Motosiklet Aksesuarları Alanında Endüstriyel Tasarım ve Marka Haklarının Kötü Niyetle İhlali Sonucu Hükümsüzlük Davası.
Özet: Motosiklet aksesuarları alanında faaliyet gösteren davacı, kendi önceki tescilli endüstriyel tasarımlarına ve markalarına ayırt edilemeyecek derecede benzer ve kötü niyetli olduğunu iddia ettiği davalıya ait tasarımların ve markanın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ederken; davalı, kendi tescillerinin yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşıdığını, hatta davacının kendi tasarımlarının dahi mutlak yenilik şartını taşımadığını ve kötü niyetli tescil iddialarının asılsız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
T.C.
İSTANBUL2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili, müvekkilinin 2020 yılından beri motosiklet aksesuarları alanında faaliyet gösterdiğini, ...” niteliğindeki ürün tasarımını ... no. ile ve “...” ibareli markasını ise ....no. ile Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescil ettirdiğini, bu tasarım ve marka altında üretim, tanıtım ve satış faaliyetlerini sürdürdüğünü, buna karşılık davalı ...’ın, müvekkilinin gerçek hak sahibi olduğu tasarımın aynısını veya ayırt edilemeyecek derecede benzerini kötü niyetle kendi adına ... no. ile “...” ve ... no. ile “...” tasarımları olarak tescil ettirdiğini, ayrıca müvekkilinin “...” markasının birebir aynısı veya çok yakın benzeri mahiyetindeki ... no.lu “...” markasını da .... sınıfta “...” emtiası yönünden kendi adına tescil ettirdiğini, dava dışı ... ile yaşanan süreç, keşide edilen ihtarname ve cevabi ihtarname ile, müvekkilinin tasarımından haberdar olan üçüncü kişiler eliyle tasarım ve marka haklarının sistematik biçimde ihlal edildiğini, davalının tescillerinin, müvekkilinin önceki tarihli tescilli tasarımı ve markası karşısında yenilik ve ayırt edicilik taşımadığını, tasarımlar arasında yalnızca küçük ayrıntı farkları bulunduğunu, genel görünüm itibarıyla bilgilenmiş kullanıcı nezdinde aynı veya ayırt edilemeyecek derecede benzer bir izlenim yarattığını, bu nedenle 6769 sayılı SMK m.56 ve 77 anlamında hükümsüzlük koşullarının oluştuğunu, marka yönünden de “...” ile “..." ibarelerinin görsel, işitsel ve kavramsal olarak son derece benzer olduğunu, tarafların ürünlerinin aynı sektöre ve aynı tüketici kitlesine hitap ettiğini, markalar arasında karıştırılma ve en azından ilişkilendirilme ihtimalinin bulunduğunu, bu sebeple SMK m.6/1 ve 25 kapsamında davalı markasının ... sınıftaki “motosiklet elciği” emtiası yönünden hükümsüzlüğünün gerektiğini, ayrıca davalının hem müvekkilinin tasarımının ayırt edilemeyecek derecede benzerlerini hem de müvekkilinin markasının birebir benzerini tescil ettirmiş olmasının tesadüfle açıklanamayacağını, bunun kötü niyetli tescil niteliğinde olduğunu, TMK m.2 ve SMK m.6/9, 77 kapsamında kötü niyetin korunamayacağını, davacı vekilinin yargılama sürecinde dava konusu tasarım ve markaların üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama sonunda ...ve ...no.lu tasarımların hükümsüzlüğü ile sicilden terkinini ve ... no.lu “...” markasının ... sınıfta “...” yönünden hükümsüzlüğü ve sicilden terkinini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, davacının davasının haksız, kötü niyetli ve reddi gereken bir dava olduğu, davacıya ait tasarımların yenilik ve ayırt edicilik taşımadığını, ... 1. FSHHM’nin ... Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda da bu hususun tespit edildiğini, bing görsel aramaları ile “...” modeli ile ... ve ... firmalarına ait ürünlerin davacının tescil tarihinden çok önce kamuya sunulup satışa arz edildiğinin görüldüğünü, dolayısıyla davacının tasarımlarının SMK m. 56 anlamında mutlak yenilik şartını taşımadığını, hukuki korumadan yararlanamayacağını ve ayrıca bu tesciller yönünden hükümsüzlük davası açma haklarının saklı tutulduğunu, dava konusu ürünün ilk üreticisinin davacı olmadığını, davacı tasarımının piyasada çok daha önce yerli ve yabancı firmalarca kullanıldığını, buna karşın davacının internet ortamında satış yapan birçok firmaya değil de internet satışı dahi bulunmadığı ileri sürülen davalıya yönelmesinin kötü niyet göstergesi olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere dahi davalı tasarımlarının davacı tasarımlarından şekil, dikiş, görünüm, başparmak bölgesi, ön-arka yüz formu ve reflektör gibi güvenlik unsurları bakımından farklı olduğunu, bunedenle yenilik ve ayırt edicilik vasfını haiz bulunduğunu, markalar yönünden ise, “...” ibaresinin davacının “...” markasıyla karıştırılabilecek nitelikte olmadığını, ayrıca davalı adına daha önce “...” markasının başvurusunun bulunduğunu, “...” ibaresinin de bu marka serisi kapsamında değerlendirildiğini, bu sebeple davacı markasıyla bağlantılı olarak seçilmediğini, dilekçede ayrıca, “...” markasının davalı tarafından kullanılmadığını, yalnızca tescil edilmiş olduğunu, daha sonra 05.03.2025 tarihinde tescilden vazgeçildiğini, akabinde 27.04.2025 tarihinde “...” ibaresinin davacı tarafından ... başvuru no. ile kendi adına tescil ettirildiğini, bu durumun da markalar arasında davacının iddia ettiği türde bir ayniyet bulunmadığını, davacının hem tasarım hem marka yönünden dayandığı hakların geçersiz olduğunu ve davalı tescillerinin kötü niyetli de olmadığını, bu nedenle ihtiyati tedbirin kaldırılmasını ve davanın tümden reddini talep etmiştir.Tarafların bildirmiş olduğu tüm deliller toplanmış, Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları istenmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu dosya içerisine ibraz etmiştir.Mahkememizin █████/2026 tarihli bilirkişi raporunda; "...Tasarım açısından; ... numaralı tasarımın 15.01.2020 başvuru tarihi itibarıyla yeni ve ayırt edici niteliklere sahip olmadığı, ... numaralı tasarımın 23.02.2022 başvuru tarihi itibarıyla yeni ve ayırt ediciniteliklere sahip olmadığı, ... numaralı tasarımın 11.01.2023 başvuru tarihi itibarıyla yeni ve ayırt edici niteliklere sahip olmadığı, marka açısından; davalının hükümsüzlüğü istenen tescilli marka hakkından dava sırasında vazgeçtiği, markanın tescilinin geçersiz sayıldığı, ilgili kaydın marka siciline düşüldüğü, böylece tescilinin hükümsüzlüğü ve sicilden terkini istenen (davalı) marka hakkı vazgeçme sebebiyle sona ermiş olduğundan ortada tescili hükümsüz kılınabilecek ve sicilden terkin edilecek geçerli bir marka kalmadığı, bu sebeple davacının davasının, davalı markasının hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talebi yönünden konusuz kaldığı..." yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını belirtmişlerdir.İNCELEME VE DEĞERLENDİRMEDava; endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü ile marka hükümsüzlüğü ve sicilden terkini istemlerine ilişkindir.Davacı adına ...başvuru tarihli, ...arımının 25. sınıfta tescilli olduğu, davacı adına █████/2020 başvuru tarihli, ... numaralı tasarımının ... sınıflarda tescilli olduğu, davalı adına ... başvuru tarihli, ... numaralı tasarımının .... sınıflarda tescilli olduğu, davalı adına ... başvuru tarihli, ... numaralı tasarımının ... ve .... sınıflarda tescilli olduğu, davalı adına █████/2024 tescil tarihli, ... numaralı markasının ... sınıfta tescilli olduğu anlaşılmaktadır.Tasarım hükümsüzlük talebi yönünden değerlendirme; 6769 sayılı SMK'da tescilli tasarımların korunma şartları belirlenmiştir. Tasarım ve ürün; Madde 55- (1)Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Yenilik ve ayırt edicilik; Madde 56- (1)Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. (4)Bir tasarımın