bursa 2. asliye ticaret mahkemesinde görülen, sigorta şirketinin trafik kazasında ölen yayanın eşine ödenen destekten yoksun kalma tazminatının iadesini talep ettiği itirazın iptali davası.

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, sigorta şirketinin trafik kazasında ölen yayanın eşine ödenen destekten yoksun kalma tazminatının iadesini talep ettiği itirazın iptali davası.

Özet: Bir trafik kazasında hayatını kaybeden yayanın eşine destekten yoksun kalma tazminatı ödeyen sigorta şirketi, kazada yayanın %75, sigortalısının ise %25 kusurlu olduğunun tespit edilmesi üzerine, ödenen miktarın haksız olduğunu iddia ederek bu parayı geri almak amacıyla icra takibi başlatmıştır; davalı ise ödemenin şartsız yapıldığını ve geri istenemeyeceğini ileri sürerek icra takibine itiraz etmiş, bunun üzerine sigorta şirketi, davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamını talep etmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLLERİ : Av.

Av.

DAVALI :

VEKİLİ : Av.

DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : █████/2024

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: ... Plakalı aracın 03.03.2019 tarihinde yapmış olduğu kaza sonucu ölümlü ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, █████/2019 tarihinde, ... adına kayıtlı, ...'ün sevk ve idaresindeki sigortalı ... plakalı araç ile ... ili ... Yolu ... istikametinden ... istikametine seyir ederken ... Mahallesi ... servisi önü yaya lambalarını geçtikten sonra ... servisi yanından yaya geçidi istikametine çapraz şekilde araçlara yeşil ışık, yayalara kırmızı ışık yandığı halde karşıya koşarak geçmeye çalışan ...'ya orta şerit üzerinde çarptığı ve çarpma neticesinde yaya ... ' nın vefat ettiği, bu sebeple ölümlü ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, ... Plakalı Araç Müvekkil Sigorta Şirketi Tarafından Sigortalandığı, Müvekkil Sigorta Şirketi tarafından, Dava dışı ... ait ... plakalı araç, █████/2019-█████/2020 sigorta başlangıç ve bitiş tarihli, ... numaralı Trafik Sigorta Poliçesi ile sigortalandığı, söz konusu sigorta, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk sigortası olduğu, Müvekkil Sigorta Şirketi, Sigortalısının Kusuru Oranında Vefat Eden ...'nın eşi ...'ya Destekten Yoksun Kalma Tazminatının ödendiği, Ölümlü ve maddi hasarlı gerçekleşmiş olan kazanın akabinde ... Cumhuriyet Başsavclığı tarafından kazaya ilişkin soruşturma açıldığı, 2019/... Soruşturma nolu dosya kapsamında Bilirkişi Raporu alındığı, Söz konusu Bilirkişi Raporunda Müteveffa ... %75, Müvekkil Şirket Sigortalısı olan ... plakalı aracın sürücüsü ... %25 kusurlu bulunduğu, sigortalı ... plakalı araç sürücüsünün trafik kazasında kusuru olmadığından davalı tarafa ödenmiş olan destekten yoksun kalma tazminatının iade edilmesi için gereken şartların gerçekleştiği, Kazanın oluşumunda müteveffa ... yayalar için kırmızı ışık yanıyor olmasına rağmen koşarak yolun karşısına geçmeye çalıştığı, ve kendi kusuruyla kazaya sebebiyet verdiği, . 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Yayaların Uyacakları Kurallar' başlıklı 68/1-b-1maddesini ihlal etmesi sebebiyle kusurlu kabul edildiği, "Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer."Müvekkil Sigorta Şirketinin Alacağı Likit Olup, Davalıdan İcra-İnkar Tazminatının İstenmesinin Şartları Oluştuğu Likit alacaklarda, alacağın miktarı belli olduğu, Dava değeri miktarınca Davalı adına kayıtlı taşınır ve taşınmaz mallar üzerinde teminatsız olarak ihtiyati haciz konulmasına, karar verilmesine ayrıca Davalının ... 2.Genel İcra Müdürlüğü 2023/... E. sayılı icra takibine haksız itirazlarının iptali ile takibin kaldığı yerden faiz ve tüm ferileri ile birlikte devamına,% 20 den az olmamak şartıyla icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: ... adına kayıtlı, ... sevk ve idaresindeki ... plakalı araç 03-03-2019 tarihinde Müvekkilem Derya Taşçının eşi İslam Taşçıya çarptığı ve feci şekilde ölümüne sebep olduğu, Ölüme sebep olan ... Plakalı araç █████/2019-█████/2020 sigorta başlangıç ve bitiş tarihli, ... numaralı Trafik Sigorta Poliçesi ile Davacı sigorta şirketi tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk sigortalandığı, Kaza sonrası Davacı Sigorta şirketine başvuruda bulunulduğu, ve davacı şirket tarafından talep edilen tüm bilgi belgeler ibra edildiği, ve dilekçe ekinde sunacağımız belgeler davacı sigorta şirketine gönderildiği ,Sigorta şirketi tarafından gönderdiğimiz tüm bilgi belgelerle gerekli incelemeleri yaptıktan sonra 06-11-2019 tarihinde 60.932,74 Tl müvekkiline ödendiği, .Tarafınca sigorta şirketine Kusur oranına göre ileride ödenen paranın iade edileceği veya şarta bağlı bir ibraname verilmediği, .Sigorta şirketi mevcut Kusur oranını kabul ettiği ve şartsız ödemeyi kendi rızası ile yaptığı, ... 8 Asliye Ceza Mahkemesinin 2020-... Esas sayılı dosyası yargılama sonucunda kusur oranına göre sanıklar hakkında Beraat kararı verildiği, ayrıca ve Ceza yargılamasındaki kusur oranına göre tarafımızca açılmış ... 3 Asliye Ticaret Mahkemesi 2020-... Esas sayılı dosyası ile talep edilen Maddi-Manevi tazminat talepli davamızın reddine karar verildiği, ayrıca ... Genel İcra Müdürlüğü 2023/... E sayılı dosyası ile müvekkil aleyhinde icra takibi başlatıldığı, iş bu ödenen paranın iadesi talep edilemeyeceğinden taraflarınca icra takibine itiraz edildiği, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine talep ve dava etmiştir.

