Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin kooperatif üyeliği devrinde daire teslimi yapılmaması ve dolandırıcılık iddialarına ilişkin sözleşmeden kaynaklanan tazminat davası yargılaması.
Özet: Davacı, kooperatif üyeliği aracılığıyla satın aldığı dairenin kendisine teslim edilmemesi ve davalıların birden fazla kişiye satış yaparak dolandırıcılık eylemiyle zarara uğratıldığı iddiasıyla, ödediği tutar, kira kaybı, değer artışı ve diğer masraflar karşılığında şimdilik 10.000 TL maddi tazminatın faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiş; davalılardan biri ise sorumluluğunu kabul etmeyerek, işlemlerde imzasının ve kusurunun olmadığını, hakkında yürütülen soruşturma sonucunun beklenmesi gerektiğini savunmuş olup, mahkeme ise yargılamanın başında davanın ticari dava niteliği ve görev hususunu değerlendirmektedir.
T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
Türk Milleti Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye YetkiliANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİKARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO ████████DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davalı kooperatif üyesi olan ...'a ait ... karar numaralı kooperatif üyeliğine isabet eden ......'teki daireyi satın aldığını buna ilişkin olarak da kooperatif Genel Kurul toplantısı ile davalı kooperatif başkanı olan ... ve davalı üye ... tarafından karar alındığını, müvekkilinin Kooperatif üyeliğinin (dairenin) devri karşılığında, Kooperatif Başkanı ...'ın yetkilisi olduğu ... Şirketi'ne █████/2022 tarihinde ... aracılığıyla 102.500,00 TL gönderdiğini ancak müvekkiline daire teslimi yapılmadığı gibi davalı kooperatifin kooperatif üyeliklerini birden fazla kişiye satarak dolandırıcılık yaptığını öğrendiklerini, davalılar hakkında bu nedenle soruşturma olduğunu, müvekkilinin davalıların işlemleri nedeniyle zarara uğradığını, müvekkilinin söz konusu daireyi devir ve teslim alamadığından, dairenin mülkiyetinden, daireden elde edebileceği kira gelirinden ve dairenin değerinde meydana gelen değer artışından mahrum kaldığını, ayrıca başka bir adreste kira ödeyerek yaşadığından kira masrafı yapmak zorunda kaldığını, kooperatif üyeliği devir sözleşmesi vb. noterlik işlemleri için gereken tüm harç ve masrafları da müvekkilinin ödediğini, yol masrafı yaptığını, müvekkilinin uğradığı tüm bu zararların tazmini için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 10.000 TL maddi tazminatın █████/2022 tarihinden işleyecek faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı ... vekili yanıt dilekçesinde özetle; Davacının söz konusu alacak talebini müvekkiline yöneltemeyeceğini, yetkili mahkemenin ...... Mahkemeleri olduğunu, müvekkilinin söz konusu işlemlerde imzasının ve dolayısıyla kusurunun bulunmadığını, müvekkili hakkında ...... soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma açıldığını ve bu kapsamda tutuklandığını, bu soruşturma sonucunun beklenilmesi gerektiğini, müvekkilinin söz konusu işlemlerden sağlamış olduğu bir fayda olmadığını davanın reddini istemiştir.Diğer davalıların cevap vermediği izlenmiştir.DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE Dava, davalıların dolandırıcılık haksız eylemine dayalı olarak uğradığı zararların tazmini istemine ilişkindir. Davanın esasının incelenmesinden önce mahkememizin görevli olup olmadığı hususu üzerinde durulması gerekmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) yürürlüğe girdiği 01.11.2011 tarihinden sonra 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 5. maddesinde 6335 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmış ve ticaret mahkemeleri ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi olmaktan çıkarılıp görev ilişkisine dönüştürülmüştür. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olmasının yanında HMK'nın 114. maddesinde açıkça dava şartı olarak düzenlenmiş olduğundan, mahkemelerce ve istinaf incelemesi aşamasında re'sen dikkate alınması gerekir. Bu kuralın tek istisnası, 6335 sayılı Kanunun 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı TTK'nın 5/4. maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre yargı çevresinde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde, asliye hukuk mahkemelerine açılan davalarda görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez.Ticaret mahkemelerinin görevi TTK'nın 5. maddesinde düzenlenmiş ve maddenin 1. bendinde "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." denilmiştir.Bir davanın ticari dava olup olmadığı ise TTK'nın 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmekte olup, öğretide benimsenen görüşe göre de ticari davalar kendi aralarında mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mutlak ticari davalar için tarafların sıfatlarına ve dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmazken, nispi ticari davalarda dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığı kriter olarak kabul edilmiştir. TTK'nın 4. maddesinde ticari davalar sayılmış olup bu maddeye göre her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ve tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın Türk Medeni Kanunu’nun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun mal varlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde; fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta; borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde ve bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu düzenlemeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent hâlinde sayılan davalardan olması gerekir. Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.Az yukarıda açıklandığı gibi ticari davalar, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez.Bu genel kuralın yanında TTK'nın 4. maddesinin son cümlesindeki düzenleme nedeniyle yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale ve vedia gibi sözleşmelerden doğan davalarla fikri ve sınai haklara ilişkin davalar da ticari davadır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken, burada sayılan davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması yeterli görülmüştür.Mahkemelerin görevi, ancak kanunla (6100 s. HMK m.1) düzenlenir. Görev ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Bu nedenle yargılamanın her aşamasında mahkeme tarafından re’sen nazara alınması gerekir (HMK 20,114,115). Görev konusunda taraflar için kazanılmış hak doğmaz ve yeni bir Kanunla kabul edilen görev kuralları kanunda aksine düzenleme yapılmadığı sürece geçmişe de etkilidir ( ......). Dosya içerisinde toplanan tüm deliller ve diğer belgelerin incelenmesinde; mahkememizce 25.06.2025 tarihli celsede davanın aydınlatılması ödevi kapsamında davacının davasının kooperatif üyeliğine dayanıp dayanmadığı sorulmuş, davacı vekilince 14.07.2025 tarihli beyan dilekçesinde davalarının haksız fiile dayandığını beyan ettiği, yine davalı gerçek kişiler hakkında ...... Esas sayılı dosyasından Kooperatif Yöneticilerinin Kooperatifin Faaliyeti Kapsamında Dolandırıcılık eylemlerinden ötürü dava açıldığı ve kovuşturma yapıldığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, davacı yan TTK 12, 16 maddeleri kapsamında sayılan tacir kişilerden olmayıp, bu nedenle TTK m. 4/1 maddesindeki nisbi ticari dava koşulları oluşmadığı gibi işbu davanın aynı maddede düzenlenen mutlak ticari dava niteliği de bulunmadığından uyuşmazlığın çözümünde Mahkememizin görevli olmadığı anlaşılmıştır. Bu halde uyuşmazlığın çözümünde Mahkememiz görevli ve yetkili olmadığından öncelikle mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, süresinde ve istek halinde dosyanın HMK 1, 20 maddeleri uyarınca, görevli ......Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-HMK m.114/1-c, 115/2 uyarınca göreve ilişkin dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden reddine, ...... Mahkemeleri'nin görevli olduklarının tespitine,Karar kesinleştiğinde ve süresinde başvuru olduğnda dava dosyasının görevli ...... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine,Süresi içerisinde görevli mahkemeye dava dosyasının gönderilmesi için başvuru yapılmaz ise dosyanın re'sen ele alınıp Mahkememiz tarafından açılmamış sayılması kararı verilmesine,Yargılama harç ve giderleri hakkında görevli mahkemece değerlendirme yapılmasına, Mahkememizce verilen görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra dosyanın görevli mahkemede davaya devam edilmemesi ve talep halinde yargılama giderlerinin değerlendirilerek HMK 331/2 maddesi gereğince bir karar verilmesine,Dair, davacı vekili Av. ....'un yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ...... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025 Katip ...... ¸e-imzalıdır. Hakim ...... ¸e-imzalıdır. Not : Bu evrak 5070 sayılı Elektronik imza yasası kapsamında imzalanmıştır.