trafik kazası sonucu vefat eden kişinin mirasçılarına yapılan tazminat ödemesinin, halefiyet ilkesiyle davalı sigorta şirketinden rücuen tahsiline yönelik icra takibine itirazın iptali davası.

Trafik kazası sonucu vefat eden kişinin mirasçılarına yapılan tazminat ödemesinin, halefiyet ilkesiyle davalı sigorta şirketinden rücuen tahsiline yönelik icra takibine itirazın iptali davası.

Özet: Ölümlü bir trafik kazasında kendi sigortalısının %75 kusuru yanı sıra davalı sigorta şirketinin sigortalısının %25 kusuruna isabet eden tazminat payını da ödeyen davacı sigorta şirketi, halefiyet ilkesi uyarınca rücuen talep ettiği bu tutarı tahsil etmek üzere başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini ve takibin devamını talep ederken; davalı, davanın zamanaşımına uğradığını, esasen davacı sigortalısının alkollü ve bilinçli taksirle ölüme neden olmaktan mahkumiyeti nedeniyle ağır kusurlu olduğunu ve rücu sorumluluğunun bulunmadığını veya azaltılması gerektiğini savunmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ████████ Esas

KARAR NO : ████████ Karar

DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : █████/2026

KARAR TARİHİ : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 12.06.2012 tarihinde müvekkili nezdinde trafik sigortalı ... plakalı araç ile davalı sigorta şirketinin sigortaladığı ... plakalı aracın karıştığı ve ...'ın vefatıyla sonuçlanan trafik kazası nedeniyle, müteveffanın mirasçıları tarafından açılan ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla)... Esas, ...Karar sayılı tazminat davasında, müvekkil şirket sigortalısı ...'nun %75, davalı şirket sigortalısı ...'ın ise %25 oranında kusurlu bulunduğunu; kararın kesinleşmesinden sonra başlatılan ... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı takip dosyasında müvekkil şirketin cebri icra tehdidi altında yalnızca kendi sigortalısının kusuruna isabet eden kısmı değil, davalı sigorta şirketinin sigortalısının %25 kusuruna karşılık gelen tutarı da alacaklılara ödediğini, davacı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. Maddesinde düzenlenen halefiyet ilkesi uyarınca, sigortalısının zarar gören üçüncü kişilere karşı sahip olduğu talep ve dava haklarına ödediği miktar ölçüsünde halef olduğunu, bu nedenle davalı sigorta şirketinin sigortalısına isabet eden kusur oranındaki ödeme tutarını rücuen isteme hakkını kazandığını, davalının bu ödeme nedeniyle sebepsiz zenginleştiğini ve yapılan rücu talebine rağmen herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu kapsamda önce ... 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını, davalının yetki itirazı üzerine dosyanın tefriken ... Esasa kaydedildiğini, ardından yetkisizlik kararı ile ... 22. İcra Müdürlüğü'ne gönderilerek ... Esas sayılı dosya üzerinden takibe devam edildiğini, ancak davalı borçlunun bu dosyaya da borca itiraz ederek takibi durdurduğunu, davacı, itirazın haksız ve kötü niyetli olduğunu, alacağın dayanağının mahkeme ilamı, kusur raporları, ödeme dekontları, hasar dosyası ve diğer belgelerle açıkça sabit olduğunu, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını ifade ederek, ... 22. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, ayrıca davalının %20'den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahküm edilmesine ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı ... A.Ş. tarafından 12.06.2012 tarihinde meydana gelen ölümlü trafik kazası nedeniyle yapılan ödeme sonrası açılan rücuen tazminat talepli itirazın iptali davasına karşı öncelikle zamanaşımı def'inde bulunarak, Karayolları Trafik Kanunu'nun 109/4. maddesi ve Türk Borçlar Kanunu'nun 73. maddesi uyarınca motorlu araç kazalarından kaynaklanan tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu haklarının, ödeme tarihinden ve rücu edilecek kişinin öğrenilmesinden itibaren iki yıl içinde kullanılmasının zorunlu olduğunu, davacının ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına 17.12.2021 tarihinde ödeme yaptığı halde yasal süresi içinde geçerli şekilde rücu hakkını kullanmadığını, bu nedenle davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiği,esasa ilişkin olarak ise, davacı sigortalısı ... plakalı aracın sürücüsü ...'nun ... 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin kesinleşmiş kararıyla 0,89 promil alkollü olarak araç kullanıp bilinçli taksirle ölüme neden olmaktan mahküm edildiğini, kazanın esas ve baskın sebebinin davacı sigortalısının ağır kusuru olduğunu, müvekkil şirket sigortalısına atfedilen kusurun ise tali nitelikte bulunduğunu, bu nedenle Türk Borçlar Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca kusurun ağırlığı ve yaratılan tehlikenin yoğunluğu dikkate alındığında müvekkil şirketin rücuen sorumluluğunun bulunmadığını veya önemli ölçüde azaltılması gerektiği, ayrıca, davacının yaptığı ödemenin gerçek zarar ilkesine, poliçe limitlerine ve halefiyet kurallarına uygun olup olmadığının yargılama ile belirlenmesi gerektiğini, sigortacının TTK m. 1472 gereği sigortalısından daha geniş bir hak elde edemeyeceğini, asıl davada hükmedilen vekâlet ücreti, yargılama giderleri ve fer'i alacakların tamamının otomatik olarak rücu konusu yapılamayacağı, alacak miktarı kusur oranı, tazminat hesapları ve ödeme kapsamının değerlendirilmesini gerektirdiğini, bu nedenle alacağın likit olmadığını ve İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi anlamında icra inkâr tazminatı koşullarının oluşmadığını, icra takibine yaptığı itirazın hukuki ve haklı nedenlere dayandığını belirterek, davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle, aksi halde esastan reddine, icra inkâr tazminatı talebinin reddine ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, davacının sigortalısına ödemiş olduğu tazminatların davalıdan tahsiline yönelik başlatılan icra takibine davalının yapmış olduğu itirazın iptali davasıdır.