DELİLLER:

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, tarafların karşılıklı beyan-itiraz dilekçeleri, bilirkişi raporları, davacı sigorta şirketine, ... 3. ATM'ye, ... 2. Genel İcra Müdürlüğü'ne yazılan müzekkere cevapları vesair evraklar.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

Dava, 2004 sayılı İİK 67 maddesi kapsamında itirazın iptali talebine yöneliktir. ... 2. Genel İcra Dairesi 2023/... E sayılı takip dosyasının incelenmesinde, davalıya yapılan ödemenin tahsili amacıyla takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği, 1 yıllık hak düşürücü süre içinde davanın açıldığı anlaşılmıştır. Trafik bilirkişisinin düzenlediği █████/2025 havale tarihli raporda özetle: Müteveffa ... Karayolları Trafik Kanunu'nun (68/b-1) ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin (138/b-1) " Taşıt yolunun karşı tarafına geçmek isteyen yayaların taşıt yolunu, yaya ve okul geçidi ile kavşak giriş ve çıkışları dışında herhangi bir yerden geçmeleri yasaktır.Yayalar, bu yerlerden geçerken; Yaya ve okul geçitlerinin bulunduğu yerlerde, geçitte yayalar için ışıklı işaret varsa bu işaretlere uymak zorundadırlar " maddelerini ihlal ettiğinden 100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, ... Plaka Sayılı Otomobil Karayolları Trafik Yönetmeliği oranında kusursuz olduğu, otomobil Sürücüsü ...'ün: Karayolları Trafik Kanunu ve herhangi bir maddesini ihlal etmediğinden %0 Yönündeki değerlendirmeler, uyuşmazlığın asli ve nihai hukuki takdiri ile nitelendirmeleri 6100 sayılı HMK mad. 266/c.2 ve mad. 279/4 hükmü ile 6754 sayılı Kanun mad. 3/3 hükmü icabı tamamen ve münhasıran mütalaa edilmiştir. Aktüerya bilirkişisinin düzenlediği █████/2026 /███████ havale tarihli raporda özetle: Nihai olarak olay ve delillerin değerlendirilmesi ve takdiri sayın Mahkemenize ait olmak üzere; Dava konusu 03.03.2019 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle, Müteveffanın 96100 kusurlu olmasına karşın ... kusurlu olduğu kabul edilerek davacı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçesi kapsamında davalı eşe 06.11.2019 tarihinde 60.933,00 TL ödeme yapıldığı, Dosya kapsamına göre müteveffanın gelirinin asgari ücret olduğu, -Hesaplama da ödeme tarihi olan 2019 yılı verilerine göre yapıldığı Davalı eş ... doğumlu olup olay/ödeme tarihinde 33 yaşında olması sebebiyle eşin evlenme ihtimali, ... kararlarına göre 31-35 yaş üstü kadınlar yönünden evlenme ihtimali %17 olup hesaplanan zararın gelecek aktif ve pasif dönem zararından %17 evlenme ihtimali indirimi yapıldığı, Yapılan hesaplamaya göre davalı eşin müteveffanın kusuru ve evlenme ihtimali indirimi ile zararının 60.959,73 TL olarak hesaplandığı, davacının rücu hakkının yaptığı ödeme ile sınırlı olması sebebiyle 60.936,00 TL olarak kabulünün gerektiği, Davacı ... Sigorta tarafından davalı ...'ya 06.11.2019 tarihinde ödeme yaptığı, 18.09.2023 tarihinde ödemenin iadesi için ihtarname göndererek ödeme için 7 gün süre verdiği, 13.12.2023 tarihinde icra takibi başlatmış olduğu, takip ncesi ihtarnamenin tebliğine ilişkin belgenin dosya içine sunulmadığı, Dava dilekçesinde dava değeri 60.933,00 TL gösterilerek ve asıl alacak üzerinden harç ödenerek dava açıldığı, faiz yönünden harcı açılmış bir dava bulunmadığı, davalının icra takibi öncesi temerrüde düşürülüp düşürülmediği ve haksız /yersiz ödeme konusunda temerrüt öncesi faiz talebinin yerinde olup olmadığının takdiri sayın mahkemeye ait olmak üzere ödeme ile icra takip tarihi arasında geçen 1498 gün için