İzmir Fikri Haklar Mahkemesi, yenilikçi arıcılık faydalı modelinin taklidi ve haksız rekabet iddialarına ilişkin ihtiyati tedbir ve tazminat davasını inceliyor.
Özet: Davacı vekili, müvekkilinin Türk Patent ve Marka Kurumunda tescilli faydalı model belgesiyle korunan arıcılık sektörüne yönelik yenilikçi bir ürünün davalı tarafından taklit edildiğini iddia ederek, bu ihlallerin önlenmesi, davalının ürün üretimi, satışı, reklam ve tanıtım gibi faaliyetlerinin durdurulması ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuş; davalının usulüne uygun tebligata rağmen cevap vermediği bu davada, mahkeme ilgili kanun hükümleri ışığında faydalı model hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği ile tazminat taleplerinin haklılığını değerlendireceğini belirtmiştir.
T.C. İ
ZMİR FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/5 EsasKARAR NO : ████████DAVA : Faydalı Model Belgesi (Tecavüzün Tespiti İstemli)DAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ : █████/2024Davacı vekili tarafından █████/2019 tarihinde davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ... nolu Faydalı Model belgesinin sahibi olduğunu, müvekkili şirketin kovan yapımını modernize eden maliyeti düşüren kullanımı kolaylaştıran, arı nakliyelerindeki arı çıkmalarını sıfıra indiren arıcılık sektöründe kullanılmak üzere bir ürün icat ettiklerini, bu ürünü piyasaya sürer sürmez çok büyük ilgi ve rağbet gördüğünü, ürünün bu denli işlevi ve piyasada rağmet görmesi üzerine rakip firmalar tarafından ürünün taklit edildiğini, davalı şirketin faydalı model belgesi ile korunan bahse konu buluşu taklit eden firmalardan biri olduğunu belirterek öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ederek davalının müvekkiline ait faydalı modelle korunan buluşu üretiminde, ürünlerinde, hizmetlerinde reklam ve tanıtımlarında, internette ve sair mecralarda her türlü tanıtım malzemesi ve basılı evrakta faturalar ve benzeri ticari dökümanlarda kullanmasının önlenmesine, ticaret yapmasına, ürünleri üretmekten, satmaktan, satışa arz etmekten, itham ve ihraç etmekten elde bulundukmaktan, satışa arz etmek üzere depolamaktan men edilmesine karar verilmesini, 100.00 TL Maddi, 10.000 TL manevi tazminat talep ve dava etmiştir.SAVUNMA:Davalıya usulüne uygun olarak tebligat yapılmasına rağmen cevap vermemiştir. Dilekçeler teatisi bu şekilde tamamlanmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDavalının, davacı adına tescilli ...nolu faydalı modeline tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve durdurulması taleplerinin koşullarının gerçekleşip gerçekşelmediği, talep ettiği maddi ve manevi tazminat taleplerinin haklı ve yerinde bir talep olup olmadığına ilişkin yapılan yargılama sonucunda verilen karar İzmir 20. Hukuk Dairesince kaldırılması sonucunda yeniden yapılar yargılama sonucunda;Konuya ilişkin 6769 sayılı SMK'nun 142. Maddesindeki atfa istinaden 83. Maddenin birinci fıkrasına göre yeni olan ve yine 83. Maddenin 6. Fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar faydalı model belgesi verilerek korunmaktadır. Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özelliklerin dikkate alınmayacağı belirtilmiştir. Yine SMK 145 ve devamı maddelerinde faydalı model belgesinin özelliği ile çelişmediği takdirde kanunda patentler için ön görülen hükümlerin faydalı modeller hakkında da uygulanacağı düzenlenmiştir. Kanunun 85. Maddesinde patent konusu ürünün üretilmesi, satılması, kullanılması veya ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulması, patente konu bir usulün kullanılması, kullanılmasının başkalarına teklif edilmesi, patent konusu usulün uygulanmasıyla elde edilen ürünlerin satılması, kullanılması, ithal edilmesi veya bu amaçlar için kişisel ihtiyaçtan başka herhangi bir nedenle elde bulundurulması, patent hakkının sınırları, kapsamı ve tecavüz iddiaları açısından ihlal değerlendirmesinde kullanılacak unsurlar olarak belirtilmiştir. Yine kanunun 89. Maddesinde patent koruması kapsamı belirlenmiştir. Kanunun 141. Maddesinde tecavüz sayılan fiiller düzenlenmiştir. Bu madde kapsamında patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek, kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği halde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulü izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği halde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, patent veya faydalı model hakkını gasp etmek, patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek kanunun bu maddesinde tecavüz sayılan fiiller olarak düzenlenmiştir. Faydalı modelin hükümsüzlüğü ise SMK'nun 144 -1 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddeye göre faydalı model konusu 142. Madde de belirtilen şartları taşımıyorsa(142. Madde: Faydalı Modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özelliklerin dikkate alınmayacağı, kimyasal ve biyolojik maddelere veya kimyasal biyolojik usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşların, eczacılıkla ilgili maddelere veya eczacılıkla ilgili usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşların, biyoteknolojik buluşların, usuller ve bu usuller sonucu elde edilen buluşların faydalı model ile korunmayacağı düzenlenmiştir.), buluş 92. Maddenin 1. Fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa faydalı model konusu başvurunun ilk halinin kapsamını aşıyorsa veya faydalı modelin 91. Maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110. Maddenin 3. Fıkrasının B bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda, en önceki başvurunun ilk halinin kapsamını aşıyorsa, faydalı model sahibinin 109. Maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı ispatlanmışsa, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü söz konusu olacaktır. Tazminat talepleri yönünden; MADDE 150- (1) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz sayılan fiilleri işleyen kişiler, hak sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür.(2) Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edilmesi durumunda, hakka konu ürün veya hizmetlerin, tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda sınai mülkiyet hakkının itibarı zarara uğrarsa, bu nedenle ayrıca tazminat istenebilir.(3) Hak sahibi, sınai mülkiyet hakkının ihlali iddiasına dayalı tazminat davası açmadan önce, delillerin tespiti ya da açılmış tazminat davasında uğramış olduğu zarar miktarının belirlenebilmesi için, sınai mülkiyet hakkının kullanılması ile ilgili belgelerin, tazminat yükümlüsü tarafından mahkemeye sunulması konusunda karar verilmesini mahkemeden talep edebilir. Somut olayda:davacı adına tescilli faydalı modelin buluş başlığının arı kovanlarında yardımcı gereçler olduğu, özeti ise küçük taban (1), taban (2), üst pervaz (3), alp pervaz ve kapak (4), kilitleme yayı ve hareketi aparatı(5), köşebentler (6), uçuş rampası (7), çıta yanlıklardan (8) oluşan seri imal edilebilen tüm elemanları plastikten yapılmış arı kovanı gereçleri olduğu anlaşılmıştır. Davalıya ait ürünün davacının faydalı modeline ihlalde bulunduğunun tespiti bakımından davalıya ait ürünün faydalı modelin bağımsız isteminde bahsedilen unsurların tamamına veya olmayan unsurların eş değerine sahip olması gerekmektedir. Davacıya ait faydalı model ile modelde yer alan çıta yanlıkları ile davalının çıta yanlıklarında 8.1, 8.2, 8.3, 8.6, 8.9, 8.10 unsurlarının aynı olduğu, çıta yanlıklarının temel işlevsel unsurlarının benzer şekilde tasarlandığı, 8.4'te birleştirme kilidi ölçü açısında farklılığın olduğu, yine 8.5'te birleştirme kilit yatağının davacının ürününe göre daha avantajlı olduğu, 8.7'de ve 8.8'de çıta başı farklı birleşme biçimlerinin işlevsel farklılığın bulunduğu, dolayısıyla 8.5, 8.7, ve 8.8'de aynı ve eşdeğer olmadıkları dosyadaki tüm bilgi ve belgeler ile alınan bilirkişi raporundan anlaşılmış olup, SMK 141.maddesinde düzenlenen tecavüz olgusunun gerçekleşmediği kanaati hasıl olmakla davacının davasının reddine dair aşağıda belirtir şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ile; 1-Davacının davasının Reddine, 2-Alınması gereken 427,60 TL karar harcının davacı tarafından peşin olarak yatırılan 172,50 TL harçtan mahsubu ile eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 40.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davalı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 100 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davalı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 10.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına, 7-Davalı tarafından yapılan toplam 8,50 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine, 8-Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde talep beklenmeksizin ilgili taraflara iadesine, 9-Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda ve gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta süre içinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf yasa açık olmak üzere, mahkememizce yapılan açık yargılama neticesinde verilen karar usulen okunup anlatıldı. █████/2024Katip... E imza Hakim ...¸ Eimza