istanbul 12. asliye ticaret mahkemesinde görülen satım sözleşmesinden kaynaklanan alacak davası, konsinye makineler, ürün alım taahhüdü ve cezai şart ihlallerini detaylandıran ticari uyuşmazlıktır.

İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen satım sözleşmesinden kaynaklanan alacak davası, konsinye makineler, ürün alım taahhüdü ve cezai şart ihlallerini detaylandıran ticari uyuşmazlıktır.

Özet: Bu hukuki belge, davacının davalıya konsinye olarak sağladığı endüstriyel bulaşık makineleri karşılığında temizlik ürünleri alımı ve münhasırlık yükümlülüğünü ihlal etmesi, düzenli alım yapmaması ve ödemeleri zamanında yapmaması nedeniyle başlattığı alacak davasının yargılama sürecini özetlemekte olup, davalının davaya cevap vermediği; yapılan bilirkişi incelemesinde ise davacının cari hesap alacağının bulunmadığı, dava dosyasında taraflar arasında imzalı bir sözleşmeye rastlanmadığı ve konsinye makinelerin davalıya teslim edildiğine dair bir delil sunulmadığı tespit edilmesine rağmen, bilirkişinin davacının sözleşmenin 10.b maddesi uyarınca 13.645 Euro cezai şart bedeli alacağı olabileceği yönünde görüş bildirdiği belirtilmektedir.

T.C.

İSTANBUL

12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ████████ Esas

KARAR NO : ████████

DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2022

KARAR TARİHİ : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin Almanya menşeli marka ...® sanayi tipi bulaşık makinelerinin ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi olduğunu, Müvekkili firmanın Türkiye'de kendi alanında öncü firmalardan olup ciddi yatırımlar yapmak sureti ile ticari faaliyetlerini yürüttüğünü, Müvekkili şirketin temizlik ürünlerinin alınması karşılığında işletmelere konsinye (mülkiyeti devri olmaksızın kullanmak üzere) olarak bulaşık ve çeşitli temizlik makineleri vermekte ve aynı zamanda belli mali promosyonlar sağladığını, Davalı ... Gıda ve Tarım Ürünleri San. Ve Tic. Ltd. Şti, İzmir'de ... adlı kafe ile gıda sektöründe hizmet verdiğini, Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında sözleşme imzalanmış, sözleşmenin 6. maddesi uyarınca müvekkil şirket tarafından davalı şirkete kullanılmak üzere güncel değerleri 5.400,00-Euro olan ... Set Altı Bulaşık Makinesi ve 7.450,00-Euro olan ... ... Tip Bulaşık Yıkama Makinesi olmak üzere iki adet konsinye (emanet) bulaşık makinesi teslim edildiğini, davalı şirketin, bedelleri çok yüksek olan endüstriyel makineleri bedelsiz olarak temin ettiğini, sözleşme kapsamındaki ürünleri liste fiyatları üzerinden iskonto ile satın almış ve davalı bu sayede ticari faaliyetlerini çok daha kolay bir şekilde yürütebildiğini, Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalı şirketin her ay düzenli ürün alımı yapması ve alımları karşılığında kesilen fatura bedellerini 30 gün içinde ödemesi gerektiğini, davalının ödemeleri zamanında yapmadığını bu nedenle alacağının tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü 2021/... E. Sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını, Davalının düzenli alım taahhüdünü de yerine getirmediğini, müvekkil şirket portföyündeki ürünleri sadece müvekkil şirketten alacağını taahhüt ettiğini, makinelerin bakımını yapmak üzere davalının işletmesine giden teknik servis elemanları tarafından davalı şirketin işletmelerindeki müvekkiline ait konsinye makinelerde başka markaya ait deterjan ürünleri kullandığı tespit edildiğini, bu durumun tutanak altına alınarak tutanak taraflarca imzalandığını, davalı şirketin başka firmadan mal almama yükümlüğünü ihlal ettiğini ve taahhütlerine uygun davranmadığını, .... Noteri 09.08.2021 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 15 gün içerisinde başka firmalardan ürün alımına son vermesi, taahhüt ettiği eksik alımlarını tamamlaması ve mevcut alımlarına ilişkin ödemeleri yapması ihtar edildiğini, ihtarname gereği sözleşmeye aykırılıklar giderilmediğini, bu nedenlerle davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava ettiği görüldü.