aynısı; a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. (5)Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. (6)Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Madde 57- (1)Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. (2)Koruma talep edilen bir tasarım, BAŞVURU TARİHİNDEN VEYA RÜÇHAN TALEBİ VARSA RÜÇHAN TARİHİNDEN ÖNCEKİ ON İKİ AY İÇİNDE tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. Madde 58- (1)Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. (2)Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır... Madde 59- (1)Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz. (2)Tescilsiz tasarım, sahibine birinci fıkrada belirtilen fiilleri engelleme hakkını sadece korunan tasarımın aynısının veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kopyalanarak alınması hâlinde verir. Korunan tasarımın kendi tasarımından önce kamuya sunulduğunu makul yollarla bilmesi mümkün olmayan bir tasarımcı tarafından bağımsız olarak yapılan tasarımın koruma kapsamındaki tasarımdan kopyalanmış olduğu kabul edilmez. Madde 77- (1)Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir: a)55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, ... başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b)Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c)Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise.... Madde 79- (1)Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır. 2)Tasarım sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli hareket etmesinden zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlüğün geçmişe dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez: a)Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce tasarımın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar. b)Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce yapılmış ve uygulanmış sözleşmeler. (3)İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereğince kısmen veya tamamen iadesi talep edilebilir. (4)Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur.Yukarıda özetlenen bilirkişi raporu ile de tespit olunduğu üzere, kamuya 3 Şubat 2014 veya öncesinde sunulduğu anlaşılan “...” adlı ürün ile davalıya ait ...numaralı tescil karşılaştırıldığında, iki ürün arasında bütünsel biçimsel yapı, dış hat konturu, bilek kısmındaki dikişli bölüm, tasarımı çevreleyen beyaz ara biyenin kullanımı gibi temel görsel unsurlar bakımından benzerlik bulunduğu, her iki tasarımda da işlevsel zorunlulukların ötesine geçerek görsel biçimleme anlamında örtüşen bir form dilinin kullanıldığı, oval-yuvarlatılmış kontur tercihleriyle benzer bir genel izlenim oluşturulduğu, özellikle el koruma yan yüzeyinde yer alan yuvarlak plastik detay, biyeli kenar yapısı ve elcik ile motosikletin bağlantı noktasındaki biçimsel benzerliklerin, tescilli tasarımın ayırt edici niteliğini zayıflatmakta ve kamuya daha önce sunulmuş tasarıma ait bilinen unsurların tekrarlandığını gösterdiği, tasarımların kenar kısımlarında bulunan plastik parçanın birinde delikli ve altıgen diğerinde deliksiz ve daire yapıda olması ve malzeme tercihi gibi konularda detayda farklılıklar olsa da, bu durumun genel izlenimleri bakımından tasarımların bilgilenmiş kullanıcıda bıraktığı genel izlenime etki eden faktörler olmadığı ve anılan hususların ...numaralı tasarıma “...” isimli ürün ile benzerliklerin ötesine geçen bir ayırt edicilik kazandırmadığı, bununla birlikte tescilli tasarımda görülen reflektör deseni detaylarının, tasarımın; “...” adlı ürün ile aynı kök tasarıma sahip benzer bir varyasyon gibi algılanmasını sağladığı, tüm bu değerlendirmeler doğrultusunda ...numaralı tasarımın 11.01.2023 başvuru tarihi itibarıyla yeni ve ayırt edici niteliklere sahip olmadığı anlaşılmıştır.... numaralı tasarıma yönelik ise, ... tasarımın genel