Davacı taraf, ... poliçesi ile sigortaladığı ... plakalı araç ile davalının sigortalısı olan ... plakalı aracın █████/2012 tarihinde kaza yapması sebebiyle dava dışı ...'ın vefatı sebebiyle mirasçıları tarafından ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E sayılı dosyası ile dava açıldığını ve kazanın oluşumunda davacının sigortalısının %75, davalının sigortalısının % 25 oranında kusurlu bulunduğunu ve mahkeme kararının ... İcra Müdürlüğünün ...E sayılı dosyası ile icraya konulduğunu davacının davalının sorumlu olduğu tutarı da icra dairesine ödediğini belirterek davalının sorumlu olduğu tutarın kendisine iadesi için başlatılan icra takibine davalının itiraz ettiğini belirterek itirazım iptalini talep etmiştir.

... 22. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasının incelenmesinde, alacaklısının dosyamız davacısı AK sigorta aş, borçlunun dosyamız davalısı ...AŞ. olduğu takibe dayanak borcun 14.104,68 TL asıl alacak, 243,45 TL işlemiş faiz olmak üzere 14.348,13 TL olduğu anlaşılmıştır.

Bir davada çekişmeli olguların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği konusuna, ispat yükü denir. Her iki taraf da ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil göstermişler ise bu halde hâkimin ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmasına gerek yoktur. Çünkü hâkim, ilk önce tarafların gösterdikleri delilleri incelemekle yükümlüdür. İki tarafın (veya bir tarafın) gösterdiği deliller ile davaya ilişkin bütün çekişmeli olgular aydınlanmış ise yine ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmakta bir yarar yoktur. Buna karşılık, gösterilen delillerin hâkime dava hakkında tam bir kanaat vermemesi halinde, ispat yükünün hangi tarafa düştüğünün tespit edilmesinde yarar vardır.

Delillerin davayı etkileyecek çekişmeli hususlarda gösterileceği ve ispat faaliyetinin çekişmeli vakıalar için söz konusu olduğu hususu göz önünde bulundurulmalıdır ( 6100 sayılı HMK m.187/1). TMK 6. maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." denilmiştir. HMK'nun "İspat yükü" başlıklı 190. maddesinde ise bu düzenlemeye paralel bir düzenleme getirilmiştir. Anılan maddede "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." denilmiştir.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Kendisine ispat yükünün düştüğü taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder. O taraf davacı ise davası reddedilir, davalı ise mahkûm edilir. Kendisine ispat yükü düşmeyen taraf, karşı (kendisine ispat yükü düşen) tarafın iddiasını (olguyu) ispat etmesini bekleyebilir. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, diğer (kendisine ispat yükü düşmeyen) tarafın onun iddiasının aksini (hilafını) ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş (yani dava bakımından yok) sayılır.

Somut olayda, ispat külfeti davacı taraf üzerinde olup, davacı taraf, davalıdan alacaklı olduğunu ispat etmek durumundadır.

Dosya, davacının icra takibinde haklı olup olmadığı ve davacının davalıdan alacak talebinin yerinde olup olmadığı hususlarında bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti dosyaya sunduğu █████/2026 tarihli raporda ... 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 01.04.2014 tarih, ...Esas,... Karar sayılı ilamı ile 12.01.2018 tarih,... Esas,... Karar sayılı gerekçeli kararlarında, 12.06.2012 tarihli trafik kazasının meydana gelmesinde ...'nun asli kusurlu, ...'ın ise tali kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Davacı ... A.Ş. tarafından ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına 17.12.2021 tarihinde 56.833,49.-TL ödeme yapıldığı, ... A.Ş.'nin, kendi sigortalısı ...'nun alkollü olması nedeni ile sigorta ettirene veya işletene karşı rücu edip etmediğine ilişkin dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, ancak kendi sigortalısına rücu edip etmemesi, ... plakalı aracın trafik sigortacısı olan Türkiye Sigorta A.Ş.'nin sigortalısının %25 kusur oranına isabet eden zarar kısmından poliçe limitleri dahilindeki sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı,

... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas, ...Karar sayılı ilamında hükmedilen ve zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamında değerlendirilen toplam 20.432,02.-TL maddi tazminat tutarı esas alındığında; kazada belirlenen kusur oranlarına göre %75 oranında asli kusurlu bulunan ...'nun trafik sigortacısı olan ...A.Ş.'nin 15.324,02.-TL'sinden, %25 oranında tali kusurlu bulunan ...'ın trafik sigortacısı olan ... A.Ş.'nin ise 5.108,01.-TL'sinden sorumlu olduğu,

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası teminatı kapsamında manevi tazminatın teminat kapsamında bulunmadığı,

Davacı ...A.Ş.'nin mahkeme ilamı gereğince ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasına ödemek zorunda kaldığı 56.833,49 TL'nin % 25'ine karşılık gelen 14.208,37 TL'yi davalı ...A.Ş.'den talep edebileceği, bu itibarla davalı ... A.Ş.'nin ... 22.İcra Dairesi'nin... Esas sayılı takip dosyasına asıl alacak ve işlemiş faiz yönüyle yaptığı itirazın haksız olduğu yönünde rapor ibraz etmiştir.

Davacının sigortaladığı ... plakalı araç ile davalının sigortalısı olan ... plakalı aracın █████/2012 tarihinde karıştığı kazada davacının sigortalısının %75 davalının sigortalısının %25 oranında kusurlu olmasına rağmen davacının ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E sayılı dosyası verilen ilamın ... İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası ile icraya konulması neticesinde icra dosyasına davalının sorumlu olduğu kısımda dahil olmak üzere 17.12.2021 tarihinde 56.833,49.-TL ödeme yaptığı ve bu sebeple davacının davalının sigortalısının kusuru olan %25 oranına 14.208,37 TL'yi davalı ...A.Ş.'den rücuen talep edebileceği kanaatine varılmış ve davanın kabulü ile, davalının ...22. icra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının iptaline, takibin 14.104,68 TL asıl alacak, 243,45 TL işlemiş faiz olmak üzere 14.348,13 TL üzerinden devamına, asıl alacak 14.104,68 TL'ye takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine, alacak likit olduğundan %20 oranındaki 2.820,93 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KABULÜ ile, Davalının ... 22. İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının İPTALİNE, takibin 14.104,68 TL asıl alacak, 243,45 TL işlemiş faiz olmak üzere 14.348,13 TL üzerinden devamına, asıl alacak 14.104,68 TL'ye takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine, %20 oranındaki 2.820,93 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 980,12 TL karar harcından peşin alınan 732,00TL'nin mahsubu ile bakiye 248,12 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafından yatırılan 732,00 TL başvurma harcı ve 732,00 TL peşin harç bedelinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan; posta, tebligat müzekkere ve bilirkişi ücretlerinden oluşan toplam 18.090,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,

5-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca takdiren 14.348,13 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,

6-Arabuluculuk ücreti olan 4.600,00 TL bedelin davalıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,

7-Bakiye gider avansının HMK 333 maddesi uyarınca yatıran tarafa iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı diğer tarafın yokluğunda HMK 341 maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere karar verildi. █████/2026

Katip

e-imzalıdır

Hakim

e-imzalıdır