CEVAP : Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşıldı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava dilekçesi, sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.

İddia ve toplanan deliller kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve bilirkişi sunmuş olduğu █████/2023 tarihli raporunda özetle;

"-Davacı tarafın cari hesap alacağının olmadığı;

-Dava dosyasında davacı ve davalı arasında imzalanan sözleşmenin olmadığı tespit edildiği;

... Set Altı Bulaşık Makinası ve ... ... Tip Bulaşık Yıkama Makinası olmak Üzere iki adet konsinye (emanet ) bulaşık makinası teslim edildiğini teslim edildiğine daire sevk irsaliyesinin ( emanet ürünlerin teslim edildiğine dair belge) tarafıma teslim edilmediği, 16.07.2021 tarihli teknik servis formu tarafıma teslim edildiği" şeklinde görüş bildirildiği görüldü.

Tarafların rapora karşı beyan ve itirazlarının değerlendirilerek ek rapor tanzimi için dosyanın yeniden bilirkişiye tevdine karar verildiği, bilirkişi tarafından sunulan █████/2024 tarihli ek raporda özetle;

"... Set Altı Bulaşık Makinası ve ... ... Tip Bulaşık Yıkama Makinası olmak üzere iki adet konsinye (emanet ) bulaşık makinası teslim edildiğini teslim edildiğine dair sevk irsaliyesinin ( emanet ürünlerin teslim edildiğine dair belge) tarafıma teslim edilmediği, 16.07.2021 tarihli teknik servis formu tarafıma teslim edildiği ; bu ürünlerin davalı şirket ... GIDA VE TARIM ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ “ne teslim edildiğinin ispatlanması gerektiğini;

Makinelerin davacı şirket tarafından davalı şirkete teslim edildiğine dair dava dosyasında bir delil bulunmadığından davacı şirketin uğradığı zararı için bir hesaplama yapılmamıştır

Davacının sözleşmenin 10.B maddesi uyarınca davalıdan 13.645.- Euro cezai şart bedeli alacağı olduğuna;

Yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle, Sözleşmeden doğan ... Set Altı Bulaşık Makinası ve ... ... Tip Bulaşık Yıkama Makinası olmak üzere iki adet konsinye (emanet ) bulaşık makine alacağı konusunda takdirin sayın mahkemenin olduğuna" şeklinde görüş bildirildiği görüldü.

Mahkememizin █████/2024 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı gereğince dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdine karar verildiği, bilirkişi heyetince sunulan █████/2025 tarihli raporda özetle;

"i. — Teknik İnceleme Ve Değerlendirmeler:

Sayın Mahkeme tarafından █████/2024 tarihli duruşmada | no.lu ara kararında “makinelerin belirtilen yerde olup olmadığı belirtilen makinelerin teslim tutanaklarında olan makineler olup olmadığı ile kullanıp kullanılmadığı ve dava tarihi itibariyle, değerini olduğu” hususunda teknik inceleme talep edilmiştir.

Ancak dava konusu makinelerin davalıya ait işyeri olan ... adresinde olduğundan ilgili makinelerin belirtilen yer de olup olmadığının fiziken tespiti mümkün değildir.

