kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmaz bedeli tahsili davasında, idarenin imar planında tahsis ettiği parseli uzun yıllar pasif bırakmasının fiili el atma sayılmasına dair temyiz incelemesi.

Kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmaz bedeli tahsili davasında, idarenin imar planında tahsis ettiği parseli uzun yıllar pasif bırakmasının fiili el atma sayılmasına dair temyiz incelemesi.

Özet: Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiş; davalı idarenin istinaf başvurusu, taşınmaza fiilen el atılmamış olsa dahi idarenin imar planındaki uzun süreli pasifliğinin kamulaştırmasız el koyma olgusunu oluşturduğu ve bedelin arsa niteliğine göre tespit edilmesi gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmiştir; Yargıtay ise bazı davacılar yönünden temyiz başvurusunu kesinlik sınırı nedeniyle reddederken, diğer davacılar için temyiz incelemesini sürdürmüştür.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereğince, miktar veya değeri her paydaş için 544.000,00 TL'yi geçmeyen davalara ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup, bu kararlar aleyhine temyiz yoluna başvurulamaz.

Mahkemece davacılardan ..., ..., ... dışındakiler lehine hükmedilen tazminat bedeli Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesinlik sınırı olan 544.000,00 TL’nin altında kaldığından adı geçen davacılar yönünden davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar itibarıyla reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı idare vekilinin, davacılar ..., ..., ... yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl ve birleştirilen dosya davacıları vekili dava dilekçelerinde özetle; Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 468 41... parsel sayılı taşınmaza imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza fiilen el atmadıklarını, emsal incelemesinin yetersiz olduğunu, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, uzlaşma dava şartının yerine getirilmediğini, davacı ... ve ... ıslah dilekçesinde faiz talep etmemiş olup taleple bağlılık ilkesi gereğince faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, ıslah ile artırılan bedele ıslah tarihinden faiz işletilmesi gerektiğini, maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi hatalı olduğu gibi asıl ve birleştirilen davalar için tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazda davacıların paydaş olduğu, dava konusu taşınmazın öncesinde 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında lise alanı olarak ayrıldığı, daha sonra 1998 onay tarihli imar planı ve ... numaralı parselasyon planı kapsamında 2 ve 3 parsel olarak tescil edildiği ve davacıların bu parselde hissedar olduğu, dava konusu 2 parsel sayılı taşınmazın "Ortaöğretim Tesis Alanı" olarak ayrıldığı, yapılan keşif sonucu sunulan bilirkişi raporunda taşınmazlar üzerinde herhangi bir yapı ve tesisin bulunmadığının bildirildiği, bu yönüyle fiilen el atma olgusunun gerçekleşmediği anlaşılmış ise de uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) Ek-1 maddesi de dikkate alındığında açılacak bedel davasında adli yargının görevli olduğu, taşınmazın arsa niteliğinde kabulü ile emsal karşılaştırması yapılarak, taşınmazın paydaşları tarafından açılan davalarda tespit edilen bedeller de değerlendirilerek bedelinin tespit edilip faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline, davacı paylarının tapusunun iptali ile Hazine adına tesciline dair kararda, 2 parsel sayılı taşınmazın paydaşları tarafından açılan davada Mayıs 2022 değerlendirme tarihi itibariıyla tespit edilen 4.940,00 TL/m² birim bedelin Bölge Adliye Mahkemesinin ████████ esas sayılı ilamı ile, Kasım 2022 değerlendirme tarihi itibarıyla tespit edilen 5.375,00 TL/m² birim bedelin ise █████████ Esas sayılı ilam ile uygun bulunduğu ve denetimden geçerek kesinleştiği de dikkate alındığında, hükmedilen bedel üzerinden nispi vekâlet ücreti takdirine dair kararda, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirilmesine usul ve esas yönünden bir isabetsizlik görülmediğinden davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. 26.11.2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek madde 4 ile ''Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir." hükmü ve Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

5. Dava konusu taşınmaz tek olup asıl dava ile birleştirilen dava tek bir hukuki nedene dayalı olarak açıldığından, aynı vekille temsil edilen davacılar lehine tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi hatalıdır.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Davalı İdare Vekilinin ..., ..., ... Dışındaki Davacılara İlişkin Temyizi Yönünden;

Davalı idare vekilinin temyiz dilekçesinin miktar yönünden REDDİNE,

B. Davalı İdare Vekilinin Davacılar ..., ..., ...’ye İlişkin Temyizi Yönünden;

1. Davalı idarenin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; vekalet ücretine ilişkin (A-2), (B-2), (C-2), (D-2), (E-2) numaralı bentleri hükümden tümüyle çıkartılıp ayrı bir bent olarak “Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00 TL maktu vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak asıl ve birleştirilen davacılara verilmesine,” cümlesinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.