İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin, ticari işletmeye ait karar defterinin sehven kaybedilmesi nedeniyle istenen zayi belgesini basiretli tacir sorumluluğu ilkesi gereği reddeden kararı.
Özet: Bir ticari işletmeyi devralan davacının, yoğun çalışma ortamında karar defterinin sehven müşteriye verilen pakete konulduğu veya çöpe atıldığı iddiasıyla zayi belgesi verilmesi talebi, mahkemece Türk Ticaret Kanununun 82/7. maddesi uyarınca tacirin defterleri basiretli bir tüccar gibi özenle koruma yükümlülüğünü yerine getirmediği, ileri sürülen zayi nedeninin tacirin elinde olmayan sebeplerden kaynaklanmadığı ve bu yönde somut delil sunulamadığı gerekçeleriyle reddedilmiştir.
T.C.
İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı asil ... tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; İstanbul-...-0 ticaret sicil numaralı ...Ltd. Şti. isimli ticari işletmeyi █████/2022 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan pay devri ilanıyla devraldığını, şirkete ait tüm evrakları çalışma atölyesindeki dolapta muhafaza ettiğini, işletmeyi devredeceği █████/2026 tarihinde dolabı kontrol ettiğinde karar defterinin yerinde olmadığını fark ettiğini, iş yerinin yoğunluğu sebebiyle defterin sehven müşteriye teslim edilen paket içine konulmuş veya atılan kutularla birlikte çöpe gitmiş olabileceğini, kamera kayıt sistemi bulunmadığından durumu delillendiremediğini, █████/2026 tarihinde mahalli gazeteye zayi ilanı verdiğini, █████/2026 tarihli ... Gazetesi ... ekinde zayi ilanının yayımlandığını, █████/2026 tarihli dilekçesiyle ... Vergi Dairesi Müdürlüğüne durumu bildirdiğini, işletmenin tek sahibi olduğunu, defterin kaybolmasında herhangi bir kastı veya ihmali bulunmadığını, tüm özen ve dikkatine rağmen defterin zayi olduğunu belirterek ticari işletmesine ait karar defterinin zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkememizce İstanbul 7. Noterliği'ne yazılmış ancak yazılan müzekkereye yanıt verilmediği görülmüştür.Mahkememizce İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmış, gelen cevabi yazılar dosyamız arasına alınmış ve incelenmiştir. Dosyanın incelenmesinde uyuşmazlık konusunun; talep edenin zayi olduğunu ileri sürdüğü defter ve belgelerin nitelik ve süre bakımından TTK'nun 82/1. Maddesi gereği tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, hak düşürücü sürenin dolup dolmadığı davacının basiretli tacir gibi davranıp davranmadığı, üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirip getirmediği, üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesine rağmen talebe konu belgelerin zayi olup olmadığının tespiti hususunda toplanmıştır. 6102 sayılı TTK'nın 82/7.maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.'' hükmü düzenlenmiştir.TTK 82/7. maddesinde zayi sebepleri tahdidi olarak sayılmamıştır. Diğer bir deyişle; maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylarda maddenin kapsamı içindedir. Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı düşmemesi gerekir (Yargıtay 11.HD'nin █████████ Esas-████████ Karar sayılı ve █████/2018 günlü kararı).6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 82/7. maddesi uyarınca, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava ... açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir”. Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de yapılan tahdidi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir. Talep edenin talep dilekçesinde iş yerinin yoğunluğu sebebiyle defterin sehven müşteriye teslim edilen paket içine konulmuş veya atılan kutularla birlikte çöpe gitmiş olabileceğinden bahisle zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de defter ve belgelerin talep edenin elinde olmayan sebeplerle zayi olduğuna dair dosyaya herhangi bir delil ibraz edilmediği, talep edenin tacir olup basiretli tacir gibi davranmakla yükümlü olduğu dolayısıyla yanlışlıkla atılmış olabileceği iddiasını ileri süremeyeceği görüldüğünden defterlerin elde olmayan nedenlerle kaybedildiğine dair somut delile dayalı kanaat hasıl olmadığından davacının saklamakla yükümlü olduğu defteri özenle korumadığı, basiretli bir tacir gibi davranmadığı kanaatine varılmakla talebin reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.( Emsal ilam : Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin █████/2007 tarih █████████ Esas ██████████ Karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin █████/2014 tarih ██████████ Esas ██████████ Karar )H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;1-İspatlanamayan talebin REDDİNE, 2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harç yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacının üzerinde bırakılmasına,4-Artan gider avansı bakiyesinin HMK 333. md göre karar kesinleşmesi halinde ilgililere iadesine,Dair, şirket temsilcisinin yüzüne karşı verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ...E-İMZA Hakim ...E-İMZA