antalya bölge adliye mahkemesinde trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat, araç hasarı ve değer kaybı davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesinde trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat, araç hasarı ve değer kaybı davasında ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Özet: Trafik kazası sonucu oluşan maddi zararların tazmini talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi davalı sürücüyü tam kusurlu bularak, sigorta şirketinden poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere 31.500 TL tamir masrafı ve 15.000 TL değer kaybı bedelinin ticari faiziyle birlikte, sürücüden ise aynı bedellerin yasal faiziyle müştereken ve müteselsilen, ayrıca sürücüden 2.100 TL araç mahrumiyet bedelinin yasal faiziyle tahsiline karar vermiştir; davalı sürücü ise kusur incelemesi yapılmadan hüküm tesis edildiği ve hesap bilirkişisine başvurulmadığı gerekçesiyle bu kararı istinaf etmiştir.

T.C.

ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:█████/2023

DAVA:Maddi Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ:█████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ:█████/2026

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davalı ... Sigorta AŞ vekili ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının maliki olduğu ... sayılı yabancı plakalı aracın █████/2019 tarihinde müvekkilinin eşi ...'nın sevk ve idaresindeki iken davalılardan ...'nın sürücüsü ve aynı zamanda maliki olduğu ... plakalı araç tarafından çarpılmak suretiyle maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza nedeniyle davalı ...'in tam kusurlu olduğunu, aracın servise bırakıldıktan sonra davalının aracının sigortacısı olan davalı ... Sigortaya hasar ihbarında bulunulduğunu, araçtaki hasarın 27.139,10 TL olduğunun eksper tarafından belirlendiğini, Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.İş. sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda hasar miktarının 37.676,20 TL tamir gideri, 2.100,00 TL iş gücü kaybı, 15.000,00 TL değer kaybı olarak tespit edildiğini, bu nedenlerden dolayı fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere şimdilik 46.500,00 TL maddi zararlarının davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen, müvekkilinin kullanmaktan mahrum kaldığı aracı için ikame araç- iş gücü kaybından da şimdilik 2.100,00 TL'nin diğer davalı araç sürücüsü ve aynı zamanda işleteni ...'dan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ayrıca tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ:

Davalı ... vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline izafe edilen kusur durumunu kabul etmenin mümkün olmadığını, mahkeme tarafından kazaya ilişkin ceza soruşturması yapılıp yapılmadığının tespitinin sağlanarak ilgili ceza dosyasının celp edilmesi gerektiğini, tanıkların dinlenmesi gerektiğini, aksi halde kaza ile zarar arasında illiyet bağı bulunamayacağından davanın esastan reddi gerektiğini, davacının kusura ilişkin iddiasını ispat ile yükümlü olduğunu, iddia edilen haksız fiil neticesinde zararın meydana geldiğinin ispatı gerektiğini, aksi halde müvekkilinin kusurunun bulunması halinde dahi oluşan maddi zararın ve talep edilen değer kaybının fahiş olduğu ve zenginleşmeye yol açacağı kanaatinde olduklarını beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta AŞ vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; dosyanın yetkili İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, davacı tarafın dava dilekçesi ile birlikte delil ve belgelerini göndermemiş olması nedeniyle davaya ilişkin delil ve belgelerin tarafına gönderilmesine kadar davaya karşı cevap ve delil sunma haklarını saklı tuttuklarını, poliçe limitinin maktuen ödenecek rakam olmadığını, poliçe limiti üzerindeki zararlardan müvekkili şirketin sorumluluğu bulunmadığını, müvekkili şirketin sigortalısının kusuru oranında ve ancak gerçek zarar hasarını ödemekle yükümlü olduğunu, davacı tarafa 6.000,00 TL ödeme yapıldığını, söz konusu ödeme ile müvekkilinin sorumluluğunun sona erdiğini, müvekkilinden talep edilmemiş olmakla beraber kazanç kaybı taleplerinin teminat dışı olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

DELİLLER:

Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.iş saylı dosyası, sigorta poliçesi, bilirkişi raporu, tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ:

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; trafik kazasının meydana gelmesinde davalı sürücünün tam kusurlu olduğu, araç hasarından kaynaklanan zarar nedeniyle bilirkişi raporu alındığı gerekçesiyle davanın kabulü ile taleple bağlı kalınarak 31.500,00 TL tamir masrafı ve 15.000,00 TL değer kaybı bedelinin davalı sigorta şirketinden poliçe limiti ile sınırlı olarak ve █████/2019 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı ...'dan ise █████/2019 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 2.100,00 TL araç mahrumiyet bedelinin █████/2019 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi tarafından kusur incelemesi yapılmaksızın hüküm tesis edildiğini, dosyanın hesap bilirkişisine tevdiine karar verilmesi gerekirken taleplerin değerlendirme konusu dahi yapılmamasının hukuka aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin eksik araştırma ve incelmeme neticesinde hüküm tesis edildiğini, raporların birbiri ile çelişkili olduğunu, bu çelişkinin giderilmesi gerektiğini, varsayımsal hesaplamalar nazara alınarak müvekkili aleyhine hükmedilen araç mahrumiyet bedelinin kabulünün mümkün olmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta AŞ vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının hasara ilişkin talepleri karşılandığından iş bu tahkim başvurusunun reddi gerektiğini, başvuruya dayanak poliçe limitinden 30.000,00 TL kaldığını, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınmasını talep ettiklerini, itirazları baki kalmak kaydıyla hasar bedelinin genel şartlara göre hesaplanması gerektiğini, müvekkili şirketin KDV'den sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

