Danıştay, emniyet mensubunun irtikap suçundan meslekten çıkarma cezasının, ceza yargılamasındaki beraat kararı nedeniyle hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesini onadı.
Özet: Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından irtikap suçu isnadıyla beş kez meslekten çıkarma cezası verilen bir pasaport polis memurunun bu işlemin iptali talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi, eski disiplin tüzüğündeki irtikap hükmünün yeni bir Kanun Hükmünde Kararname ile ortadan kalkarak lehe bir durum yarattığı gerekçesiyle cezayı iptal etmiş; Bölge İdare Mahkemesi ise ceza mahkemesindeki beraat kararı doğrultusunda isnat edilen fiilin sabit olmadığı gerekçesiyle iptal sonucunu onamış, davalı idare ise tüzük hükümlerinin geçerli olduğunu ve ceza kovuşturmasından bağımsız olduğunu iddia ederek kararı temyiz etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİREEsas No : ██████████Karar No : ████████TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel MüdürlüğüVEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; Muğla İl Emniyet Müdürlüğü Dalaman havalimanı Şube Müdürlüğün pasaport polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında yapılan disiplin soruşturması neticesinde irtikap suçunu işlediğinden bahisle, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/6 maddesi uyarınca ayrı ayrı 5 kez meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... karar nolu işlemin iptali istemiyle açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesinin ...günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; her ne kadar dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesi dayanak alınarak düzenlenen Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde: "(..) irtikap (..) veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek.." fiilinin meslekten çıkarma cezasını gerektirdiği kuralına yer verilmiş ise de; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra yürürlüğe giren 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede böyle bir kurala yer verilmeyerek davacının lehine bir durum oluştuğu, davacının irtikap suçunu işlediğinden bahisle ayrı ayrı 5 kez meslekten çıkarma cezasıyla tecziyesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesinde de "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilinin Devlet memurluğundan çıkarma cezası gerektiren fiiller arasında sayılmış ise de, irtikap fiilinin Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünde, meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayıldığı, ancak dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra yürürlüğe giren 682 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede böyle bir kurala yer verilmeyerek davacının lehine bir durum oluştuğu, davacıya 657 sayılı Yasanın 125/E-g maddesinin tatbiki halinde davacının, dava konusu meslekten çıkarma cezasından daha ağır bir ceza niteliğinde olan Devlet Memurluğundan çıkarma cezası ile tecziyesi sonucunu doğurur ki bu durumun, gerek "aleyhe hüküm verme yasağı" ilkesine, gerekse "lehe olan hükmün uygulanması ilkesine" aykırı olacağı, davacının söz konusu fiiline 657 sayılı Yasanın 125/E-g maddesinin tatbik edilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlem iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davacı hakkında isnat edilen irtikap fiiline ilişkin olarak yapılan ceza yargılaması sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...günlü, E:... K:... sayılı kararıyla; davacının atılı suçu işlediğinin sabit olmadığı gerekçesiyle beraat kararı verildiği ve bu kararın █████/2017 tarihinde kesinleştiği, dolayısıyla davacıya isnat edilen irtikap fiilinin sübuta ermediği, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, başvuruya konu Mahkeme kararının 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede irtikap suçuna ilişkin bir kurala yer verilmeyerek davacının lehine bir durum oluştuğu yönündeki gerekçesi yerinde görülmemekle birlikte, işlemin iptali yönündeki mahkeme kararı sonucunun yerinde olduğu belirtilerek istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerinin yeni bir kanuni düzenleme yapılıncaya, her halükârda █████/2017 tarihine kadar geçerli ve yürürlükte bulunacağı, bu süre içinde işlenmiş veya işlenecek eylem, işlem, tutum ve davranışlara Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerinin tatbik edileceği, Tüzük hükümleri çerçevesinde verilen disiplin cezalarının hukuken geçerli olduğu, ceza kovuşturması ile disiplin soruşturmasının birbirinden bağımsız yürütüldüğü ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:...sayılı kararın ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın, kararı veren ...İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde gerekçede oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY :Dava; polis memuru olarak görev yapan davacının, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin disiplin kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 2. maddesinde, "E) Meslekten çıkarma, memurun, Emniyet Teşkilatı hizmetlerinde bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasıdır." tanımına yer verilmiş olup; aynı Tüzük'ün "Meslekten çıkarma" başlıklı 8. maddesinin 6. bendinde ise, "Hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti, suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira'' suçu meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanak maddesi olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; Anayasa Mahkemesinin █████/2016 günlü, E:███████, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, █████/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." şeklinde geçici hüküm yer almış; anılan Kanun'da Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde yer alan düzenlemeyle aynı veya benzer nitelikte bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Dava devam ederken, davacının fiiline uygulanacak disiplin cezasına ilişkin mevzuatta değişiklik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözülebilmesi için, davacının işlediği fiile, hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiğinin de belirlenmesi gerekmektedir.Ceza hukuku kökenli bir ilke olan, ancak zaman içinde hukukun tüm dallarında geçerli bir ilke olarak benimsenen "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin, sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin, suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun, daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir. İdare hukuku alanında, kural olarak, idari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin, disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'ne göre verilen disiplin cezalarının, bu Kanun hükümlerine göre verilmiş addolunacağı, dava konusu işlemin dayanağı olan, anılan Tüzük'ün 8/6 maddesinde düzenlenen fiile veya benzer bir fiile, 7068 sayılı Kanun'da yer verilmediği, anılan Kanun'da suç olarak betimlenmeyen eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitine ve işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuat uyarınca yargısal denetiminin yapılmasına imkan bulunmadığı sonucuna varıldığından, hukuki dayanaktan yoksun hale gelen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair kararın bu gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun █████/2019 günlü, E:████████, K:█████████ sayılı; █████/2020 günlü, E:█████████, K:████████ sayılı ve █████/2021 günlü, E:█████████, K:████████ sayılı kararları da bu yöndedir.