İstanbul Eyüpsultanda yerleşik yaşam alanı olarak kullanılan ve yapı kayıt belgeleri bulunan hazine taşınmazlarının özelleştirme kapsamına alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararlarının iptali davası.
Özet: Davacı, 25 yılı aşkın süredir ailesiyle mesken ve tarım amaçlı kullandığı, yapı kayıt belgeleri bulunan ve ecrimisil ödediği taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına dair iki ayrı Cumhurbaşkanı Kararının iptalini talep etmiş; söz konusu kararların barınma hakkı, insan onuru ve yaşam bütünlüğünü ihlal ettiğini, taşınmazların uzun süreli kullanım ve yapı kayıt belgeleri göz ardı edilerek özelleştirilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüş, tetkik hakimi ise davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği yönünde görüş bildirmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...DAVALILAR : 1) ... Bakanlığı (E-Tebligat) 2) ... Başkanlığı (E-Tebligat)DAVANIN KONUSU : █████/2022 tarih ve 31840 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2022 tarih ve 5591 sayılı Cumhurbaşkanı kararının İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel ile ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik kısmı ile █████/2025 tarih ve 32906 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararının İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik kısmının iptali istenilmektedir.DAVACININ İDDİALARI : İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel ile ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların 25 yılı aşkın süredir ailesi ile birlikte kullanıldığı, mesken amaçlı yapıların inşa edildiği, tarla ve bahçe olarak kullanıldığı, yapılara ilişkin olarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi uyarınca alınmış olan yapı kayıt belgelerinin bulunduğu, ecrimisil bedellerinin geçmiş yıllarda ağabeyi tarafından ödendiği, █████/2024 tarihli dilekçeyle söz konusu taşınmazların tarafına satışı talebiyle Taşınmaz ve Kaynak Geliştirme Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu, ancak █████/2025 tarihli cevabi yazıda bildirildiğine göre satış işlemine sadece Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca konulmuş olan şerhin engel teşkil ettiği, █████/2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararından anlaşıldığı üzere söz konusu parsellerin özelleştirme kapsam ve programına alındığı, bu işlem üzerine █████/2025 tarihli dilekçe ile idari işlemlere ilişkin itiraz başvurusunda bulunulduğu, ancak taleplerinin karşılıksız kaldığı, yerleşik yaşam alanlarının özelleştirme suretiyle satışının barınma hakkı, insan onuru ve yaşam bütünlüğünün ihlali anlamına geldiği, Danıştay kararlarında da kişilerin fiilen kullandığı taşınmazların uzun süreli kullanım ve yapı kayıt belgeleri göz önüne alınmaksızın özelleştirme kapsamına alınmasının hukuka aykırı olduğunun vurgulandığı ileri sürülmüştür. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : █████/2022 tarih ve 31840 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2022 tarih ve 5591 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, aralarında mülkiyeti Maliye Hazinesine ait İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel ile ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların da bulunduğu, mülkiyeti ... A.Ş., (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) adına kayıtlı olan ve ekli listede yer alan taşınmaz ve hisselerin özelleştirme kapsam ve programına alınmasına; satış, kiralama, gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri ya da birkaçının birlikte uygulanarak özelleştirilmesine, özelleştirme işlemlerinin █████/2025 tarihine kadar tamamlanmasına; █████/2025 tarih ve 32906 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, aralarında mülkiyeti Maliye Hazinesine ait İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, 342 ada, 11 parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu, mülkiyeti Karayolları Genel Müdürlüğü ile Maliye Hazinesi adına kayıtlı olan ve ekli listede belirtilen (34 adet) taşınmazların/hisselerin ve üzerindeki yapıların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ve özelleştirme işlemlerinin █████/2028 tarihine kadar tamamlanmasına karar verilmiştir. Davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılan başvuruyla, söz konusu taşınmazlardan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 6306 sayılı Kanun kapsamında rezerv alanı olarak belirlenerek doğrudan tarafına satışı talebinde bulunulmuş; başvuruya verilen █████/2025 tarihli cevabi yazıda, yapılan kontrolde taşınmazın █████/2025 tarih ve 32906 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alındığı belirlendiğinden talebi hakkında yapılabilecek herhangi bir işlem olmadığı hususu davacıya bildirilmiştir. Yine davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yapılan başvuruyla, İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel ile ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin █████/2022 tarih ve 5591 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali talebinde bulunulmuş, başvurunun zımnen üzerine bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde, "(1) İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. (2) Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. (3) İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." kuralına yer verilmiş; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" alt başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin, süre aşımı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı bulunan hallerde davanın reddedileceği; "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarından doğan uyuşmazlıklar hakkında ivedi yargılama usulünün uygulanacağı, ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde ise, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu ve bu Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, "Bu Kanun'un 1. maddesinde sayılan kuruluşların 'özelleştirme kapsamına' alınmasına, özelleştirme kapsamına alınanlardan mevcut durumu itibariyla özelleştirilebilir nitelikte olmayanların mali ve hukuki açıdan 'özelleştirmeye hazırlanmasına', hazırlık işlemleri tamamlananların bu işlemlerin tamamlanmasından sonra, hazırlık işlemlerine gerek görülmeyenlerin ise doğrudan 'özelleştirme programına' alınmasına karar vermek ve özelleştirme kapsamına alınan kuruluşların özelleştirme işlemlerinin tamamlanması için süre tespit etmek" Kurulun görevleri arasında sayılmıştır. █████/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "█████/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; ... e) ... 