elma şarabı bandrolü talebinin reddedilmesi üzerine, ürünün alkollü karışım içkisi mi elma şarabı mı olduğu tartışmasını içeren bilirkişi raporuna dayalı temyiz davası.

Elma şarabı bandrolü talebinin reddedilmesi üzerine, ürünün alkollü karışım içkisi mi elma şarabı mı olduğu tartışmasını içeren bilirkişi raporuna dayalı temyiz davası.

Özet: Bir bakanlığın, ithal edilmek istenen bir ürünü alkollü karışım içkisi olarak nitelendirerek elma şarabı bandrolü verilmesi talebini reddetmesi üzerine açılan davada, ilk derece mahkemesi talebin reddi yönünde karar vermişken, bölge idare mahkemesi yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda ürünün ulusal mevzuatlara ve Türk Gıda Kodeksine uygun bir elma şarabı olduğu tespitine dayanarak, idarenin bandrol talebini reddeden işlemini hukuka aykırı bulmuş ve iptaline karar vermiştir; ancak davalı bakanlık, bilirkişi raporunun yetersizliği ve mevzuata aykırılığı iddialarıyla bu kararı temyiz etmiştir.

Danıştay 13. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No:█████████

Karar No:█████████

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı (E-Tebligat)

VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi A.Ş.

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Davacı şirketin, "..." markalı ürüne elma şarabı bandrolü verilmesi talebinin reddine ilişkin █████/2016 tarih ve 20049 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Alkollü İçkiler Piyasası Daire Başkanlığı işlemi ile aynı ürüne yönelik elma şarabı bandrolü verilmesi taleplerinin daha önce kabul edilmesinden hareketle sipariş edilen ancak söz konusu işlem nedeniyle depoda ve limanda kalan toplam 2520 koli "..." markalı ürüne elma şarabı bandrolü verilmesi talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın, "..." markalı ürünün, ithalatı yasaklanan alkol kökenli karışım içkisi mi yoksa elma şarabı mı olduğundan kaynaklandığı, söz konusu ürünün üretim akış şeması ve ürün bileşimlerinin incelenmesinden, elma suyu konsantresinin fermantasyonunun tamamlanmasının ardından oluşan elma şarabı ürününe şeker ve elma konsantresi ilavesi yapıldığının tespit edildiği, ilgili mevzuat uyarınca üretimi tamamlanmış mamul yani ürün haline getirilmiş şarabın yapımı aşamasında aroma katılan ürünün alkollü karışım içkisi olduğu, ithalatının ve piyasaya arzının yasak olduğu, dolayısıyla başvurunun ithali düşünülen ürünün karışım içkisi olduğundan bahisle reddedildiği anlaşıldığından, içim kolaylığı nedeniyle gençlerin alkol bağımlılığı kazanmasını kolaylaştıracağı da gözetilerek tesis edilen dava konusu işlemlerde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacının haklı beklenti ilkesinin ihlal edildiği yönündeki iddiasının incelenmesinden ise, basiretli tacir olarak davranma yükümlülüğü altında olan davacı şirketin Alkol ve Alkollu İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesi uyarınca alkollü içki bildirimlerini, ürün Türkiye limanlarına geldiğinde değil ürünün ihracatçı ülkede çıkış işlemleri tamamlanmadan önce yapması gerektiğinden bu iddiası yönünden de tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince, Dairemizin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı bozma kararı üzerine verilen kararda; uyuşmazlığın, bandrol talebine konu içkinin "alkollü içki kökenli karışım içkisi" mi yoksa "elma şarabı" mı olduğu hususundan kaynaklandığı, Dairelerinin █████/2024 tarihli ara kararı ile bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, █████/2025 havale tarihli bilirkişi raporunda, "Türk Gıda Kodeksi ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uyarınca bandrol talebine konu içkinin üretiminde uygulanan menşe ülke standardı veya teknik düzenlemesi ve üretim projesi ile alkollü içkinin üretim projesinin doğru tanımlanmasını sağlayan, ürünün temel girdilerini ve karakteristik özelliklerine yönelik bilgilerin incelenmesi suretiyle bandrol talebine konu içkinin "elma şarabı" olduğu, Türk Gıda Kodeksi'ne göre bandrol talebine konu içkinin, izin verilen hammaddeleri içerdiği" yönünde tespitlere yer verildiği, taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilen bilirkişi raporuna davalı idarenin yaptığı itirazın yerinde görülmeyerek hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu sonucuna varıldığı;