Yukarıda belirtildi üzere dava konusu edilen 1 adet,... ... Bulaşık Makinesi ve 1 adet ... Set Altı Bulaşık Makinesinin 20.05.2019 tari konsinye malzeme teslim belgesi davalının faaliyette olduğu işyeri adresinde olduğu Ve 16.07.2021 tarihli ... no.lu teknik servis formuna göre dava konusu makinelerden P50 bulaşık makinesinde farkı deterjan kullanıldığı söylenebilecektir

Malların tespitince ... ... Tip bulaşık makinesinin 8.674,00 EURO ve ... Set Altı bulaşık makinesinin 4.500,00 EURO olmak üzere 13.174,00 EURO bedel dava dilekçesinde ise makinelerin güncel değeri olarak itibariyle de tarafımdan kadri maruf bedeller olarak değerlendirilen ... ... Tip Bulaşık Makinesinin 7.450,00 EURO ve ... Set Altı bulaşık makinesinin 5.400,00 EURO olmak üzere 12.850,00 EURO bedelin olduğu

İi. Mali İnceleme Ve Değerlendirmeler:

a) Cari hesap ekstresi incelendiğinde:

Davacının davalı ile olan cari hesap ekstresi incelendiğinde; █████/2020 tarihi ile sözleşmenin fesih edildiği 23.09.2021 tarihleri arasında davacı tarafından davalıya 13.11.2020 tarihinde ... no.lu, 2.553,28 TL ve 13.11.2020 tarihinde ... no.lu, 2.468,61 TL olmak üzere toplamda 5.021,89 TL faturalar kesildiği, başkaca kesilen bir fatura/davalının alımının olmadığı,

b) Davacının Alacak İddiası Ve Faiz Hususunun İncelenmesi:

Davacının alacaklı olup/olmadığı hususunun nihai takdiri Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere şayet Sayın Mahkeme'ce davacının alacaklı olduğunun kabulü halinde;

Yukarıda açıklandığı üzere; davacının davalıdan 03.11.2021 temerrüt tarihi itibariyle 13.645,00 EUR cezai şart ve 11.565,00 EUR makine bedeli olmak üzere toplamda 25.210,00 EUR alacaklı olabileceği hesaplanmakla birlikte nihai takdiri Sayın Mahkeme'ye ait olduğu;

c) Faiz Hususunun Değerlendirmesi:

Davacı taraf dava dilekçesinde 100,00 EUR alacağına temerrüt tarihinden (03.11.2021) itibaren alacağına ticari faiz yürütülmesini talep ettiği,

Yukarıda açıklandığı üzere davacının Sayın Mahkeme'ce alacaklı olduğunun kabulü halinde davalıdan 25.210,00 EUR alacaklı olabileceği mütalaa edilmiş olup;

Sayın Mahkemenin takdirinde olmak üzere davacının alacaklı olduğuna karar verilmesi halinde yukarıda yer alan Yargıtay 8.Hukuk Dairesinin 2013/E █████████ K sayılı 21.03.2014 tarihli kararı çerçevesinde;

Davacının 25.210,00 EUR alacağına 03.11.2021 temerrüt tarihi ile 06.04.2022 dava tarihi arasında geçen sürede davalıdan; 5,32 EUR işlemiş faiz alacağının olabileceği hesaplanmakla birlikte davacının işlemiş faiz talebinin takdiri Sayın Mahkeme'ye ait olduğu,

Buna göre; 03.11.2021 temerrüt tarihi itibariyle fiili olarak 1 yıllık EUR mevduata uygulanan azami yıllık faiz oranının %0,05 olduğu görüldüğünden, davacının belirlenen 25.210,00 EURO alacağına takip tarihinden itibaren yıllık %0,05 oranında değişen oranlarda döviz faizi yürütülebileceği, faizin infaz aşamasında hesaplanabileceği,

Özetle; Sayın Mahkeme'nin takdirinde olmak üzere, davacının davalıdan, takip tarihi itibariyle ve itirazın iptaline konu alacağının ana para 25.210,00 EURO, işlemiş faiz 5,32 EURO olabileceği" şeklinde görüş bildirildiği görüldü.

