istanbul bölge adliye mahkemesi 12. hukuk dairesinin, taşıma sırasında hırsızlanan mallar nedeniyle açılan tazminat davasında sigorta şirketinin sorumluluğunu ve taşımacının ağır kusurunu değerlendiren istinaf kararı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin, taşıma sırasında hırsızlanan mallar nedeniyle açılan tazminat davasında sigorta şirketinin sorumluluğunu ve taşımacının ağır kusurunu değerlendiren istinaf kararı.

Özet: Davacı, Özbekistana ihraç ettiği malların iki ayrı taşıma sırasında araçlardan çalınması nedeniyle uğradığı zararın tazmini için sigorta şirketine dava açmıştır. Davalı sigorta şirketi, alacağın zamanaşımına uğradığını, hasarın poliçe teminatı dışında olduğunu ve taşıyıcının ağır kusurlu davranışlarının teminat dışı kaldığını savunmuştur. Ancak ilk derece mahkemesi, daha önceki bir istinaf kararı sonrası davacının taraf değişikliği talebi değerlendirilerek yeniden görülen davada, davalı sigorta şirketinin taşıyıcı sorumluluk poliçesi kapsamında meydana gelen zarardan sorumlu olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, taşıyıcıların güvenlik önlemi almaması ve aracını terk etmesi gibi eylemlerini ağır kusur olarak değerlendirse de, davanın kısmen kabulü ile 97.807 TL tazminatın olay tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davacıya ödenmesine hükmetmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: █████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: █████/2023

NUMARASI : ████████ Esas - ████████ Karar

DAVA: Tazminat

DAVA TARİHİ: █████/2016

İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026

Davanın kısmen kabulü-reddine ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA: Davacı vekili; müvekkilinin Özbekistan'daki alıcı firmaya ihraç ettiği malların nakliyesinin dava dışı ... ...Ltd Şti tarafından üstlenildiğini, taşımanın yapıldığı ... plaka sayılı aracın █████/2015 tarihinde taşıma sırasında ... Köprüsü çıkışında arızalandığını ve park alanına çekildiğini, sabaha karşı 05:30'da araçta meydana gelen hırsızlık neticesinde müvekkilinin bir kısım mallarının çalındığını, müvekkilinin bu olay nedeniyle 19.264,83-USD mal bedeli ve 8.000-USD nakliye bedeli olmak üzere 27.264,83-USD zararı oluştuğunu, hasar tarihindeki kur üzerinden 71.899,14-TL'ye tekabül ettiğini, yine müvekkilinin Özbekistan'a ihraç ettiği diğer malların taşımasının ise .... ...Ltd Şti tarafından üstlenildiğini, ... plaka sayılı araçla █████/2015 tarihinde yapılan taşıma sırasında aracın ... ... yoluna park edildiğini, araçta meydana gelen hırsızlık neticesinde müvekkilinin bir kısım mallarının çalındığını, müvekkilinin bu olay nedeniyle 47.079,36-TL zararı oluştuğunu, her iki olayda da davalı şirketin... sigorta poliçesi kapsamında sorumlu bulunduğunu belirterek 71.899,14-TL'ye █████/2015 tarihinden itibaren, 47.079,36-TL'ye █████/2015 tarihinden itibaren avans faizi işletilecek davacıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili; alacağın... 32.maddesine göre 1 yılda zaman aşımına uğrayacağını, hasarın poliçe teminatı dışında olduğunu, davacının ileri sürdüğü olguların gerçek olup olmadığının tartışmalı olduğunu, kaldı ki olayın taşıyıcının dikkatsiz ve özensiz, hatta olaya davetiye çıkarır davranması neticesinde meydana geldiğini, poliçenin 4.2 maddesinde bu tür davranışların teminat dışı olduğunun düzenlendiğini, ayrıca müvekkilinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemenin, davanın pasif husumet nedeniyle reddine ilişkin █████/2019 tarihli (████████ E. █████████ K. Sayılı) kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine Dairemizin █████/2021 tarihli (█████████ E. ████████ K.sayılı) kararıyla davacının taraf değişikliğine ilişkin talebi değerlendirilmeden karar verilmesi doğru görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusu kabul edilerek kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dosyanın karar veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Mahkemece; davalı ... AŞ ile dava dışı sigortalısı ... ...Ltd. Şti arasında ... sayılı poliçe ile 01.08.2014 başlangıç – 01.08.2015 bitiş tarihli ...... Sigortası poliçesi düzenlendiği, poliçede sigortalının yapacağı yük taşımacılığı sonucu doğacak sorumluluğun sigorta teminatı kapsamına alındığı, davaya konu emtianın çalındığı... plakalı dorsenin 01.03.2015- 31.03.2015 tarihinde 50 Euro primle sigorta poliçesine eklendiği ve bu hususun broker – acente ... ... AŞ imzalı yazı içeriğinden anlaşıldığı, ayrıca davaya konu ...plakalı araç yönünden de zeyilname düzenlendiği, yapılan taşımanın poliçe teminat kapsamında olduğu ve meydana gelen zarardan davalı ... AŞ’nin sorumluluğunun bulunduğu, 31.07.2015 tarihli olayda araç sürücüsünün hiçbir güvenlik önlemi almadan aracını terk etmelerinin... nin29 maddesi kapsamında ağır kusur/kasıt/kasıta eşdeğer bir kusur durumu oluşturduğu, 06.03.2015 tarihli olayda taşımacının araç sürücülerinin araçlarını güvenlikli, korunaklı bir yere park etmemesi, dorse kapaklarına kilit takmamaları sonucu meydana gelen emtiaların zayinde taşımacının davranışının ağır kusur/kasıt/kasıta eşdeğer bir kusur durumu olarak değerlendirilmesi nedeniyle davalı sigorta şirketinin bahse konu her iki olay için toplam 97.807,00 TL’yi tazmin etmesi gerekeceği, kök raporda 8.000-USD olarak bildirilen tutarın nakliye ve sigorta bedeli toplamı olarak hesaplamaya esas alınmasının ihracata konu malın teslim şeklinin CIF olarak belirlenmesinden kaynaklandığı, yine kök raporda davacının mükerrer kazanç sağlamasını önlemek amacıyla hırsızlanan malın değeri tespit edilirken “ yerine koyma maliyeti” ile hesap yapılmasının isabetli olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 97.807-TL'nin, 50.211,80-TL'sına █████/2015 tarihinden itibaren, 47.595,20 TL'sına █████/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazla talebin reddine karar verilmiştir.

Mahkemenin █████/2023 tarihli ek kararı ile davadan taraf olmaktan çıkarılan ... ... AŞ'nin hükmün tamamlanması talebinin kabulü ile █████/2016 tarih ████████ E ████████ K sayılı ilamının hüküm kısmına 9. madde olarak "Dava açılmasına sebebiyet vermeyen ve 6100 sayılı HMKnın 124/4. Maddesi uyarınca taraf olmaktan çıkartılan ... ... AŞ'nin davada kendisini vekille temsil ettirdiği gözetilerek karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarrınca belirlenen 9.200-TL maktu vekâlet ücretinin davacıdan alınıp taraf olmaktan çıkartılan ... ... AŞ'ye verilmesine" ibaresinin eklenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ : 1-Davacı vekili; her iki olayda da hasarın poliçe limitleri dahilinde olduğunu, bu nedenle davanın tam kabulüne karar verilmesi gerektiğini, ayrıca hırsızlanan malın nakliye bedeli hesaplamasının da hatalı bir şekilde ve hakkaniyete aykırı olarak yapıldığını, taşıma ücreti kaynaklı zararın, kaybolan emtianın yerine gönderilecek malın nakliye gideri olarak değerlendirilmesi gerektiğini, davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2-Davalı vekili; alacağın... 32.maddesine göre 1 yılda zaman aşımına uğrayacağını, hasarın poliçe teminatı dışında olduğunu, davacının ileri sürdüğü olguların gerçek olup olmadığının tartışmalı olduğunu, kaldı ki olayın taşıyıcının dikkatsiz ve özensiz, hatta olaya davetiye çıkarır davranması neticesinde meydana geldiğini, poliçenin 4.2 maddesinde bu tür davranışların teminat dışı olduğunun düzenlendiğini, ayrıca müvekkilinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu belirterek davanın reddine ,hükmedilen faiz başlangıç tarihlerinin de hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE :Dava, davalı sigorta şirketi tarafından... sorumluluk sigortasıyla sigortalanan dava dışı taşıyıcıların üstlendiği taşıma sırasında bir kısım emtianın çalınması nedeniyle emtia sahibi davacıda meydana gelen zararın tazmini istemine ilişkindir.

Davaya konu taşıma Türkiye Özbekistan arasında gerçekleştiğinden, somut uyuşmazlığın... Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan konularda ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır.

...'nin 17. maddesine göre; taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan yüke has bir kusurdan yahutta taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa, taşımacı sorumlu tutulamaz. Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıttan, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahutta çalışanlarının hata veya ihmallerinden dolayı sorumludur.

... Sigortası Özel Şartları’nda yer alan Sigorta Dışı Hususlar kenar başlıklı 4.2. maddesinde “Sigortalı, kanuni temsilcileri, ticari vekilleri ve şubelerin bağımsız müdürleri tarafından kasten veya dikkatsizce ve muhtemelen bir ziya ve hasarın meydana gelebilecek olduğu bilinciyle sebebiyet verilen ziya ve hasarlardan doğan hak ve talepler;" 4.3. maddesinde ise “sigortalının veya 4.2. bentte belirtilen kişilerden birinin yardımcıların seçimi, ve denetlenmesi konusunda gerekli özene kasten veya ağır ihmal sonucu uymamış olmaları halinde, sigortalının diğer yardımcılarının kasten veya ağır bir ihmal sonucu sebebiyet verilmiş olan ziya ve hasarlardan doğan hak ve talepler” teminat dışı bırakılan hallerden gösterilmiştir.

Somut olayda; davacı ile Özbekistan'da yerleşik dava dışı ... firması arasında 121.797,10-USD tutarlı 378 kap 20.353 kg muhtelif tekstil ve konfeksiyon cinsi emtianın satışına ilişkin █████/2015 tarihli fatura düzenlendiği, teslim şeklinin FOB ödeme şeklinin mal mukabili olduğu, taşımanın ... ...Ltd Şti tarafından üstlenildiği, ... plaka sayılı aracın █████/2015 tarihinde yola çıktığı, █████/2015 sabah saatlerinde meydana gelen hırsızlık hadisesi neticesinde 17 kap 1.073 kg ürünün çalındığı, Yine davacı tarafından bahsi geçen dava dışı firmaya 298 kap 17.952 kg tekstil ürünü satışına dair █████/2015 tarihli 137.957,69-USD bedelli fatura düzenlendiği, teslim şeklinin FOB ödeme şeklinin mal mukabili olduğu, aracın ... plaka sayılı araçla yola çıktığı, nakliye sırasında █████/2015 günü öğle saatlerinde 10 kap 656 kg ürünün çalındığı, taşımanın ... ...Ltd Şti tarafından üstlenildiği, davalının dava dışı taşıyıcıların... sorumluluk sigortacısı olduğu anlaşılmaktadır.... plaka sayılı araçta yapılan taşıma sırasında aracın arızalanması üzerine, aracın uygun bir alana çekildiği, █████/2015 tarihli hırsızlık hadisesi sırasında araç şoförünün araç içinde bulunduğu ve ani gelişen olay neticesinde sürücü mahallinden çıkan şoförün olayın faillerine müdahale ettiği, ancak faillerin bir miktar malı alarak uzaklaştıkları anlaşılmaktadır. Aracın bulunduğu yerde, araca özgülenmiş bir güvenlik önlemi yoktur. Araç şoförü ve tanık beyanlarında hırsızlığın dorse kapıları açılmak suretiyle yapıldığı ifade edilmiştir. Kolluk kuvetlerinde olay yerinde yapılan incelemede kapı mühürünün koparıldığı tespit edilmiştir. Ancak araç üzerinde yapılan incelemece kapı kilidinin kırıldığına, zorlama izi bulunduğuna dair bir tespit yapılmadığı gibi kapıların kilitli olduğuna dair bir iddia ileri sürülmemiştir. Bu durumda araç şoförü aracı terk etmemiş ise de aracın dorsesinin kilitli olmadığı gibi, araçta zorlama izi bulunmaması olay esnasında gerekli güvenlik önlemleri alınmadığını, taşıyıcının pervasız davrandığını göstermektedir. Bu itibarla dava dışı taşıyıcının...'nin 29. maddesi kapsamında ağır kusurlu olduğu açıktır.

█████/2015 tarihinde meydana gelen hırsızlık olayında ise araç şoförünün aracı terk ederek aracı denetimsiz bıraktığı anlaşılmaktadır. Ayrıca araçta yapılan incelemede tentenin kesik olduğu, arka kapakların kilitli olmadığı, kapıların açık halde olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda bahsi geçen hırsızlık hadisenin meydana gelmesinde, mahkemenin de kabulüne olduğu üzere sigortalı taşıyıcı ağır kusurludur.

Poliçede dikkatsizce ve muhtemelen bir ziya ve hasarın meydana gelebilecek olduğu bilinciyle sebebiyet verilen ziya ve hasarlardan doğan hak ve talepler teminat harici bırakılmıştır. Her ne kadar ... Assekuranz firması tarafından 6.945,36-Euro hasar bedeli ödenmesinin teklif edildiği ileri sürülmekte ise de bu teklifin davacı tarafından kabul edilmediği, HMK'nın 188. maddesi gereğince sulh görüşmeleri aşamasındaki beyanların ikrar olarak kabul edilemeyeceği nazara alındığında broker firmasının teklifte bulunmuş olması teminat dışı olan hasarı poliçe kapsamında kabul edilmesini gerektirmemektedir. Bu durumda dava dışı taşıyıcıların pervasız davranışı nedeniyle meydana gelen hasarın teminat harici olarak kabulü ve bu nedenle davanın reddi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, hasarın teminat harici olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına,yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından davanın reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 Tarih ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA;

"Davanın reddine,"

İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;

"Alınması gereken 732-TL karar ve ilam harcının davacı tarafından yatırılan 2.031,85- TL peşin harçtan mahsubu ile kalan 1.299,85-TL fazla harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

Davalı vekili için AAÜT uyarınca takdir olunan 45.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

Dava açılmasına sebebiyet vermeyen ve HMK'nın 124/4. maddesi gereğince taraf olmaktan çıkartılan ... ... AŞ'nin kendisini vekille temsil ettirmesi nedeniyle 9.200-TL maktu vekâlet ücretinin davacıdan alınarak taraf olmaktan çıkartılan ... ... AŞ'ye verilmesine,"

Karar kesinleştiğinde ve talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine"

Alınması gereken 732-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 269,85-TL harcın mahsubuyla kalan 462,15-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye ödenmesine,

Davalı tarafından yatırılan 1.671-TL peşin istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve istek halinde davalıya iadesine,

Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

Gerekçeli kararın birer örneğinin taraflara tebliğine,

HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. █████/2026