Bu durumda, bandrol talebine konu içkinin yapılan teknik bilirkişi incelemesine göre elma şarabı olduğu sonucuna varıldığından, alkollü içki kökenli karışım içkisi olduğundan bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesinin davanın reddi yolundaki kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının dikkate alınmadığı, bilirkişinin işin uzmanı olmadığı, bilirkişi raporunda teknik analiz yapılmadığı, katkı maddelerinin bilimsel yöntemle ölçülmediği, laboratuvar verisi kullanılmadığı, ulusal değil yabancı görüşlere dayanıldığı, ulusal mevzuatın esas alınmadığı, alkollü karışım ile alkollü içki kökenli karışım içkisi kavramlarının karıştırıldığı, bu nedenle söz konusu bilirkişi raporunun yetersiz, bilimsel dayanaktan yoksun ve mevzuata aykırı olduğu, dolayısıyla söz konusu raporun hükme esas alınmasının hukuka aykırı olduğu, Bölge İdare Mahkemesince yanlış ve eksik bilirkişi değerlendirmesine dayanılarak karar verildiği, kamu düzeni, halk sağlığı ve çocukların korunması ilkelerinin gözetilmediği, uyuşmazlığın Türk Gıda Kodeksi-Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği, Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticareti Hakkında Yönetmelik ve Etil Alkol ve Metanolün Üretimi ve Ticareti Yönetmeliği esas alınarak çözümlenmesi gerektiği, anılan mevzuat uyarınca dışarıdan katkı maddesi içeren fermente içkilerin elma şarabı değil alkollü içki kökenli karışım içkisi olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarenin bilirkişinin akademik kariyerinin, mesleki geçmişinin ve uzmanlığının yetersizliği yönündeki iddialarının gerçeği yansıtmadığı, zira davalı idarenin söz konusu bilirkişinin dosyaya atanmasına ve bilirkişi raporunu hazırlamasına itiraz etmediği, anılan bilirkişinin akademik ve teknik yeterliliğe ve uzmanlığa sahip olduğu, bilirkişi raporunun davayı aydınlatıcı nitelikte olduğu, bilirkişi sorusunun bilirkişiye açıkça sorulduğu, bilirkişinin araştırması gereken hususları ulusal mevzuat kapsamında araştırdığı, ürünün içerik analizi de belirtilerek ürünün elma şarabı olduğunun tespit edildiği, raporun hukuka ve usule uygun olduğu, ayrıca davalı idarenin mevzuata aykırılık iddialarını hangi mevzuatın hangi hükmüne dayandırdığını belirtmediği, iddialarının dayanaksız kaldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

ESAS YÖNÜNDEN:

MADDİ OLAY :

Dağıtım Yetki Belgesi kapsamında alkollü içki ithalatçısı olarak faaliyet gösteren davacı şirket, elma şarabı alt kategorisindeki "..." markalı alkollü içki için Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Alkollü İçkiler Piyasası Daire Başkanlığından bandrol talebinde bulunmuştur.

Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Alkollü İçkiler Piyasası Daire Başkanlığınca, "..." markalı alkollü içki ürününe ait Türkçe etiket bilgisi ve üretim proses aşamalarının belirtildiği belgelerin incelenmesinden, ürünün su ile seyreltilmiş elma suyu konsantresinden üretilen elma şarabına şeker ve elma konsantresi ilavesiyle üretildiği, bu nedenle söz konusu ürünün elma şarabından farklı bir kategoride değerlendirilmesi gerektiği, elma şarabı baz alınarak hazırlanan fermente alkollü içki kökenli karışım içkisi tanımlamasına uygun olduğu değerlendirilmiş ve söz konusu talep Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinin 4. fıkrası ve 13. maddesinin 11. fıkrası uyarınca alkollü içki kökenli karışım içkilerin üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı yasaklandığından bahisle ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmiştir.

