İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin franchising sözleşmesi ihlali kaynaklı itirazın iptali davasında cezai şartın TBK 182/3 uyarınca tenkisi ile bedelsiz ürün alacağı talebinin değerlendirildiği istinaf kararı.
Özet: Bu dava, bir franchising sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemiyle açılmıştır; davacı, sözleşmeye aykırı olarak başka marka çiğ köfte satan davalıdan cezai şart (20.000 TL) ve bedelsiz ürün alacağı (1.400 TL) tahsilini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, davalının ihlalini tespit etse de, davacının tacir olmaması ve ticareti terk etmesi nedeniyle cezai şartı fahiş bularak kendiliğinden 2.500 TLye tenkis etmiş, bedelsiz ürün alacağı talebini ise ispat edilemediği gerekçesiyle reddetmiştir. Davacı istinaf başvurusunda, cezai şartın tenkisinin ve diğer taleplerin reddinin hatalı olduğunu ileri sürmüş; ancak mahkeme, hakimin aşırı cezai şartı resen indirebileceği ilkesi ve sözleşmenin uygulama süresi, satılan mal miktarı gibi somut koşulları göz önünde bulundurarak tenkisi yerinde bulmuştur.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ12. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: ████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: █████/2022NUMARASI : ████████ Esas - ████████ KararDAVA: İtirazın İptali (Franchising Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ: █████/2018İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü; DAVA: Davacı vekili, müvekkilinin "..." isimli markanın sahibi olduğunu, taraflar arasındaki █████/2017 tarihli franchising sözleşmesi kapsamında davalının ... bölgesinde bayi olarak faaliyette bulunmaya başladığını, 2 ay sonra davalının ürün alımını sonlandırdığını, ancak bu marka altında ürün satmaya devam ettiğini, sözleşmenin 6.2. maddesindeki yazılı cezai şart, cari hesap ve bedelsiz ürün alacağı olmak üzere toplam 22.882,08-TL'nin tahsili için Beykoz İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takibinin başlatıldığını, ancak haksız olarak kısmi itirazda bulunduğunu ileri sürerek, davalının takibe itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı süresinde davaya cevap vermemiş; vekili, yargılama aşamasındaki beyanlarında davanın reddine karar verilmesini istemiştir.İLK DERECE MAHKEME KARARI : Mahkemece, davalının taraflar arasındaki sözleşmenin 6.2. maddesine aykırı şekilde işyerinde başka marka/ev yapımı çiğ köfte sattığının sabit olduğu; davacının tacir olmadığı, █████/2018 tarihi itibariyle ticareti terk ettiği, bu hususlar gözetilerek fahiş olduğu anlaşılan 20.000-TL cezai şartın TBK'nın 182. maddesine göre tenkis edilerek 2.500-TL cezai şartın kabul edildiği ve davacının 1.400-TL bedelsiz ürün talebini ispat edemediği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davalının davaya konu icra takibine itirazın kısmen iptali ile, 2.500-TL cezai şart asıl alacak ve takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz üzerinden takibin devamına, fazlaya ilişkin ve şartları bulunmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili, davalının cezai şarttan tenkis talebi olmamasına rağmen tenkisin, 1.400-TL bedelsiz çiğ köfte hususunda ...'ya müzekkere yazılmadığından bu talep ile icra inkar tazminatının reddinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.GEREKÇE :Dava, taraflar arasındaki franchising sözleşmesi kapsamında cezai şart ve bedelsiz ürün alacağının tahsili için başlatılmış icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Somut olayda, davacı ile davalı arasındaki çiğ köfte satışına ilişkin █████/2017 tarihli franchising sözleşmesi kapsamında, ...'da faaliyet gösteren davalının işyerinde sözleşmeye aykırı olarak davacı ürününün dışında ürün satıldığından sözleşmenin 6.2. maddesine göre 20.000-TL cezai şart, 6.8. maddesine göre de davalıya bedelsiz olarak verildiği iddia edilen 1.400-TL ürün ve 1.482,08-TL cari hesap alacağının tahsili için Beykoz İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takibi başlatılmış; davalı 1.482,08-TL cari hesap alacağını kabul etmiş, ancak diğer taleplere itiraz ettiğinden takip durmuştur. Davacı, itiraza konu kısmı dava konusu etmiştir. Yargılama aşamasında alınmış mali müşavir ve gıda mühendisi bilirkişilerin kök ve ek raporlarına göre, davacının davalıya 1.400-TL değerinde bedelsiz ürün gönderdiğine ilişkin davacının ticari defterlerinde bir kayıt olmadığı, bu hususta bir delil sunulmadığı; davalının, davacının en son █████/2018 tarihinde çiğ köfte aldığı, davacının sunduğu internetteki yemek satış sitesinde davalının █████/2018 tarihinde davacının markasıyla çiğ köfte satışı yaptığı, çiğ köftenin raf ömrünün 7 gün olması ve son fatura ile █████/2018 tarihi dikkate alındığında, davalının davacıdan aldığı ürünleri değil, davacı dışında temin ettiği çiğ köfteleri sattığı görüşü bildirilmiştir.Mahkemece, davalının sözleşmeye aykırı olarak davalının davacıdan almadığı çiğ köfteyi işyerinde sattığından sözleşmenin 6.2. maddesine göre 20.000-TL cezai şartın tenkisiyle 2.500-TL'ye karar verilmiş, fazla talep reddedilmiştir. TBK'nın 182/3. maddesi "Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir." şeklinde düzenlenmiş olup, cezai şartın tenkisi için basit usul gelir vergisi mükellefi davalının talebine gerek yoktur. Buna göre taraflar arasındaki sözleşme █████/2017 tarihli ve 3 yıl süreli olup, davacı davalıya █████/2017-█████/2018 tarihleri arasında toplam 2.739,08-TL'lik mal satmış, davalıya son teslimat █████/2018 tarihli faturayla yapılmış ve sonrasında tarafların da kabulünde olduğu üzere sözleşme sona ermiştir. Sözleşmenin uygulandığı süre, davacının davalıya sattığı toplam mal bedeli ve basit usul gelir vergisi mükellefi olan davalı █████/2018 tarihinde faaliyetini terk ettiği dikkate alındığında, mahkemece 20.000-TL olan cezai şartın fahiş olduğundan bahisle, tenkisi ile 2.500-TL'ye hükmedilmesinde hata görülmemiştir.Davalı yargılamada davalıya 1.400-TL değerinde 200 kg bedelsiz çiğ köfte teslim ettiğini kanıtlayan bir delil sunmamıştır. Ayrıca davacının talebi üzerine ...'ya yazılan müzekkereye verilen cevapta, taraflar arasındaki kargo işlemlerine ilişkin kayıtlarda davacının iddiasını doğrulayan bir husus tespit edilmemiştir.Mahkemece davacının cezai şart talebi tenkisle kısmen kabul edilmiştir. Tazminat kabilinden olan cezai şart alacağı likit olmadığından, kabul edilen cezai şart alacağı miktarı bakımından icra inkar tazminatı talebinin reddi gerekir.Açıklanan nedenlerle ve ileri sürülen istinaf nedenlerine göre yapılan inceleme sonunda, davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;Davacı vekilinin, istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 732-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile kalan 651,30-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. █████/2026