3. maddesinin birinci fıkrası ... yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 29- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır."; "Kurulların görevleri" başlıklı Geçici 8. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde danışma kurulu, koordinasyon kurulu, değerlendirme komitesi ve benzer adlar altında yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul, komisyon, komite, çalışma grubu ve benzeri birimlerden; ilgili bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşuna dair bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aktarılmayanlara ait politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı politika kurullarına, bunların dışındaki görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığına veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılır." kuralına yer verilmiştir. Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlanması amacıyla bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması için █████/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7142 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulunca █████/2018 tarihinde kararlaştırılan 703 sayılı KHK'nin 85. maddesi ile 4046 sayılı Kanun'un "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Başbakanın başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği dört bakandan oluşan Özelleştirme Yüksek Kurulu (Kurul) kurulmuştur. Kurul, üyelerin tamamının katılımı ile toplanır ve kararları oybirliği ile alır. Kurulun sekretarya hizmetleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yürütülür." düzenlemesi yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrasında Kurulun görevlerinin sayıldığı metin yürürlükte bulunmaya devam etmekte olup; 703 sayılı KHK'nin Geçici 8. maddesi ile de, bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul ve benzeri birimlerin bu maddenin yürürlüğe girdiği █████/2018 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine aktarılmayanlara ait ve politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler haricindeki diğer görev ve yetkilerin ise Cumhurbaşkanlığına veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılacağı belirtilerek, 703 sayılı KHK'nin 85. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yürürlükten kaldırılan 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasında oluşumuna yer verilen Özelleştirme Yüksek Kurulunun görev ve yetkilerinin Cumhurbaşkanına veyahut yetkilendirilecek kurum ya da makama devredileceği kurala bağlanmıştır. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri ile Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarından doğan uyuşmazlıklar hakkında ivedi yargılama usulünün uygulanacağının kurala bağlandığı, uyuşmazlığa konu taşınmazların █████/2022 tarih ve 31840 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2022 tarih ve 5591 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile █████/2025 tarih ve 32906 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alındığı, davacı tarafından söz konusu taşınmazların özelleştirme kapsamından çıkarılması talebiyle Özelleştirme İdaresi Başkanlığına başvuruda bulunulduğu, █████/2022 tarih ve 5591 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararının 4046 sayılı Kanun uyarınca Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı mahiyetinde olduğu, dolayısıyla bakılan davada 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulünün uygulanacağı anlaşılmıştır. Davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılan başvuruyla, söz konusu taşınmazlardan 342 ada, 11 parsel sayılı taşınmazın 6306 sayılı Kanun kapsamında rezerv yapı alanı olarak belirlenerek doğrudan tarafına satışı talebinde bulunulması üzerine verilen █████/2025 tarihli cevabi yazıda, taşınmazın █████/2025 tarih ve 32906 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alındığının belirtildiği; yine davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yapılan başvuruyla, İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel ile ... ada, ..., ... ve .... parsel sayılı taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin █████/2022 tarih ve 5591 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali talebinde bulunulduğu, dolayısıyla davacı tarafından uyuşmazlığa konu taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin kararlardan en geç başvuru tarihi olan █████/2025 tarihinde haberdar olunduğu ve 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen 30 günlük dava açma süresinin en geç bu tarihten (█████/2025) itibaren işlemeye başlayacağı açıktır. Bu itibarla, taşınmazların özelleştirme kapsamı ve programına alınmasına ilişkin █████/2022 tarih ve 5591 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile █████/2025 tarih ve 9852 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle █████/2025 tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde en geç █████/2025 tarihine kadar dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra █████/2025 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme imkanı bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 4. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.