Bunun üzerine davacı şirket, en azından aynı ürüne yönelik elma şarabı bandrolü verilmesi taleplerinin daha önce kabul edilmesinden hareketle sipariş edilen ancak söz konusu işlem nedeniyle depoda ve limanda kalan toplam 2520 koli "..." markalı ürüne elma şarabı bandrolü verilmesi talebinde bulunmuş, söz konusu talep, elma şarabına şeker ve elma konsantresi ilavesiyle üretilen ve hacmen %4,5 alkol içeren, şeker ve meyve konsantresi ile tatlandırılmış içeceğin elma şarabı baz alınarak hazırlanan fermente alkollü içki kökenli karışım içkisi tanımlamasına uygun olduğu, bu tür içeceklerin özellikle gençlerde özendirici ve içim kolaylığı etkisi yapacağı ve alkollü içki kökenli karışım içkilerin üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı yasaklandığından bahisle ... tarih ve ... sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile reddedilmiştir.

Anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Cumhuriyetin nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." kuralına yer verilmiştir.

Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "İthalat" başlıklı 5. maddesinin dördüncü fıkrasında, "İçeriği ekli listede (Ek-3) kayıtlı dökme alkollü içkiler, alkollü içki kökenli karışım içkileri, alkollü içki üretiminde kullanılabilecek tarımsal kökenli distilatlar ve su, gıda alkolü gibi hammadde veya katkı maddeleri ilavesiyle alkollü içki hazırlanmasında kullanılabilecek konsantre içkiler serbest dolaşıma konu edilemeyeceğinden ve nakliyesi yapılamayacağından bu ürünlere ilişkin ithal talepleri değerlendirmeye alınmaz."; "İthalata uygunluk belgesi başvurusu ve alkollü içki bildirimi" başlıklı 6. maddesinde, "Alkol ve metanol ithal etmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler, uygunluk belgesi taleplerini, alkollü içki ithal etmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler alkollü içki bildirimlerini, ihracatçı ülkede çıkış işlemleri tamamlanmadan önce, aşağıda belirtilen firma ve ilgili ürün bilgilerini belgeleyerek dilekçe ile şahsen veya yetkili temsilcisi vasıtasıyla Kuruma intikal ettirirler.

(...)

d) Piyasaya arz ambalajında ithal edilecek alkollü içki için marka bazında düzenlenmiş ürün bilgileri:

1) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı evrak giriş kaydından geçmiş dilekçesi ve dilekçeyle onayı istenen kontrol belgesi örneği ve kontrol belgesine esas bilgi ve belgeler,

2) Üretiminde uygulanan menşe ülke standardı veya teknik düzenlemesi ve üretim prosesi hakkında açıklama,

3) Ürünün varsa coğrafi işaret, marka, etiket, şişe, kapak tescil belgelerinin birer örneği ile üreten, harmanlayan, ambalajlayan firmaların isim ve adresleri,

4) Türk Gıda Kodeksi ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uyarınca Türkçe etikette bulunması gereken bilgilere ek olarak ürünün Türkçe kategorisi, alkollü içkinin üretim prosesinin doğru tanımlanmasını sağlayan, ürünün temel girdilerini ve karakteristik özelliklerini ifade eden bilgilerin ve alkollü içkinin üretildiği ülke, ürün farklı bir ülkede ambalajlanmışsa, ambalajlamanın yapıldığı ülke isimlerinin yer aldığı Türkçe etiket örneği. (...)"; "Piyasaya Arz" başlıklı 13. maddesinin on birinci fıkrasında, "Dökme alkollü içkiler, alkollü içki kökenli karışım içkileri, alkollü içki üretiminde kullanılabilecek tarımsal kökenli distilatlar, su, gıda alkolü gibi hammadde veya katkı maddelerinin ilavesi ile alkollü içki hazırlanmasında kullanılabilecek konsantre içkiler piyasaya arz edilemez." kuralları yer almıştır.

Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Ürünlerin tanımlanması" başlıklı 6. maddesinde, "Alkol ve alkollü içki üretimiyle ilgili temel teknik tanımlarda Türk Gıda Kodeksi Tebliği, ilgili tebliğ bulunmaması halinde yürürlükteki Türk Standartları, standardı bulunmayan diğer alkol ve alkollü içkilere yönelik teknik tanımlamalar için ise dünya literatürünün uygulanmış kabulleri, uluslararası mevzuat, ikili veya çoklu anlaşmalar ve menşe ülke standartları dikkate alınır.

Üretilmesi projelendirilen gıda alkolü ve alkollü içkilerin hazırlanmasında kullanılan su, katkı maddeleri ile diğer işlem yardımcıları Türk Gıda Kodeksi Tebliğlerine, Türk Standartlarına ve ilgili gıda mevzuatına ve özel durumlarda dünya içki literatürünün uygulanmış kabullerine uygun olmalıdır. (...); "Kodeks ve standartlarda belirtilen ürünlerin projelendirilmesi" başlıklı 15. maddesinde, "Türk Gıda Kodeksi ve Türk Standartlarında tanımlanan alkol ve alkollü içkilerin üretim tesislerinin projelendirilmesinde gözönünde bulundurulacak temel üretim aşamalarına ilişkin bilgiler kategori bazında aşağıda belirtilmiştir.

(...)

L) Şarap ve/veya meyve şarabı üretim tesisi projesi aşağıdaki işlemleri kapsamalıdır:

a) Üzüm alma ve fermantasyona hazırlama işlemleri: Yaş üzüm alma, sap-salkım ayırma, tane patlatma, sıkma ve kademeli olarak şırasını alma, yaş üzüm veya şırada koruyucu önlemleri alma, üretilecek şarap çeşidine göre cibreli veya cibresiz üzüm şırası elde etme,

b) Ham şarap üretim işlemleri: Üzüm şırasının ilgili mevzuatta belirtilen ürün çeşidine göre, maya eklenerek fermantasyon kaplarında uygun şartlarda fermantasyonu suretiyle ham şarap elde etme,

c) Maya üretim ve hazırlama işlemleri: Mayayı laboratuvarda ve takiben maya çoğaltma setinde işletme boyutunda çoğaltma veya kuru aktif mayayı fermantasyon için hazırlama,

d) Şarap üretim işlemleri: Ham şarabın üretildiği üzüm çeşidine ve üretildiği yıla göre ayrımlanarak, kendine özgü karakterini koruyacak uygun şartların sağlanması suretiyle saklanması ve olgunlaştırılması,

e) Şarabın doluma hazırlanması işlemleri: Gerekli olgunluğu kazanmış şarapların, piyasa talebi ve marka tanımlarına göre harmanlanması, durultma, stabilizasyon, berraklaştırma ve katkılandırma işlemlerinden biri veya birkaçının uygulanması ile doluma hazır şarap elde etme ve stoklama,

f) Şarabın piyasa sunumuna hazırlanması işlemleri: Şarabın filtre edilmesi, dolum tanklarında stoklanması, uygun makinelerde doldurulması ve ambalajlanması suretiyle satışa hazır şarap elde etme ve stoklama.

g) Meyve şarabında ise; bu bendin (a), (b), (c), (d), (e) ve (f) alt bentlerindeki proses aşamalarının kullanılan meyveye uygun olacak şekilde gerçekleştirilmesi." kurallarına yer verilmiştir.

Türk Gıda Kodeksi Şarap Tebliği (Tebliğ No: ███████)'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Tebliğin amacı; şarabın tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza, depolama, taşıma ve pazarlanmasını sağlamak üzere ürün özelliklerini belirlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Tebliğ; şarabı, likör şarabını, doğal köpüren şarabı, suni köpüren şarabı, doğal yarı köpüren şarabı, suni yarı köpüren şarabı ve coğrafi işaret ya da köken ismi tescili yapılmış şarabı kapsar."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(...) ş) Şarap: Parçalanmış veya parçalanmamış yaş üzümün veya üzüm şırasının, kısmen veya tamamen alkol fermantasyonu ile elde edilen, coğrafi işaret ya da köken ismi tescili yapılmış ya da yapılmamış ürünü, (...) ifade eder." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Anayasa’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devleti olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devleti; eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir (AYM, E.███████, K.███████, 4/5/2017, § 82).

Hukuk devleti en kısa tanımıyla, faaliyetlerinde hukuk kurallarına bağlı olan, vatandaşlarına hukuki güvenlik sağlayan devlet demektir. (...) Bir hukuk devletinde, bireyler kendilerine uygulanacak hukuk kurallarının neler olduğunu önceden bilme ve kendi davranışlarını onlara göre ayarlayabilme imkânına sahip olmalıdır. Aksi takdirde, bireyler kendilerini hukuk güvenliği içinde hissetmezler (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku, Cilt I, 3. Baskı, Bursa, Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2019, s. 134, 142).

Hukuk devletinde kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Kanunda bulunması gereken bu nitelikler hukuki güvenliğin sağlanması bakımından da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, E.███████, K.███████, 4/5/2017, §§ 153, 154).

Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te, "alkollü içki kökenli karışım içkileri"nin piyasaya arz edilemeyeceği, bu ürünlere ilişkin ithalat taleplerinin değerlendirmeye alınmayacağı kurala bağlanmakla birlikte "alkollü içki kökenli karışım içkileri"nin tanımlanmadığı, söz konusu içkiden ne anlaşılması gerektiğinin açık olmadığı görülmüştür.

Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in incelenmesinden, alkol ve alkollü içki üretimiyle ilgili temel teknik tanımlarda Türk Gıda Kodeksi Tebliği, ilgili tebliğ de bulunmaması halinde yürürlükteki Türk Standartları, standardı bulunmayan diğer alkol ve alkollü içkilere yönelik teknik tanımlamalar için ise dünya literatürünün uygulanmış kabulleri, uluslararası mevzuat, ikili veya çoklu anlaşmalar ve menşe ülke standartlarının dikkate alınacağı, şarap ve meyve şarabı üretim tesisi projelendirilmesinde gözönünde bulundurulacak temel üretim aşamalarının benzer olduğu anlaşılmıştır.

Türk Gıda Kodeksi Şarap Tebliği'nde ise şaraba ilişkin düzenlemeler yapılmış olup meyve şarabının anılan Tebliğ'in kapsamında olmadığı sonucuna varılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden;

Davacının "..." markalı ürüne elma şarabı bandrolü verilmesi talebinin söz konusu içkinin alkollü içki kökenli karışım içkisi olduğundan bahisle reddedildiği;

Davalı idarece █████/2016 tarihli savunma dilekçesinde; alkollü içki kökenli karışım içkisinin, distile alkollü içki ya da fermente alkollü içkilere şeker, meyve suyu ya da çeşitli aromalar ve su katılarak hazırlandığı, renklendiricilerle renklendirilebildiği, alkol derecelerinin genellikle hacmen %2-%7 arasında değiştiği, küçük ambalajlarda piyasaya sunulduğunun beyan edildiği;

Bölge İdare Mahkemesinin █████/2024 tarihli ara kararı üzerine hazırlanan █████/2025 havale tarihli bilirkişi raporunda; Türkiye’de elma şarabına özgü bir tebliğ bulunmadığından elma şarabı üretim

prosesinde menşe ülke ve üretici firmanın üye olduğu Avrupa Elma ve Meyve Şarabı Birliği (AICV) kriterlerinin dikkate alındığı, bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde bandrol talebine konu içkinin "elma şarabı" olduğu ve Türk Gıda Kodeksi'ne göre söz konusu içkinin izin verilen hammaddeleri içerdiği tespitlerine yer verildiği;

