deniz yolu taşımacılığı kaynaklı konteyner demuraj alacağı itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesine ilişkin hukuki değerlendirme.

Deniz yolu taşımacılığı kaynaklı konteyner demuraj alacağı itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesine ilişkin hukuki değerlendirme.

Özet: Deniz yolu taşımacılığı hizmetlerinden kaynaklanan ve özellikle konteyner demuraj bedellerine ilişkin faturaların ödenmemesi üzerine başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açılan bu davada, ilk derece mahkemesi, davacının kendi taşıyıcısına ödediği ispatlanan 5.737-USD tutarındaki demuraj alacağı yönünden davayı kısmen kabul ederek itirazı iptal etmiş, icra inkar tazminatını reddederken, davalı ise istinaf başvurusunda demuraj borcu bulunmadığını, davacının alacağını ispatlayamadığını ve usulüne uygun varış ihbarı gönderilmediğini savunarak kararın bozulmasını talep etmiş olup, mahkeme de konteyner demurajının Türk Ticaret Kanununda özel bir düzenlemesi olmadığını ancak taraflar arasında anlaşma bulunması halinde talep edilebileceğini değerlendirmektedir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : ████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: █████/2023

NUMARASI : ████████ Esas - ███████ Karar

DAVA: İtirazın İptali

DAVA TARİHİ: █████/2019

İSTİNAF KARAR TARİHİ: █████/2026

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA: Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalı arasında gerçekleşen ticari ilişki çerçevesinde müvekkili şirket tarafından farklı tarihlerde davalıya birçok kez deniz yolu taşımacılığı hizmeti sunulduğunu, müvekkili şirket tarafından sunulan hizmetlere ilişkin olarak faturalar düzenlendiğini ve söz konusu bedellerin ödenmesi amacıyla davalı borçludan talepte bulunulduğunu, ancak söz konusu fatura bedellerinin davalı borçlu tarafından ödenmediğini, İstanbul Anadolu 11.İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyası üzerinden başlatılan takibe haksız olarak itiraz edildiğini belirterek davalının itirazının iptaline, alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili; müvekkilinin davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, müvekkilinin ticari kayıtlarında davacının talep ettiği fatura alacaklarının kayıtlı olmadığını, müvekkiline intikal eden fatura bedellerinin ödendiğini belirterek davanın reddine, takip tutarının % 20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davacı ile davalı arasında navlun sözleşmesinin kurulduğu, davacının ... nolu konteyner muhtevası adaptör emtiasının ...adlı gemi ile ... Limanı'ndan İstanbul Limanı'na taşınması işini üstlendiği, davacının akdi taşıyan olduğu, davacının taşıma işini davadışı ... Ltd'ye devrettiği, taşımanın davadışı ... taşıyan ... tahtında gerçekleştirildiği, gönderilenin davalı olduğu, buna göre tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, davacı tarafından davalı adına 15.08.2018 tarihinde 4610-USD ve 18.07.2018 tarihinde 2.790-USD değerinde 2 adet demuraj konulu fatura tanzim edildiği, davacı tarafından fatura düzenlenmesinin alacağın varlığına ispata yeterli olmadığı, davacının demuraj bedelini ... taşıyana ödediğini kanıtlaması gerektiği, ... ... AS tarafından 15.08.2018 tarihinde ...konişmentoya bağlı ... nolu konteyner için davacıya 3.762-USD demuraj faturası düzenlediği, davacının da bunu cari hesaba istinaden ödediği anlaşılmakla davacının rücu ilişkisi içerisinde bunu davalıya yansıtabileceğinden 3.762-USD için davacının haklı olduğu, davacı tarafından davalı adına ... nolu konişmentoya bağlı ... nolu konteyner için 2.790-USD demuraj faturası düzenlenmesine karşın bilirkişiler tarafından yapılan hesaplamada 1.975-USD demuraj bedelinin hesaplandığı, cari hesaba istinaden söz konusu demuraj bedelinin de ödendiği, 1.975-USD yönünden de davacının haklı olduğu, davacının davalıdan toplamda 5.737-USD alacaklı olduğu, alacağın likit olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile İstanbul Anadolu 11. İcra Dairesi'nin ... sayılı takip dosyasına yapılan itirazın 5.737-USD yönünden iptali ile takibin 5.737-USD üzerinden devamına, davacı vekilinin icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili; Davacının müvekkilinden demuraj adı altında bir alacağının bulunmadığını, müvekkilinin demuraj borcu bulunmadığı gibi davacının da davaya konu alacağını ispatlayamadığını, kaldı ki davacının kendi taşıyıcısına demuraj ödemesi yaptığına dair delil sunmadığını, bahsi geçen firmaya yazılan müzekkere cevabında demuraj ödemesi ile ilgili bir bilgi verilmediğini, davacının yapmadığı demuraj ödemelerini müvekkilinden talep edemeyeceğini, Müvekkiline usulüne uygun varış ihbarnamesi gönderilmediğini, müvekkili tarafından konteynerin █████/2018 tarihinde teslim alındığını, aynı gün boş olarak teslim edildiğini, müvekkiline varış ihbarı gönderilmediğinden demuraj borcunun doğmayacağını, müvekkilinin demuraj borçlusu olabileceğine ilişkin bir kayıt ve demuraj tarifesinin bulunmadığını, konşimentolarda demuraj tarifesi bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: Dava, deniz taşıması nedeniyle oluşan konteyner demuraj alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Konteyner demurajı TTK'da düzenlenmemiş olup uygulamada; kırkambar sözleşmesi veya konşimentoda kararlaştırılan, konteynerin iadesi borcunu kuvvetlendiren, bununla birlikte konteynerin iadesinde gecikme durumunda taşıyanın uğrayacağı zararı tazmin etmeye yarayan, öğretide hukuki niteliği bir kısım yazarlar tarafından götürü tazminat, bir kısmı tarafından ise cezai şart niteliğinde kabul edilen bir müessesedir. Konteyner demurajından kaynaklı alacağın istenebilmesi için, öncelikle taraflar arasında bir anlaşmanın bulunması gerekir. Taşıma sözleşmesinde veya konşimentoda bu yolda bir hüküm olmadığı takdirde taşıyan kural olarak demuraj talep edemez. Sadece genel hükümlere dayanarak ispat koşuluyla gecikmeden kaynaklanan zararını isteyebilir. Ancak TTK'nın 1203. maddesinde "Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." hükmüne yer verilmiştir. Maddede bahsi geçen "navlun sözleşmesi, konşimento ya da diğer denizde eşya taşıma senedi hükümlerine göre üzerine düşen tüm borçlar" ifadesinin kapsamına konteynerin iadesi yükümlülüğü de dahildir. Bu hükme göre gönderilen, eşyanın teslimini talep etmesi halinde anılan yükümlülüğün muhatabı olur. Şayet etmezse, TTK'nın 1203. maddesi kapsamında borç yükümlüsü haline gelmez (Sami Aksoy Deniz Ticareti Hukukunda Konteynerin Taşıyana İadesi ve Konteyner Demurajı, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Sayı:1 - Mart 2017, s.146). Bu durumda gönderilen konteyner gecikmesinden kaynaklanan bedelden sorumlu olmaz. TTK'nın 1207/1 maddesi hükmüne göre ise, gönderilenin eşyanın teslimini isteme hakkını kullanmaması halinde, taşıtan, navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlüdür.

Somut olayda; ... nolu, 28.04.2018 tarihli gönderenin dava dışı .... Ltd., alıcısının davalı olan ... tarafından düzenlenen konşimento ile ... nolu 1 adet 20 feet standart konteyner muhtevası güç kaynağı emtiasının ... gemisi ile ...Limanı'ndan Ambarlı Limanı'na taşındığı, davacının konişmentoda emtianın teslimi için müracaat edilecek firma olarak gösterildiği, yine ... nolu 23.04.2018 tarihli göndereni davadışı .... Ltd. Şti, alıcısı davalı olan ... tarafından düzenlenen konişmento ile ... nolu 1 adet 40 feet konteyner muhtevası adaptör emtiasının ...adlı gemi ile ...Limanı'ndan Ambarlı Limanı'na taşındığı, davacının konişmentoda emtianın teslimi için müracaat edilecek firma olarak gösterildiği, taşımaya ilişkin olarak sunulan ... nolu 23.04.2018 tarihli ana konşimentoda gönderenin davadışı ... Ltd, alıcının davacı olarak gösterildiği, konşimentonun ... tarafından düzenlendiği, ... nolu 1 adet 40 feet standart konteyner muhtevası adaptör emtiasının ...adlı gemi ile ...Limanı'ndan İstanbul Limanı'na taşındığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında navlun sözleşmesinin kurulduğu ve davacının akdi taşıma üstlendiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Gönderilenin davalı olduğu anlaşılmakla tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetleri bulunmaktadır.

Davacı ... nolu konşimento tahtında yapılan taşıma için █████/2018 tarihli 4.610-USD tutarlı demuraj faturası düzenlemiştir. ... taşıyan ... tarafından bahsi geçen taşımada 21 günlük serbest süreye mütaekiben █████/2018 - █████/2018 tarihleri arasındaki 62 günlük süre için 3.762-USD demuraj tahakkuk ettirilmiş olup bu tutar █████/2018 tarihinde davacı tarafından ... ... AS'ye ödenmiştir. Davacı ... nolu konşimento tahtında yapılan taşıma için █████/2018 tarihli 2.790-USD tutarlı demuraj faturası düzenlemiştir. Yükün gemiden █████/2018 tarihinde tahliye edildiği, 21 gün serbest sürenin sonunda itibaren konteynerin boş olarak döndüğü █████/2018 tarihine kadarki 31 gün için davacıya 1.975-USD demuraj tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır. Akdi taşıyıcı davacının demuraj belirleme yetkisi bulunmamakta olup davacının ödediği demuraj bedeli üzerine ilave bir ücret ya da kar payı koyması mümkün değildir. Davacıya tahakkuk ettirilen demuraj 5.737-USD olarak belirlenmiştir. ... taşıyan tarafından düzenlenen demuraj bedellerine katlanmak zorunda kalan davacı, kendisinin sebebiyet vermediği bu tutarları kendi taşıtanı konumundaki davalıdan istemekte haklıdır. Taşımada akdi taşıyan sıfatı ile demuraja katlanmak zorunda kalan davacıya karşı davalı tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle; davalı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 2.247,86-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 562,90-TL harcın mahsubu ile kalan 1.684,96-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 30-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026