Tarafların rapora karşı beyan ve itirazlarının değerlendirilerek ek rapor tanzimi için dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verildiği, bilirkişi heyetince sunulan ek raporda özetle;

"1-Davacının alacaklı olup/olmadığı hususunun nihai takdiri Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere şayet Sayın Mahkeme'ce davacının alacaklı olduğunun kabulü halinde:

-davacının davalıdan 03.11.2021 temerrüt tarihi itibariyle 13.645,00 EUR cezai şart ve 11.565,00 EUR makine bedeli olmak üzere toplamda 25.210,00 EUR alacaklı olabileceği hesaplanmakla birlikte nihai takdiri Sayın Mahkeme'ye ait olduğu;

3. Cezai Şart Bedelinin Davalının Mahvına Sebep Olup Olmayacağı Hakkında:

Dava dilekçesinde belirtildiği üzere davalının faaliyet adresinin “...” adresi olduğu görülmektedir.

Dava dosyası içeriğinde davalının 2021 yılına ait (sözleşme fesih yılı) mali verileri yer almamaktadır. Öncelikle olası cezai şart miktarının davalının mahvına sebep olup olmadığı hususunda görüş bildirilmesi için davalıya ait 2021 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesinin davalı tarafından dosyaya sunulması veya bağlı bulunduğu V.D. sinden celp edilmesi gerekmekte olup, takdiri Sayın Mahkeme'ye aittir.

Bu nedenle davalının defterlerinin İzmir'de olması sebebiyle defterlerinin talimatla incelenip incelenmesi hususu ve ticari defterlerinin durumunun takdiri Sayın Mahkeme'ye aittir.

Buna göre Sayın Mahkeme'nin takdirinde cezai şart bedeline karar verilmesi halinde sözleşmenin 10. Madde, Fesih ve sonuçları, 10.F maddesinde yer alan 13.645,00 EURO cezai şart bedelinin;

TCMB 03.11.2021 tarihindeki Efektif döviz satış kuru olan 9,5485 TL ile değerlenmesi ile TL değerinin 130.289,28 TL olduğu hesaplanmakla birlikte, 130.289,28 TL'nin davalının mahvına sebep verecek bir tutarda olup olmadığının takdiri Sayın Mahkeme'ye ait olduğu," şeklinde görüş bildirildiği görüldü.

Dosyanın 2. Ek rapor tanzimi hususunda yeniden bilirkişi heyetine tevdine karar verildiği, bilirkişi heyetince sunulan █████/2026 tarihli 2. Ek raporda özetle;

"Sözleşmenin fesih edildiği 2021 yılına ait davalının mali verilerinin değerlendirilmesi ile;

Dolayısıyla davacının davalıdan 03.11.2021 temerrüt tarihi itibariyle 13.645,00 EUR cezai şart alacağının olabileceği, 03.11.2021 tarihindeki Efektif EUR satış kuru olan 11,0778 TL ile 13.645,00 EURO değerlendiğinde ise cezai şart bedelinin karşılığının 151.156,58 TL olduğu hesaplandığı,

151.15658 TL cezai şart bedelinin davalının 49.161,29 TL olan ödenmiş sermayesinin yitirmiş olması ve sermayesinin ise - 149.432,91 TL olarak sermayesinin EKSİ vermesi sebepleri ile 49.161,29 TL ödenmiş sermayenin %303,96 oranda/151.156,58 TL cezai şart bedelinin davalının mahvına sebebiyet verecek düzeyde olduğu mütalaa edilmekle birlikte; iş bu hususun takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu," şeklinde görüş bildirildiği görüldü.