Davalı idarenin söz konusu bilirkişi raporuna itirazda bulunduğu █████/2025 havale tarihli dilekçesinde; "alkollü içki kökenli karışım içkileri" ifadesinin Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te tanımlanmadığı, uygulamada distile alkollü içkilere ürünün alkol derecesinin %15'in altına düşecek şekilde daha sonra veya üretim prosesi süreci içerisinde alkolsüz içecekler (meyve suyu, meyve suyu konsantresi, aroma, cola vb.) katılması, distile ve fermente alkollü içkiler karıştırılarak üretilen düşük alkol oranına sahip içkilere ya da fermente içkilere (aromatize şarap, aromatize şarap bazlı içki ve aromatize şarap kokteyli hariç) dışardan aroma, şeker, meyve suyu, meyve suyu konsantresi, vb. katkı maddeleri katılarak üretilen alkollü içkilerin kastedildiği, ülkemizde meyve şarabına ilişkin müstakil bir tebliğ bulunmamakla birlikte Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te meyve şarabı üretim prosesinin üzüm şarabı prosesi ile eş tutulduğu, bu kapsamda proses aşamasında dışarıdan şeker, meyve suyu/konsantresi/pulpu vb. şeylerin katılamayacağı"nın beyan edildiği;

Dairemizin █████/2025 tarihli ara kararı ile davalı idareden, "alkollü içki kökenli karışım içkisi" ifadesinin ve meyve şarabı üretiminin dayanaklarının sorulduğu, şarap ve meyve şarabının üretim tesislerinin projelendirilmesinde göz önünde bulundurulacak temel üretim aşamalarının benzer olmasının ürün özelliklerinin de benzer olduğu anlamına gelip gelmediğinin açıklanmasının istenildiği;

Davalı idare tarafından söz konusu ara kararına cevaben; "alkollü içki kökenli karışım içkileri" ifadesine yönelik olarak alkollü içki sektörünü düzenleyen kanun ve yönetmeliklerde açık bir tanıma yer verilmediği belirtilerek yargılama sürecinde daha önce de ifade edilen uygulamada söz konusu içkilerle kastedilenin ne olduğunun beyan edildiği, meyve şarabı üretiminde uyulacak usul ve esasların bugüne kadar Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu kararları ve Başkanlık Olurları ile belirlendiğinin belirtildiği görülmüştür.

Tüm bu hususlar birlikte incelendiğinde, "alkollü içki kökenli karışım içkileri"nin piyasaya arz edilemeyeceği, bu ürünlere ilişkin ithalat taleplerinin değerlendirmeye alınmayacağı kurala bağlanmış ve davacı şirketin elma şarabı bandrolü talebi söz konusu içkinin "alkollü içki kökenli karışım içkisi" olduğundan bahisle reddedilmiş ise de, "alkollü içki kökenli karışım içkileri" ifadesinin içki sektörünü düzenleyen mevzuatta tanımlanmadığı, mevzuattan söz konusu ifade ile kastedilenin ne olduğunun anlaşılamadığı, anılan ifadeye uygulamada bir anlam atfedildiği ve dava konusu işlemin söz konusu anlamdan hareketle tesis edildiği, yine meyve şarabı üretiminde uyulacak usul ve esasların mevzuatta düzenlenmediği, bu konuda Şarap Tebliği'ne atıf yapılmış ise de Tebliğ'in meyve şarabını kapsamadığı, şarap ile meyve şarabı üretim tesislerinin projelendirilmesinde göz önünde bulundurulacak temel üretim aşamalarının benzer olmasının söz konusu ürünlerin de benzer olacağı anlamına gelmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemin hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve güvenlik ilkelerine, başka bir ifadeyle hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalının temyiz isteminin reddine,

2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:..., K... sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,

3. Temyiz posta giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,

5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.