Davacı vekili █████/2023 tarihli istinaf dilekçesi vermiş ise de, ilk derece mahkemesinin █████/2023 tarihli ek kararı ile tebliğ tarihinden itibaren bir haftalık kesin süre içerisinde istinaf karar harcının yatırılmadığı anlaşıldığından, muhtıra içeriğinde ihtar edildiği üzere istinaf eden davacı ...'nın istinaf başvurusundan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalının açıkça ikrar edip kabul ettiği kusur hususunda yeniden kusur incelemesi yapılması talebinin mahkemece reddedilmesinin hukuka aykırı bir yönü olamayacağını, davalının ilk bilirkişisinin hazırladığı kök ve ek raporların arasındaki çelişkilerin giderilmediği yönündeki iddiasının da diğer tüm iddiaları gibi doğru olmadığını, davalının yeniden kusur incelemesi yapılması talebinin hukuka aykırı olmadığını, davalının kök ve ek raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmediği yönündeki iddiasının doğru olmadığını, davacının aracını tamir ettirdiklerine dair fatura ve belgelerini dosyaya ibraz ettirdiklerini beyanla davalı ...'nın istinaf başvurusunun reddini istemiştir.

G E R E K Ç E

Uyuşmazlık, trafik kazası nedeniyle araç hasarından kaynaklanan maddi tazminat isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacının aracına, davalıların sürücüsü ve işleteni ile trafik sigortacısı olduğu aracın çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş, davacı aracında oluşan zarara ilişkin değer kaybı, tamir gideri ve iş gücü bedelinin davalılardan tazminini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı ... Sigorta AŞ vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

1-Davacıya ait araç yabancı plakalı olup kaza sonucu hasar görmüştür. Davacı aracı hasarlı olarak yurt dışına çıkardığını ve Avusturya'da aracı 13.895,97 Euro onarım bedeli ödediğini ileri sürmüştür.

Yargıtay yerleşik uygulamasına göre; yabancı plakalı araç kazadan sonra tamir ettirmeden hasarlı olarak gümrük dairesine terk edildiğinde davacı zararı, aracın Avusturya'daki olay günündeki rayiç değerine göre belirlenmelidir. Bununla birlikte; eğer bu değer onarım giderinden fazla ise davacı yalnız onarım giderini, onarım giderinden az ise, aracın olay gününde Avusturya'daki sürüm değerini davalı taraftan isteyebilir.

Bir trafik kazası sonunda tamamen kullanılmaz hale gelen ve eski duruma getirilmesi olanaksız olan araç, tamamen yok olmuş sayılır. Eski duruma getirilmesi olanaklı olmakla birlikte, onarım giderleri aracın sürüm değerinden çok ise sorumluluk açısından nesne tamamen yok olmuş gibi değerlendirilmelidir.

Bu durumlarda, aracın kullanılmaz durumda olup olmadığı ve kullanılacak durumda ise onarım olanağının olup olmadığı gözetilmelidir. Motorlu aracın tamamen yok olduğu durumda zarar, kural olarak, olayın meydana geldiği andaki ve durumundaki gerçek sürüm değerine göre belirlenir. Motorlu araç, yabancı plakalı olup ülkemize geçici olarak girmiş bulunuyorsa, değeri kayıtlı olduğu ülkedeki sürüm değeridir. Hasarlı olsun veya olmasın yurda geçici olarak sokulan araçların belli bir süre içinde yurtdışına çıkarılması, yasaların gerektirdiği zorunluluktur. O halde, hasarlı aracın haksız eylemi işleyene terki olanaksızdır. Bundan başka hasarlı aracın büyük giderlere katlanarak yurtdışına çıkarılmasının mağdurdan istenmesini tazminat hükümleri engeller. Belki de hasarlı aracın nakil ücreti, hurda değerini aşacaktır. Öte yandan zarar görenden böyle bir külfete katlanmasının istenmesi iyiniyet kurallarına aykırı düşecektir. Bu durumlarda zararın belirlenmesi için; hurda haline gelen aracın değeri memleketin ekonomik koşullarına göre tespit edildikten sonra, böyle bir aracın Avusturya'ya götürülmesi için gerekli giderler hesaplattırılmalı ve şayet nakil giderleri fazla ise, elde edilen bir yarar sözkonusu olmayacağından, hiç indirim yapılmaksızın o zarar hükmedilmeli; aksi halde yani hurda değeri, nakil giderlerinden fazla ise nakil giderleri indirildikten sonra hurdadan elde edilen yarar, zarardan indirilmek suretiyle hüküm kurulmalıdır. Bir başka anlatımla; yabancı plakalı hasarlı aracın yurtdışına götürülmesi için yapılması gereken nakil giderleri, hasarlı aracın bu durumundaki (olay tarihi itibariyle ülkemizin piyasa koşullarına göre belirlenecek) sovtaj değerinden fazla ise zarardan bir indirim yapılmadan, aracın kayıtlı olduğu ülkedeki kaza tarihi itibariyle 2. el piyasa değerine hükmedilmesi gerekir. Gümrüğe terk edilen aracın o durumdaki değeri (sovtaj değeri), bağlı bulunduğu ülkeye taşınma giderinden fazla ise aracın ülkemizde bırakılmaması gerekir. Bırakılmakla zarar artırılmış olacağından (kimse kendi kusurundan yararlanamayacağından) aracın hasarsız değerinden (kayıtlı olduğu ülkedeki piyasa değeri), aracın terk edilmiş değerinin (sovtaj değeri) düşülmesi gerekir (Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi ████████ esas, █████████ karar).

Somut olaya göre yapılması gereken iş, öncelikle davacının aracının onarımının ekonomik olup olmadığı, davacıya ait aracın kaza tarihindeki Avusturya piyasa sürüm değeri tespit edilerek belirlenmeli ve aracın sovtaj bedeli ile kaza tarihinde yurt dışına götürülmesi için gerekli masraflar belirlenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

2-Davalı sigorta şirketinin 6.000,00 TL ödeme yaptığını savunduğu, davacının da dava dilekçesinde 6.000,00 TL ödeme yapıldığını kabul ettiği anlaşılmaktadır. Ancak ilk derece mahkemesince dava açılmadan önce sigorta şirketi tarafından yapılan 6.000,00 TL ödemenin hükmedilen tazminat miktarından mahsup edilmemiş olması doğru görülmemiştir. Ayrıca hüküm fıkrasında davalı sigorta şirketinin poliçeden kaynaklanan bakiye sorumlu olduğu tazminat miktarı açıkça yazılması gerekirken hükmün infazında tereddüt oluşturacak şekilde davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu miktar belirtilmeden "poliçe limiti ile sınırlı" şeklinde hüküm kurulması da doğru görülmemiştir.

3-Dava konusu kaza nedeniyle davacıya ait araçta hasarlanan parçalar ile hasarlı parçaların onarımı için parça ve işçilik ücreti olarak davacı 13.895,97 Euro bedelli fatura sunmuştur. İlk derece mahkemesince davacıya ait aracın onarımının ekonomik olduğunun bilirkişi raporu ile tespit edilmesi halinde davacı tarafından sunulan onarım bedeline ilişkin bu faturanın hasar ile uyumlu olup olmadığı bilirkişi marifeti ile denetlenmeli ve onarım bedeline ilişkin zarar belirlendikten sonra sonucuna göre karar verilmelidir.

4-Davacı onarım faturası tercümesi için tercüme masrafları ve noter vekalet ücreti masraflarını talep etmiştir. Davacı yargılama gideri olarak tercüme masrafları ve noter vekalet ücreti masraflarını talep edebilir. Bu itibarla mahkemece haklılık oranına göre davacının bu taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir. Ancak davacının talep ettiği Mercedes yetkili servisinde hasar tespitine ilişkin gider yargılama giderinden sayılamaz, bu nedenle Çeşmeliler Mercedes servisine ödenen 1.180,00 TL bedelin tahsili talebinin kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. Bu nedenle davalılar vekillerinin istinaf itirazlarının kabulüne karar verilmiştir.

5-Davalı sigorta şirketinin KDV sorumluluğu vardır, bu nedenle KDV'ye yönelen istinaf itirazının da reddine karar verilmiştir.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalı ... Sigorta AŞ vekili ve davalı ... vekilinin zarar raporuna yönelen istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince karanı esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, sair istinaf itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı ... Sigorta AŞ vekili ve davalı ... vekilinin zarar raporuna yönelen istinaf isteminin KABULÜNE,

2-Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı, █████/2023 tarihli kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1 fıkra (a-6) bendi gereğince ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA,

3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

4-Davalılar vekillerinin diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

5-Davalı ... Sigorta AŞ tarafından peşin yatırılan 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının Hazineye gelir kaydına, 830,00 ‬TL istinaf karar harcının isteği halinde bu davalıya iadesine,

6-Davalı ... tarafından peşin yatırılan 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının Hazineye gelir kaydına, 829,97 ‬TL istinaf karar harcının isteği halinde bu davalıya iadesine,

7-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, harç tahsil/ iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

İlişkin dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda █████/2026 tarihinde, 6100 sayılı HMK'nun 353. maddesi (1-a) bendi gereğince KESİN olarak oy birliğiyle karar verildi.

...