Dava dilekçesi, bilirkişi raporu, taraflar arasında ki sözleşme, defter ve belgeler ve tüm dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde; davanın davacı şirkete ait olup da davalının kullanımına bırakılan █████/2020 tarihli sözleşmeye konu makinelerin iade edilmemesi nedeniyle oluşan zarar ve cezai şart bedelinin tahsili talebine ilişkin olduğu, taraflar arasında █████/2020 tarihinde sözleşmeye konu ... sanayi tipi bulaşık makinelerinin davalıya sözleşmede belirtilen koşullarda kullanımına bırakılması hususunda anlaşma sağlandığı, sözleşmenin 6. Maddesi uyarınca bu sanayi tipi bulaşık makinelerinin konsinye olarak davalı şirkete bırakılacağının belirtildiği, sözleşmenin 9. Maddesinde alıcının (davalının) başka firmadan mal almasının yasaklandığı ve bu halde sözleşmenin feshedileceği ile cezai şart bedelinin ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davacının somut uyuşmazlıkta davalının sözleşme hükümlerine aykırı şekilde konsinye makinelerde başka markaya ait deterjan ürünlerini kullandığı gerekçesiyle cezai şart ve makine bedellerinin tahsili talebini ileri sürdüğü, sözleşmeye konu konsinye malzemelerinin davalıya teslime ilişkin konsinye malzeme teslim belgesinin taraflarca imzalandığı, dolayısıyla bu malların davalının uhdesinde kaldığının anlaşıldığı, mahkememizce sözleşmeye konu konsinye sanayi tipi bulaşık makinelerinin dava tarihi itibariyle bedelleri ve cezai şart bedelinin davalının ekonomik mahvına neden olup olmayacağı hususunda rapor aldırıldığı, düzenlenen heyet bilirkişi raporuna göre taraflarca imzalanan █████/2020 tarihli sözleşmeyle konsinye sanayi tipi bulaşık makinelerinin davalıya verildiği, sözleşme uyarınca başka firmaya ait deterjanı kullanmasının yasaklandığı ve sözleşmenin 10.b maddesi uyarınca sözleşmeye aykırılık nedeniyle cezai şart bedelinin ödeneceğinin belirtildiği, dosya içerisindeki servis formlarından anlaşıldığı üzere davalının iş yerinde █████/2021 tarihinde ... nolu teknik servis formundan anlaşıldığı gibi bulaşık makinelerinde farklı deterjan kullandığının belirlendiği, davalının sözleşme uyarınca başka firmalara ait deterjanları kullanmaması gerekirken kullanması nedeniyle kusurlu olduğu, sözleşmenin davacı tarafça feshedilmesinin yerinde olduğu böylece davalıya teslim edilen ancak davalı tarafça iade edilmeyen makine bedellerinden davalının sorumlu olduğu, davacının buna ilişkin talebinin kabul edildiği, her ne kadar sözleşme uyarınca davalının cezai şart bedeli ödemesi gerekmekte ise de; mahkememizce bu hususta düzenlenen bilirkişi raporu uyarınca 2021 yılı itibariyle belirlenen cezai şart bedelinin davalının ekonomik mahvına sebebiyet verecek düzeyde olduğu anlaşıldığından, davacının bu talebine ilişkin davasının da reddedildiği görülmekle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;

Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile,

1-11.565,00 EURO makine bedelinin 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankaların Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile tahsili ile davacıya ödenmesine,

2-Cezai şart bedelinin davalının ekonomik mahvına neden olacağı anlaşıldığından davacının cezai şart bedeline ilişkin talebin reddine,

3-Red edilen kısım yönünden davalı lehine vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına,

4-Cezai şart bedeli olarak yatırılan harcın kararın kesinleşmesi ile davacıya iadesine,

5-Alınması gerekli 12.829,68-TL karar ve ilam harcından alınan 80,70-TL peşin ile 23.012,70-TL'den düşümü ile bakiye 10.263,72-‬TL'nin karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

6-Davacı tarafça başlangıçta yapılan 80,70-TL başvurma harcı ile yargılama aşamasında yapılan 10.828,50-TL olmak üzere toplam 10.909,20-TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.520,74-TL yargılama gideri ve peşin+ıslah yatan harç gideri 12.910,38-TL'nin toplamı olan 14.431,12-TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, geriye kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,

8-Davacı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

9-1.320,00-TL Arabuluculuk ücretinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 184,00-TL'nin davalıdan geriye kalan 1.135,99-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

Dair, HMK 345 maddesi uyarınca kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten başlayarak iki hafta içinde HMK 342 maddesi gereğince düzenlenmiş dilekçe ile HMK 343 maddesi uyarınca mahkememize veya başka bir mahkemeye yapılacak başvuru ile HMK 341/1 maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. █████/2026

Katip ...

Hakim ...