yasal faiz hesabı yapıldığı,davacı sigorta şirketinin yaptığının ödemenin iadesi ile ödeme tarihinden itibaren faiz alacağının bulunduğuna karar verilmesi halinde, alacağının yaptığı ödeme ile sınırlı olması sebebiyle yaptığı ödemelerin asıl alacak 60.933,00 TL işlenmiş faiz 22.506,81 TL toplam 83.439,81 TL olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Davacı ... Sigorta AŞ tarafından ZMMS ile sigortalanmış ... plakalı aracın karıştığı kaza neticesinde davalı murisi ...'nın vefat ettiği, davacı tarafça da davalıya hasar dosyası kapsamında █████/2019 tarihinde 60.932,74 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödendiği tespit edilmiştir. Davacı, davalının ... 3. ATM'nin 2020/ Esas sayılı dosyasıyla bakiye ödeme yapılması amacıyla dava açtığı, tanzim ettirilen raporlarla davacı şirket nezdinde sigortalı ... plakalı aracın kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunmadığının tespit edildiği, böylelikle davalıya yapılan ödemenin haksız olduğundan bahisle iadesi gerektiği iddiasındadır.6098 Sayılı TBK 77 ve devamı maddesi gereği, haklı sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından ya da emeğinden zenginleşen, fakirleşene bu zenginleşmeyi iade etmekle yükümlüdür. Başka bir ifade ile zenginleşmenin, geçerli olmayan, gerçekleşmemiş veya sona ermiş sebebe dayanması halinde zenginleşme sebepsiz (haksız) hale gelecek ve bu durumda fakirleşen tarafa iade yükümlülüğü doğacaktır. TBK 78/1 maddesi gereği borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilecektir. Başka bir ifadeyle borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır. 2918 Sayılı KTK 91/1 maddesi gereği işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde de, “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı KTK'ya göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde düzenleme mevcuttur.Somut olayda, davacı tarafından zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalanan ... plakalı aracın karıştığı █████/2019 tarihli trafik kazasında davalının eş, ...'nın vefat ettiği, davacıya başvuruda bulunulduğu, davacı şirket nezdinde hasar dosyası açılıp yapılan hesaplama neticesinde █████/2019 tarihinde █████/2019 TL ödeme yapıldığı, davacı tarafından bu ödemeyi yaparken basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli incelemeyi yapması gerekirken, ödemenin iradi olarak gerçekleştirildiği; davacının, destek alacaklılarına karşı kendisini borçlu sanarak ödeme yapmış olduğunu ileri süremeyeceği yapılan ödemenin lütuf (ex gratia) ödemesi olarak değerlendirilmesi gerekeceği anlaşılmakla birlikte davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.(Emsal mahiyette ... ... 13. HD'nin 2023/ Esas 2024/ Karar sayılı ilamı, ... 17 HD 'nin 2018/ Esas 2018/ Karar sayılı ilamı dikkate alınarak)

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,

1-Davanın REDDİNE,

2-Davalı tarafın kötüniyet tazminat talebinin yasal şartlar oluşmaması nedeniyle reddine,

3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcının peşin alınan harç ve tamamlama harcı toplamı 1.007,75 TL'den mahsubu ile artan 275,75 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,

4-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 3.600,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,

5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK’nın 341. ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine .... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2026

Katip

¸E-imzalıdır.

Hakim

¸E-imzalıdır.