kargodan çalındığı iddia edilen ticari karekodlu çekin istirdadı davasında iyi/kötü niyetli hamil tartışması üzerine erzurum bölge adliye mahkemesi 3. hukuk dairesinden istinaf kararı.

Kargodan çalındığı iddia edilen ticari karekodlu çekin istirdadı davasında iyi/kötü niyetli hamil tartışması üzerine Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinden istinaf kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, kargo yoluyla gönderilirken çalındığı iddia edilen 33.500 TL bedelli bir çekin istirdadı davasına ilişkin istinaf incelemesini konu almaktadır; davacı, çekin ticari ortağına ulaşamadığını, ciro silsilesinin hırsızlık nedeniyle koptuğunu ve davalının çeki karekod sistemi üzerinden kontrol etmeksizin kötü niyetle edindiğini ileri sürerken, davalı ise çekin iyi niyetli meşru hamili olduğunu, çalıntı durumdan haberdar olmadığını ve davacının iddialarının dayanaktan yoksun olduğunu savunarak davanın usulden reddini veya esastan reddini talep etmektedir.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2025 (Karar)

NUMARASI : ████████ Esas, ████████ Karar

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin lehdarı ve hamili olduğu T.... Bankası A.Ş., ... Şubesi, 30.11.2020 keşide tarihli, ... seri numaralı 33.500.00-TL’lik çeke ciro işlemi yaparak ... Kargo isimli kargo şirketine █████/2020 tarihinde ... Güvenlik Teknolojileri A.Ş'nin ...Paşa Mah. ... Bulvarı ... Sk. No...adresine gönderilmek üzere teslim ettiğini, fakat kargo çalışanı olan kuryenin postaları dağıtıma çıkardığı sırada işbu çeklerin de içinde bulunduğu çantasının çalındığını, kurye ...'in söz konusu hırsızlık olayıyla ilgili █████/2020 tarihinde ...Polis Merkez Amirliği'nde ifade verdiğini ve şikayetçi olduğunu, davaya konu olan çekin gönderildiği firma ile müvekkili arasında fatura ve elektronik yazışmalarla sabit olduğu üzere bir ticari ilişkinin mevcut olduğunu, dava konusu çekin ... Güvenlik A.Ş.'ye ulaşamadığı ve dolayısıyla ciro silsilesinin koptuğu kurye görevlisi şüpheli ...'in ifadesi ile sabit olduğunu, müvekkilinin kendisinden sonra gelen cirantalarla hiçbir şekilde ticari ilişkisinin bulunmadığını, kaldı ki davalı tarafın da müvekkilden sonraki ciranta (...) ile aralarında bir ticari ilişki olmadığının çok açık olduğunu, davalı tarafın iyi niyetli meşru hamili olduğunu ileri sürmüşse de iyi niyetli iktisabın oluşabilmesi için; hamilin söz konusu durumu bilmemesi ve de bilebilecek durumda olmamasına bağlı olduğunu, dava konusu olayda davalı tarafın, kambiyo vasfına güvenerek hareket ettiğini beyan ettiğini, oysa ki dava konusu çekin, karekodlu bir kambiyo evrakı olduğunu, dolayısı ile 01.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren çek yasası gereğince karekodun çek üzerinde bulunması zorunlu hale geldiğini, karekodlu çek sisteminin çeki alacak olan kişi tarafından çekin keşidecesinin geçmiş ödeme performansının görüntülenmesine ve ayrıca çek üzerindeki bilgiler ile karekod içindeki bilgilerin tutup tutmadığını kontrol etmesine imkan sağlayan bir sitem olduğunu, ortada sistemli bir dolandırıcılığın olduğunu, kargodan çek çalma olayının son yıllarda bir vurgun haline dönüştüğünü ve yeni bir dolandırıcılık yöntemi oluşturulduğunu beyanla davanın kabulü ile dava konusu edilen 30.11.2020 keşide tarihli, ... seri numaralı 33.500.00-TL bedelli çekin davalıdan istirdadına ve müvekkiline iadesine, söz konusu çekin ödenmesini önlemek için uygun bir teminat mukabilinde tedbir kararı verilmesini, yargılama harç ve masraf ile ücreti vekâletin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının işbu istirdat davasını açmadan önce dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurmadığını, bu nedenle davanın başkaca bir araştırmaya gerek kalmaksızın, duruşma günü beklenmeksizin usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetki itirazlarının olduğunu, müvekkilinin, belirtilen çekin iyiniyetli meşru hamili olduğunu, çeki nakit para alacağına karşılık çekin arkasında cirosu olan ... Elektrik İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.’den ciroyla aldığını, çekte, ilk ciro ...'ın, sonraki ciro ... Elektrik İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti., onlardan sonra da müvekkilinin cirosunun bulunduğunu, müvekkilinin çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğunun olmadığını, müvekkilinin ticari defter tutma yükümlülüğünün de olmadığını, davacının müvekkilini suçlayıcı ifadelerini kabul etmediğini, iddialarının doğru olmadığını beyanla davanın esastan reddi ile davacının davaya konu çekin bedelinin %20 si oranında kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda 04.11.2025 tarihli hükümle; "...Tüm dosya kapsamı ve Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesi 2022/...Esas, 2024/....Karar ve █████/2024 tarihli ilamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı 33.500.00 TL tutarındaki █████/2020 keşide tarihli çekin ticari ilişki içerisinde olduğu bir firmaya ciro ederek kargo yoluyla gönderdiğinin ancak çekin kargodayken çalındığının iddia edilerek kötü niyetle çeki iktisap eden davalıdan çekin istirdadının talep edildiği, mahkememizce kaldırma kararı doğrultusuna ...Cumhuriyet Başsavcılığına yeniden müzekkere yazıldığı ve ...Cumhuriyet Başsavcılığınca 2020/...Soruşturma sayılı dosyanın gönderildiği, soruşturma dosyası hakkında █████/2020 tarihinde soruşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği ve karara yapılan itiraz üzerine █████/2023 tarihinde kesin olarak itirazın reddine karar verildiği, bu haliyle gerek eldeki dosya kapsamı gerekse de soruşturma dosyası nazara alınarak davacı tarafça çekin çalındığı veya kötüniyetle ele geçirildiği, bu nedenle ciro silsilesindeki kişilerin kötü niyetli olduğu veya çeki ele geçirmede ağır kusurlu oldukları ispat edemediği..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece bozma ilamına maddi anlamda uyulmadığını, ceza dosyasındaki sonucu hukuk yargılaması bakımından kesin ve tartışılmaz bir veri gibi kabul ederek ispat ölçüsünü fiilen ceza yargılaması seviyesine yükseltildiğini, bu suretle somut olayın hukuki değerlendirmesinde yanılgıya düşüldüğünü, mahkeme kararında hangi delilin hangi gerekçeyle üstün tutulduğu davacı tarafça ileri sürülen somut vakıa ve delillerin neden yeterli görülmediği, dosyaya sunulan emsal kararın neden dikkate alınmadığını hususlarının açık ve denetlenebilir biçimde ortaya konulmadığını belirterek kararın kaldırılması ile davanın kabulü, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:

Dava; 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı davasıdır.

İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş, davalı vekili tarafından kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;

1-) Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. (TTK. 790)

Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür (TTK. 792)

Kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilinin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Senedi çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin sahte ciro ile devretmesi halinde bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, eş söyleşiyle, kötüniyetli ve ağır kusuru bulunmayan (yeni) hamil korunur.

Keza, TTK 687 - 1. maddesinde de “Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.

(2) Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır” düzenlemeleri mevcuttur.

2-) Anılan TTK hükümleri çerçevesinde konu ele alındığında, UYAP sistemi üzerinden yapılan kontrollerde davalı hakkında birden fazla sayıda olmak üzere çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının keza ceza davalarının ve benzer yönde hukuk mahkemeleri nezdinde hakkında açılmış olan menfi tespit - istirdat davalarının bulunduğu sabit niteliktedir.

Hal böyleyken keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı (hatta bir kısmında aynı) olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çekin davalı tarafça iktisap edilmiş olması karşısında sadece eldeki dava konusu olaya matuf soruşturma dosyası neticesi dahilinde davalının çeki iktisabında kötü niyetli ya da ağır kusurlu sayılmayacağı kanaatinin bildirilmesi yeterli görülmemiştir.

Bu minvalde somut olayın özellikleri dahilinde çekin kazanımına yönelik davalı hakkında yürütülen soruşturma ve ceza dosyalarıyla hakkında açılan menfi tespit - istirdat davalarına yönelik dosyaların UYAP üzerinden celbi suretiyle incelenerek ve taraflardan diyecekleri sorularak eldeki dava yönünden davalının hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olup olmadığı, meşru hamil sayılıp sayılamayacağı yönünde araştırma yapılarak hasıl olacak netice dahilinde karar verilmelidir.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun KABULÜ ile mahkemece verilen hükmün HMK’nın 353/(1)-a-6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf kanun yolu başvurusu sırasında alınan peşin harçların yatıran taraflara iadesine,

4-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde verilecek yeni kararda dikkate alınmasına,

5-Kararın taraflara tebliği, harç ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,

6-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi doğrultusunda yatırılan teminat olması halinde yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliğiyle HMK'nun 362-(1)/g maddesi gereğince kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.