görünüm, biçimsel kurgu, kontur yapısı ve tasarımın ayırt edici unsurları bakımından ayniyet derecesinde benzer olduğu görsel olarak açıkça tespit edildiği, her iki tasarımda da ürünün genel hacmi, dıştan bakıldığında oluşturduğu bütünsel siluet, üst ve yan yüzeylerin kademesiz ve yumuşak geçişli eğimi, yan kısımlardaki dairesel parçanın konumu ve biçimi, ön kısımda yer alan geniş radius, arka bölümde büzgülü veya toparlayıcı tekstil kısmının konumlanışı ve ürün çevresini dolaşan kontrast renkte biye uygulamasının yerleşiminin birebir örtüştüğü, tasarımların oranları, parçaların birbirine göre konumu ve gözle algılanan genel izlenim, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde iki ayrı tasarım olarak ayırt edilemeyecek ölçüde örtüşmekte olduğu, ... numaralı tasarımda, ... numaralı tasarımdan farklılaşan, tasarıma yeni bir karakter kazandıran veya genel görünüm üzerinde belirgin bir etki yaratan herhangi bir yenilik ya da özgün katkı bulunmadığı, bu kapsamda ...numaralı tasarımın, önceki tarihli...numaralı tasarım karşısında yenilik ve ayırt edici nitelik kriterlerini karşılamadığı, ...numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilse dahi eldeki bilgiler ışığında ...sayılı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine sahip olmadığı ve kamuya daha önce sunulduğunun anlaşıldığı, davacının tasarımların hükümsüzlüğü talebinde menfaatinin bulunduğu tespit olunmuştur.... tescil numaralı markanın ise davalı tarafından dava sırasında sicilden terkin ettirildiği anlaşılmakla bu yönden davanın konusuz kaldığı, dosya içerisinde mevcut bilgi ve belgelerle yukarıda özetlenen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, dava açıldığı sırada davacının davada haklı olduğu anlaşılmakla konusuz kalan davada davacı lehine yargılama giderlerine hükmolunmuştur.Tüm dosya kapsamı, alınan bilirkişi heyet raporu ve yukarıda açıklanan mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; davalı adına .. numara ile tescilli “...” ve ... numara ile tescilli “...” tasarımlarının tescil başvuru tarihi itibariyle yenilik ve ayırt edicilik niteliğinin olmadığı, davalı tarafa ait ... numara ile tescilli “...” ve ... numara ile tescilli “...” numaralı tescilli tasarımlar ile bilirkişi incelemesinde hükümsüzlüğe dayanak olarak değerlendirilen ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin benzerlikler bulunduğu, bu sebeple tasarımların iltibas yaratabilecek derecede benzer olarak algılandıkları, tüm tespit ve değerlendirmeler mevzuat kapsamında ele alındığında ayırt edicilik ve yenilik unsuru bulunmayan dava konusu tasarımlar yönünden hükümsüzlük şartlarının oluştuğu anlaşılmakla, anılan tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiş, konusuz kalan marka hükümsüzlüğü davası yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı adına ... numara ile tescilli “...” ve ...numara ile tescilli “...” tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, 2-Davalı adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ... tescil numaralı “trz motor” markasının ... Sınıf " motosiklet elciği" emtiası yönünden hükümsüzlük talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 732,00 TL karar harcından peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 116,60 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,4-Davacı tarafından yapılan: 31.157,00 TL bilirkişi + posta gideri ve 1.230,80 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 32.387,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen tasarım hükümsüzlüğü talebi yönünden hesaplanan 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen marka hükümsüzlüğü talebi yönünden hesaplanan 27.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,7-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır