın teslim tarihinden bir gün önce davalı tarafından müvekkiline ihtar çekilerek Covid-19 salgını sebebiyle mal temin edilemediğinden sözleşmenin feshedildiğini, oysa sözleşmenin pandemi döneminde imzalandığını ve ortada mücbir sebep olmadığını, sözleşmenin feshi sebebiyle müvekkilinin dava konusu malları başka bir firmadan daha pahalı bir fiyata satın almak zorunda kaldığını belirterek aradaki fiyat farkının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş olup, davalı vekili ise feshin mücbir sebebe dayandığını, ayrıca davacının somut bir zararı oluşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olup, işbu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır. İstinaf incelemesi, HMK'nin 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 125. maddesine göre; karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteyebileceği gibi borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir. Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.Sözleşmeden dönme hâlinde alacaklının sözleşmenin hükümsüz kalması nedeniyle uğradığı zarar menfi zarardır. Menfi zarar ise, sözleşmenin kurulmamasından yahut geçersiz olmasından doğan zarardır ve bu bağlamda sözleşmenin kurulduğuna veya geçerli olarak kurulmuş bulunduğuna duyulan güvenin boşa çıkmasından doğan bir zarar söz konusudur. Alacaklının malvarlığının hâlihazır durumu ile sözleşme yapılmamış olsaydı arz edeceği durum arasındaki fark, menfi zararı meydana getirir. Menfi zarar da tıpkı müspet zarar gibi fiili zarar ve yoksun kalınan kâr yani kaçırılan fırsattan oluşur. Bu bağlamda yapılan sözleşmenin geçerliliğine güvenerek başka bir sözleşme yapmamak suretiyle kaçırılan fırsatlar da menfi zararın bir türünü oluşturur.(Fikret EREN: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2019, s.1186)(Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin ████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı)Somut olayda; her ne kadar mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de, işbu kararın dosya kapsamına uygun düşmediği, zira, taraflar arasında imzalanan sözleşmede satın alınan malzemelerin sandviç çatı paneli olduğu ve sadece sac kalınlıklarının belirtildiği, bunun dışında teknik bir evsafın belirtilmediği, davacı tarafından sunulan ... ... A.Ş. firmasına ait █████/2020 tarihli faturanın ise satış faturası değil, proforma fatura niteliğinde olduğu, bu sebeple proforma faturadaki bedele itibar edilemeyeceği, bunun dışında davacı tarafından sunulan ve sözleşmenin feshi sebebiyle ... ... A.Ş. firmasından satın alınan panellere ilişkin █████/2020, █████/2020 ve █████/2020 tarihli 3 adet faturadaki satışa konu malların soğuk hava odası paneline ilişkin olduğu ve sözleşmede sac kalınlıklarının belirtilmediği, ayrıca faturadaki malların birim fiyatı(7,50 USD) ile feshedilen sözleşmedeki birim fiyatın(7,50 USD) aynı olduğu, bu haliyle davacının sözleşmenin feshinden kaynaklı bir zararının oluşmadığı, yine feshedilen sözleşmede satışa konu malların tüm teknik özellikleri(izolasyan malzemesinin cinsi, yoğunluğu, kullanılacak olan sacın niteliği vs) belirtilmediğinden keşifte tespit edilen panellerin sözleşmede satın alınan mallar ile kıyaslanamayacağı, bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi düşünce ile davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, davalı vekilinin bu sebeple istinaf talebinde haklı olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına, yapılan yanlışlık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :1)-Davalı vekilinin istinaf başvurusun KABULÜ ile, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ esas ████████ karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3)-YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,a)-Davanın REDDİNE,b)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00.TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 59,30.TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 672,70.TL'nin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 tarih ve ████████ Esas, ████████ Karar, ████████ Harç nolu, Harç Tahsil Müzekkeresinin İPTALİNE, Harç tahsil edilmiş ise davalıya İADESİNE,c)-6100 Sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde davacı BIRAKILMASINA,ç)-Davalı tarafından yapılan 45,00.TL posta masrafının davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, d)-6100 Sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince davalı, davada kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi itibariyle yürürlükte olan AAÜT'ye göre hesap edilen 25.943,00.TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya VERİLMESİNE,e)-Arabuluculuk bürosu tarafından Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesine karar verilen 1.320,00.TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA, f)-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa İADESİNE,İstinaf Yargılaması Yönünden;1)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 444,00.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ve talep halinde davalıya İADESİNE,2)-Davalı tarafça yapılan 738,00.TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 14,00.TL posta ücreti olmak üzere toplam 752,00.TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya VERİLMESİNE,3)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince istinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,4)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,5)-6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE, Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere karar verildi.█████/2026 Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır