Bölge Adliye Mahkemesi, kıymetli evraktan kaynaklı menfi tespit davasında zorunlu arabuluculuk şartı eksikliği nedeniyle ilk derece ret kararını onadı.
Özet: Bir şirketin, kayıp veya borç karşılığı verilmediğini iddia ettiği 490.000 TLlik bir çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti talebiyle açtığı menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesi davayı zorunlu arabuluculuk şartı yerine getirilmediği gerekçesiyle usulden reddetmiş; davacı şirket bu karara itiraz ederek, uyuşmazlığın ticari dava niteliği belirlenmeden arabuluculuk şartının aranmasının hatalı olduğunu ileri sürmüş, ancak istinaf mahkemesi, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davalarının mutlak ticari dava olduğunu ve zorunlu arabuluculuğa tabi bulunduğunu belirterek, ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esasa aykırılık bulunmadığına hükmetmiş ve davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
T.C.
İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ16. HUKUK DAİRESİT Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IDOSYA NO:████████ EsasKARAR NO:████████İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ :İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ:█████/2026NUMARASI:████████ Esas, ███████ KararDAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)KARAR TARİHİ:█████/2026İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; şirketi yöneten asıl ortak ... ve müdürün █████/2025 tarihinde tutuklanmasıyla birlikte, şirket yönetimi ve işletmesi fiili olarak diğer ortak ...'e geçmesiyle ... Bankası ... Şubesi... müşteri numaralı çek koçanına ait: ..., ..., ... ve... numaralı çek yapraklarının kaybolduğunun anlaşıldığını, şirket defterleri de incelendiğinde, bu çeklerin her hangi bir mal ve ya borç karşılığı verilmediği ortaya çıkacağını, ... sayılı çek █████/2025 tarihinde takasa sunulduğunu ve çekin ...'da olduğunun ortaya çıktığını, ...'ın müvekkili şirkete █████/2025 tarihinde işe pompacı olarak alındığını, müvekkili şirkette kısa bir süre çalıştığını, kısa bir süre içerisinde çalışan kişinin var olan şirketten herhangi bir alacağı olamayacağını ileri sürerek, ... no'lu çekten dolayı müvekkilinin davalıya 490.000-TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının işbu davayı arabulucuya başvuru yapmadan açtığını, müvekkilinin davacı ... firmasının ... şubesinin açılışında firmaya kar ortağı olmak için 2020 yılında 180.000-TL sermaye getirdiğini, kendisi bu şekilde birnevi örtülü ortak olduğunu, ancak daha sonra tarafların anlaşamaması nedeniyle müvekkilinin, başlangıçta getirdiği sermaye değerinin hesaplanarak kendisine ödenmesini ve şirketten ayrılmak istediğini beyan ettiğini. bunun üzerine davacı firma yetkilisi ..., şuan o kadar nakit paraları olmadığını ancak kendisine çek yazabileceğini söyleyerek, davaya konu çekin savunarak davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddini istemiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davacının tacir, dava konusu icra takibinin ise kambiyo senedi olan çeke dayalı icra takibi olduğu gözetildiğinde, arabuluculuk başvuru dava şartının aranmasının gerektiği, davacının eldeki davayı açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurduğuna dair arabuluculuk son tutanağını verilen kesin süreye kadar dosyaya ibraz etmediği, davacı vekilinin █████/2026 tarihli celsedeki beyanında dava konusu uyuşmazlığa ilişkin arabuluculuk başvurusunda bulunulmadığını beyan ettiği, arabuluculuk başvurusunun dava şartı olduğu, dava şartının yargılama sırasında tamamlanamayacağı gerekçesiyle, davacının davasının dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.İSTİNAF İSTEMİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde, dava dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek; uyuşmazlığın ticari dava olup olmadığı tespit edilmeden zorunlu arabuluculuk şartının uygulanmasının mümkün olmadığını, mahkemece öncelikle tarafların tacir olup olmadığı ve uyuşmazlığın ticari işletmeleriyle ilgili bulunup bulunmadığının araştırılması, sonucuna göre değerlendirme yapılması gerektiğini, eksik incelemeye dayalı olarak verilen usulden ret kararı usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.GEREKÇE:Dava, menfi tespit talebine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, kambiyo takibine karşı açılan menfi tespit davasının, TTK'nın 4/1-a maddesi uyarınca mutlak ticari dava olduğu, bu nedenle de zorunlu arabuluculuğa tabi olduğu, davadan davacının arabuluculuk başvurusunda bulunmadığı, bu nedenle ilk derece mahkemesince dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğu anlaşılmakla, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026