Danıştayın, emniyet mensubu komiser yardımcısının ayrımcı davranışlar nedeniyle meslekten çıkarılması cezasının hukuki tipiklik ilkesi bağlamında temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, Komiser Yardımcısı olarak görev yapan davacının, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/1 maddesi uyarınca "görevde ayrımcılık yapmak ve laikliğe aykırı davranışlarda bulunmak" suçlamasıyla hakkında tesis edilen meslekten çıkarma cezasının iptali istemiyle açtığı davanın sürecini özetlemektedir; ilk derece ve bölge idare mahkemeleri davanın reddine karar verirken, Danıştay tetkik hakimi, davacının isnat edilen eylemleri gerçekleştirdiğini kabul etmekle birlikte, fiilin 8/1 maddesi yerine 8/30 maddesi ile örtüştüğü ve bu maddenin de meslekten çıkarma cezasını gerektirdiği gerekçesiyle temyiz isteminin reddini ve bölge idare mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle onanması gerektiğini düşünmüştür.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : ███████TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel MüdürlüğüVEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; davacının, ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde komiser yardımcısı olarak görev yapmakta iken hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda "görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, laikliğe aykırı veya bölücü davranışlarda bulunmak ya da emniyet mensupları arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/1 maddesi gereğince üç kez ayrı ayrı "meslekten çıkarma" cezasıyla tecziyesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ...günlü, ...sayılı kararının 1. meslekten çıkarma cezası yönünden iptali istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ...İdare Mahkemesinin...günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, █████/2014 tarihinde Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilen e-mail ihbarı üzerine davacı hakkında başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen soruşturma raporuna istinaden dava konusu işlemin tesis edildiği, dava dosyasında yer alan, soruşturma raporu, ifade tutanakları, davacının savunması ve diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacının üzerine atılı "Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, laikliğe aykırı veya bölücü davranışlarda bulunmak ya da emniyet mensupları arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak" eyleminin sübuta erdiği sonuç ve kanaatine varıldığından, Tüzüğün 8/1 maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; disiplin soruşturmasına başlama ve soruşturmanın tamamlanarak Yüksek Disiplin Kuruluna sevk edildiği tarihlere bakıldığında, 657 sayılı Kanun'un 127. maddesinde öngörülen 6 aylık süre aşıldığından, dava konusu işlemde zamanaşımının bulunduğu, Yüksek Disiplin Kurulu kararının █████/2015 tarihinde görevde ve yetkili olmayan Bakan tarafından onaylandığı, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı olan 3201 sayılı Kanun'un 83/1. maddesinin Anayasa Mahkemesince iptaline karar verildiği, hakkında tesis edilen işlemin hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlıkta, davacının atfedilen sözleri sarf ettiği hususu ve dolayısıyla fiili sabit ise de; davacıya isnat edilen fiilin, mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/1. maddesinde yer alan "Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, laikliğe aykırı veya bölücü davranışlarda bulunmak ya da emniyet mensupları arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak" şeklindeki suç tanımına uymadığı, diğer bir ifadeyle, anılan Tüzüğün 8/1. maddesiyle örtüşmediği ve disiplin hukukunda yer alan tipiklik şartının gerçekleşmediği; isnat edilen fiilin aynı Tüzüğün 8/30. maddesinde "Siyasal partilere üye olmak veya bunların yararına veya zararına çalışmak veya siyasal eylemlerde bulunmak," şeklinde belirtilen fiil ile örtüştüğü ve anılan eylemin de meslekten çıkarma cezasını gerektirdiği anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmüştür.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun █████/2020 günlü, K:███████ sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen...günlü, E:..., K:... sayılı kararın ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davacı üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava; ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde komiser yardımcısı olarak görev yapmakta iken hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/1 maddesi gereğince üç kez ayrı ayrı "meslekten çıkarma" cezasıyla tecziyesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun... günlü, ...sayılı kararının "1. meslekten çıkarma cezası" yönünden iptali istemiyle açılmıştır. Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/1. maddesinde; "Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, laikliğe aykırı veya bölücü davranışlarda bulunmak ya da emniyet mensupları arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak." meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylemler arasında düzenlenmiştir. Disiplin cezaları, kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine karşı düzenlenen idari yaptırımlardır. Kamu hizmetlerinden sürekli uzaklaştırılabilmek gibi ağır sonuçlara neden olabilen disiplin cezaları, ağırlığı ve önemi sebebiyle Anayasa'nın 38. maddesindeki suç ve cezalara ilişkin kurallara tabi tutulmuşlardır. Bu kapsamda yer alan "Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, Yasada; ceza yaptırımına bağlanan her bir eylemin tanımı yapılmalı ve ne tür eylemlerin suç sayılarak yasakladığı hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, disiplin cezasını vermeye yetkili merci tarafından, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan eylemi gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiği açık bir şekilde ortaya konularak, eylemine uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir. Söz konusu eylem, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağı açıktır. Uyuşmazlıkta; davacıya atfedilen sözlerin sarf edildiği hususu sabit ise de, sarf edilen sözlerin bu söylemler dışında, görevin yerine getirilmesinde; siyasal düşünce ayrımı yapıldığı, bölücü davranışlarda ya da emniyet mensupları arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunulmak suretiyle davacının hizmetine yansıdığı yolunda yapılmış bir tespit bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu haliyle davacının fiilinin Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/1. maddesinde yer alan "Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, laikliğe aykırı veya bölücü davranışlarda bulunmak ya da emniyet mensupları arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak" şeklindeki suç tanımına uymadığı, davacının eylemine uyan başka bir disiplin cezası verilebileceği açık olmakla birlikte, anılan fiilleri yönünden disiplin hukukunda yer alan "tipiklik" şartı gerçekleşmediğinden dava konusu işlemde 1. meslekten çıkarma cezası yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla, kararın onanmasına ilişkin çoğunluk kararına katılmıyoruz.