Danıştay, Sendikanın Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. uhdesindeki stratejik üretim ve hizmet taşınmazlarının özelleştirme kapsamından çıkarılmasına yönelik başvurunun zımni reddinin iptali davasını görüşüyor.
Özet: Bir işçi sendikası, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.ye ait ve stratejik üretim amacıyla elde tutulan bazı şeker fabrikalarının kritik taşınmazlarının özelleştirme kapsamından çıkarılması talepli başvurularının zımnen reddi üzerine dava açarak, bu taşınmazların fabrikaların üretim, hizmet ve sosyal faaliyetleri için elzem olduğunu, özelleştirmenin kamu hizmetini aksatacağını iddia ederken, davalı idareler söz konusu taşınmazların üretimle doğrudan ilgili olmayan atıl alanlar olduğunu ve sendikanın dava ehliyetinin bulunmadığını savunmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ DAVACI : ...Sendikası (...) VEKİLİ : Av. ... DAVALILAR : 1) ... 2) ... İdaresi BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...DAVANIN KONUSU : Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. uhdesinde tutularak 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun ile ortaya konulan stratejik hedefe erişim konusunda üretim yapması amaçlanmış olan 6 ayrı şeker fabrikasının ihtiyaç duyduğu taşınmazlara ilişkin gerekli değerlendirme yapılarak taşınmazların özelleştirilmelerine dair süreçlerin durdurulması ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmaları talebiyle Cumhurbaşkanlığı ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yapılan █████/2022 tarihli başvuruların cevap verilmemek suretiyle (zımnen) reddine ilişkin işlemlerin iptali istenilmektedir.DAVACININ İDDİALARI : Gıda sektöründe faaliyette bulunmak üzere kurulmuş tesislerde çalışan işçilerin örgütlü bulunduğu ve sektörde toplu iş sözleşmesi imzalama hak ve yetkisine sahip tüzel kişiliği bulunan bir işçi sendikası olduğu, Şeker Kurumunun kapatılması, Türkşeker arazilerinin bedelsiz bir şekilde devri işlemleri ve Türkşeker fabrikalarının özelleştirmesi işlemlerinin iptal istemiyle davalar açıldığı, Türkşeker'in özelleştirme kapsamına ve devamında da özelleştirme programına alındığı, sonraki süreçte bir kısım fabrikalar özelleştirilmekle beraber geri kalan 15 fabrikanın █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla özelleştirme kapsam ve programından çıkarılarak Türkiye Varlık Fonu'na devredildiği, anılan karar ile Türkşeker adına kayıtlı bazı taşınmazların özelleştirme kapsam ve programında tutularak özelleştirme işlemlerinin █████/2025 tarihine kadar tamamlatılmasının kararlaştırıldığı, bu taşınmazlardan bazılarının bizzat Türkşeker kullanımında olduğu, özelleştirilmeleri halinde kamu hizmetinin yerine getirilmesinde aksamalara neden olacağı görüldüğünden █████/2022 tarihli dilekçelerle davalı idarelere başvurularda bulunularak, belirtilen taşınmazların özelleştirme süreçlerinin durdurulması ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmaları talebinde bulunulduğu, sosyal kamu hizmeti yürütülen ve arz güvenliği ile piyasanın regülasyonu rollerini yerine getirmesi için 15 fabrikası özelleştirme kapsam ve programı dışına çıkarılan Türkşeker'in bazı taşınmazlarının özelleştirme kapsam ve programında tutulmasının, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'da ortaya konulan kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda hukuka uygunluk denetiminden geçirilmesinin Anayasal bir zorunluluk olduğu, kapsam ve programda tutulan bir kısım taşınmazların fabrikaların işletme sahası ve üretim alanları, satış mağazası ve alanları, teknik hizmet alanları, Şeker Enstitüsü ve binaları, deneme tarlaları ve seraları, eğitim ve dinlenme alanları gibi sosyal alanları kapsadığının tespit edildiği, bu taşınmazların fabrikalardan ayrılarak satışa çıkarılması/özellleştirilmesinin özellikle Ankara, Eskişehir, Kastamonu, Burdur ve Susurluk fabrikalarının üretimlerini doğrudan olumsuz etkileyecek ve sınırlandıracak olduğu, ülke arzının sürekliliği açısından son derece büyük bir işlevi olan bu fabrikaların teknolojik gelişmeler çerçevesinde yeni işletme faaliyetleri yürütmek istediklerinde ellerinde buna uygun hiçbir alan bulunmamasının oluşturacağı sıkıntılar öngörülmeksizin, salt rant amaçlı yapılar için bu alanların özelleştirilmesinin topluma ne gibi bir fayda sağlayacağının belirsiz olduğu, hiçbir gerekçe ortaya konulmaksızın başvurularının reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu; savcı düşüncesindeki davanın konusuz kaldığı yönündeki değerlendirmenin hatalı olduğu, özellikle Ankara ve Eskişehir Fabrikaları bakımından uyuşmazlığa konu taşınmazların tamamını kapsayıp kapsamadığının net bir şekilde anlaşılamadığı, bir kısım taşınmaz kapsam ve programdan çıkarılmış ise de, davanın açılmasına sebebiyet verildiğinden davalı idareler aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. DAVALILARIN SAVUNMASI : Öncelikle usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı, davacının ihlal edilen bir hakkı bulunmadığı, işlem ile menfaatinin zedelenmesinin söz konusu olmadığından davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, davacının başvurularına cevap verildiğinden zımnen reddin iptali talepli davanın reddi gerektiği ileri sürülmüş; esasa ilişkin olarak ise, Türkşeker'in █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarıldığı, karar eki taşınmaz listesi ile krokilerle belirlenen, fabrikaların üretim faaliyetlerine doğrudan katkı sağlamayan atıl taşınmazların ise özelleştirme kapsam ve programında kalmasına karar verildiği, bu taşınmazların, Türkşeker'in kullanım durumu göz önünde bulundurularak belirlendiği, hem fabrika alanları ve diğer taşınmazlara yönelik yürütülen imar planı çalışmalarında oluşturulacak alan fonksiyonlarının özelleştirilebilir olması ve imar bütünlüğünün sağlanması hem de üretim tesislerinin yer almadığı veya üretim faaliyetlerinin olumsuz etkilenmeyeceği taşınmazlar olarak belirlendiği, bu çerçevede özelleştirme kapsam ve programında bırakıldıkları, sonraki süreçte taşınmazlardan bir kısmına yönelik Türkşeker'in üretim faaliyetleri açısından ihtiyaç bulunduğu yönündeki taleplerinin değerlendirildiği ve █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile Ankara, Burdur, Çarşamba, Eskişehir, Kastamonu ve Susurluk Şeker Fabrikaları bünyesindeki taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkarılarak Türkşeker'e iade edildiği, █████/2021 tarih ve 3923 sayılı ile █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararlarının ilgili mevzuata uygun olarak alındığı, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Kısmen davanın reddi, kısmen dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı (3923 sayılı karar) ile özelleştirme kapsam ve programında kalmasına karar verilen Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (Türkşeker) adına kayıtlı bazı taşınmazlara ilişkin olarak yeniden değerlendirme yapılarak anılan taşınmazların özelleştirilmelerine dair süreçlerin durdurulması ile taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmaları talebiyle davalı idarelere yapılan █████/2022 tarihli başvuruların cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarelerin, usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, "Özelleştirme Yüksek Kurulunun █████/2020 tarihli ve ███████ sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına, 12/8/2008 tarihli ve ███████ sayılı kararı ile özelleştirme programına alınan;1) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin sermayesinde bulunan hisselerin tamamının özelleştirme kapsam ve programından çıkartılarak Türkiye Varlık Fonu'na devrine,2) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. adına kayıtlı, ekli (EK-1) listede yer alan gayrimenkuller ile ekli (EK-2 ve EK-3) krokiler ve listelerde sınırları ve koordinatları gösterilen bölgeler içerisinde kalan gayrimenkullerin özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmayarak, bu gayrimenkullerin; satış, kiralama, gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri ya da birkaçının birlikte uygulanarak özelleştirilmesine ve özelleştirme işlemlerinin █████/2025 tarihine kadar tamamlanmasına,3) (...)" karar verilmiştir.Dava dosyasının incelenmesinden; yukarıda yer verilen kararın 2. maddesi uyarınca özelleştirme kapsam ve programında tutulan Türkşeker'e ait taşınmazların bir kısmının özelleştirildiği, davacı Sendika tarafından özelleştirme kapsam ve programında tutulan yani henüz özelleştirilmeyen taşınmazlarla ilgili yapılan tespit ve değerlendirmelerde, bazı taşınmazların bizzat Türkşeker'in kullanımında olduğu, özelleştirilmeleri halinde kamu hizmetinin yerine getirilmesinde aksamalara neden olunacağından bahisle, █████/2022 tarihli dilekçe ile davalı idarelere (Cumhurbaşkanlığı ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı) yapılan başvurularda; Ankara Şeker Fabrikası'na ait, 3923 sayılı kararının eki Ek-3'te koordinatları belirtilen 1. Bölüm'de 1.254.119,58 m², 2. Bölüm'de 64.353,21 m², 3. Bölüm'de 140.890,62 m² olmak üzere toplam 1.459.363,41 m² taşınmaz; Eskişehir Şeker Fabrikası'na ait, 3923 sayılı Kararda belirtilen en büyüğü ... ada, ... no.lu parsel olan, toplam 34 ayrı 578.469,98 m² taşınmaz; Kastamonu Şeker Fabrikası'na ait, 3923 sayılı kararda belirtilen, ... ada, ... parselde 421.454,64 m², ... ada, ... parselde 9.038,18 m², ... ada, ... parselde 47.040,83 m2, ... ada, ... parselde 103.010,72 m², ... ada, ... parselde 94.014,37 m², ... ada, ... parselde 13.648,87 m² ve ... ada, ... parselde olmak üzere toplam 594.879,94 m² taşınmaz; Burdur Şeker Fabrikası'na ait, 3923 sayılı Kararda belirtilen, ... ada,... parselde 11.676,00 m², ... ada, ...-...-... parsellerde 57.155,00 m² olmak üzere toplam 68.831,00 m2 taşınmaz; Susurluk Şeker Fabrikası'na ait, 3923 sayılı Karar eki EK-2'de belirtilen 114.243.222 m² taşınmaz ile 203 ada 15-16-17 parsellerde mevcut toplam 65.541,07m² taşınmazla ilgili değerlendirmelerin yapılması ile anılan taşınmazların özelleştirilmesine dair süreçlerin durdurulması ve taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmalarının istenildiği, söz konusu başvuruya Cumhurbaşkanlığı tarafından verilen █████/2022 tarih ve E-78871318-641.04-102126 sayılı yanıtta; başvurunun diğer davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığına iletildiği, konunun ilgisi nedeniyle anılan Başkanlıkça değerlendirilmesi, gerekli görülmesi halinde teklifte bulunulması ve her durumda sonucu hakkında taraflarına ve ilgiliye bilgi verilmesinin ifade edildiği, söz konusu yazı üzerine Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yasal süre içerisinde yanıt verilmemesi sonucunda bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Dava dosyasına Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca verilen savunma dilekçesinde; davacı Sendika tarafından yapılan başvurudan sonraki süreçte özelleştirme kapsam ve programında bulunan taşınmazlardan bir kısmına yönelik Türkşeker'in üretim faaliyetleri açısından ihtiyaç bulunduğu yönündeki taleplerinin değerlendirildiği ve bu kapsamda █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile Türkşeker'in üretim faaliyetlerinde ihtiyaç duyulan Ankara Şeker Fabrikası, Burdur Şeker Fabrikası, Çarşamba Şeker Fabrikası, Eskişehir Şeker Fabrikası, Kastamonu Şeker Fabrikası ve Susurluk Şeker Fabrikası bünyesindeki karar eki taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmasına ve Türkşeker'e iadesine karar verildiği belirtilmiştir. Davacı Sendikanın özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmasını istediği taşınmazların, █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararı eki listede yer alan taşınmazlardan olup olmadığı, diğer bir anlatımla 6890 sayılı Karar ile kapsam ve programdan çıkartılan taşınmazların, davacı Sendika'nın kapsam ve programdan çıkartılması isteminde bulunduğu taşınmazların aynıları olup olmadığı dosya içeriğinden açıkça anlaşılamadığından, Danıştay Başsavcılığının ... tarih ve ...Muh sayılı istem yazısı ile davalı Cumhurbaşkanlığı ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığından; "Türkşeker adına kayıtlı, ekli (EK-1) listede yer alan gayrimenkuller ile ekli (EK-2 ve EK-3) krokiler ve listelerde sınırları ve koordinatları gösterilen bölgeler içerisinde kalan taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmamasına ilişkin █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı (3923 sayılı karar) ile Türkşeker'e ait ekli listede yer alan taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmasına ilişkin █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararı (6890 sayılı karar) karşılaştırılmak suretiyle; 1- Özelleştirme kapsam ve programından çıkarmaya ilişkin 6890 sayılı karar eki taşınmaz listesinin; 1. (Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 9.782,00 metrekare), 2. (Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 9.701,82 metrekare) ve 3. (Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 2.547,00 metrekare) sırasında yer alan taşınmazların; dava dilekçesinde davacı Sendika tarafından özelleştirme kapsam ve programından çıkartılması istenilen uyuşmazlık konusu Ankara Şeker Fabrikasına ait 3923 sayılı Karar eki EK-3 krokide koordinatları belirtilen; 1. Bölümde 1.254.119,58 metrekare, 2. Bölümde 64,353,21 metrekare, 3. Bölümde 140.890,62 metrekare olmak üzere toplam 1.459.363,41 metrekare taşınmaza ilişkin olup olmadığının bildirilmesi, 2- Özelleştirme kapsam ve programından çıkarmaya ilişkin 6890 sayılı karar eki taşınmaz listesinin; 19. (Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 8.190,00 metrekare), 20. (Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 390.046,84 metrekare, 21. (Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 159,90 metrekare), 22. (Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 18,38 metrekare), 23. (Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 3,94 metrekare), 24. (Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 25,00 metrekare) sırasında yer alan taşınmazların; dava dilekçesinde davacı Sendika tarafından özelleştirme kapsam ve programından çıkartılması istenilen uyuşmazlık konusu Eskişehir Şeker Fabrikasına ait 3923 sayılı Kararda belirtilen en büyüğü ... ada, ... sayılı parsel olan, toplam 34 ayrı 578.469,98 metrekare taşınmaza ilişkin olup olmadığının bildirilmesi,3- Özelleştirme kapsam ve programından çıkarmaya ilişkin 6890 sayılı Karar eki taşınmaz listesinin; 13. (Balıkesir ili, Susurluk ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 114.847,18 metrekare) sırasında yer alan taşınmazın; dava dilekçesinde davacı Sendika tarafından özelleştirme kapsam ve programından çıkartılması istenilen uyuşmazlık konusu Susurluk Şeker Fabrikası'na ait 3923 sayılı karar eki EK-2 listesinde yer alan toplam 114.243,822 metrekare taşınmaza ilişkin olup olmadığının bildirilmesi,Bu hususa açıklık getirecek bilgi ve belgelerin yukarıda ifade edilen açıklıklıkta hazırlanan bir liste halinde dosyaya sunulması,4- █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararına dayanak oluşturan tüm bilgi ve belgeler ile mevcut ise kurum görüşleri, bilimsel ve teknik raporların onaylı örneklerinin gönderilmesi" istenilmiştir.Söz konusu istem yazısına Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından verilen yanıtta;"Danıştay Başsavcılığının;- 1 no.lu talebinde belirtilen Ankara ili, Etimesgut ilçesi, ... Mahallesi ... ada, ... parsel no.lu, ... Mahallesi, ... ada ... parsel no.lu ve ... ada ... parsel no.lu taşınmazlar İdaremizce yapılan ifraz-tevhid işlemleri sonucunda █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı eki EK3 krokide belirtilen ve özelleştirme kapsam programında kalmasına karar verilen Ankara Şeker Fabrikası alanlarının dışında kaldığından █████/2023 tarihli ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmıştır.- ... no.lu talebinde belirtilen █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı eki EK-1 no. lu taşınmaz listesinde yer alan ve █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartılan Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel no.lu taşınmazlar Türkşeker'in ... tarih ve ... sayılı yazısı ve Sendika'nın █████/2022 tarihli dilekçesinde belirtilen Eskişehir Şeker Fabrikası bünyesindeki özelleştirme kapsam ve programından çıkartılması istenilen taşınmazlardandır.- ... no.lu talebinde belirtilen Balıkesir ili, Susurluk ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel no.lu taşınmaz, Türkşekerin ...tarih ve ... sayılı yazısı ve Sendika'nın █████/2022 tarihli dilekçesindeki █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı eki EK-2 krokide belirtilen ... ada ... parsel no.lu taşınmazın İdaremizce yapılan ifraz işlemi sonucunda oluşmuştur.- ... no.lu talebinde belirtilen █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararının dayanağı ile devamındaki özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmayan taşınmazların hangi gerekçeyle özelleştirme kapsam ve programında bırakıldıklarına ilişkin değerIendirmemiz ise; █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararında yer alan Türkşeker taşınmazlarının bir kısmı bağlı oldukları fabrikanın özelleştirilip özel sektöre devredilmesi neticesinde atıl duruma düşmesi, bir kısmı ise Türkşeker'in üretim faaliyetleri dışında tutulan, üzerinde sosyal tesislerin olduğu ya da herhangi bir yapılaşmanın olmadığı alanlar ile kapatılmış olan bölge şeflikleri ile kantar tesislerinin yer aldığı taşınmazlardan oluşmakta olup █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ise gerek Türkşeker'in ...tarih ve ... sayılı yazısının gerekse şifai taleplerinin İdaremizce değerIendirilmesi neticesinde alınmıştır. Her iki karar da İdaremizin ve ilgili birimlerinin Türkşeker'in kapsama alındığı 2000 yılından bu yana işletme faaliyetleri ile varlıkları üzerinde edindiği bilgi birikimi ve tecrübesi çerçevesinde oluşturulmuştur." bilgilerine yer verilmiştir.Bu duruma göre; 3923 sayılı karar ile özelleştirme kapsam ve programında kalmasına karar verilen Türkşeker adına kayıtlı yukarıda ayrıntısına yer verilen ve davacı Sendika tarafından özelleştirme kapsam ve programından çıkartılması istenilen Ankara Şeker Fabrikasına, Eskişehir Şeker Fabrikasına, Kastamonu Şeker Fabrikasına (... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz hariç), Burdur Şeker Fabrikasına ve Susurluk Şeker Fabrikasına ait taşınmazların, Türkşeker ve davacı Sendika'nın da görüşleri alınarak 6890 sayılı karar ile, özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı anlaşıldığından bu Fabrikalara yönelik istem yönünden davanın konusunun kalmadığı sonucuna varılmıştır.Öte yanda, davacı Sendika tarafından Kastamonu Şeker Fabrikasına ait olup özelleştirme kapsam ve programından çıkartılması istenilen ve 3923 sayılı kararda belirtilen, ... ada, ..., ..., ..., ... ve... parselde yer alan taşınmazlar ile ... ada, ... parsel ve ... ada,... parselde yer alan taşınmazlara ilişkin olarak, özelleştirme kapsam ve programından çıkarmaya ilişkin 6890 sayılı karar eki listeye bakıldığında, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz dışında kalan diğer taşınmazların kapsam ve programdan çıkartıldığı görülmektedir. Danıştay Başsavcılığının istem yazısına verilen yanıtın 4. maddesinde yer verilen gerekçeler dikkate alındığında ve davacı Sendika tarafından bu gerekçelerin aksini kanıtlamaya yönelik bilgi ve belgelere dosya kapsamında yer verilmediği anlaşıldığından, söz konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmamasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın; Kastamonu Şeker Fabrikası'na ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik istem yönünden reddine, diğer kısımlar yönünden ise konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Dairemizin davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin █████/2022 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun █████/2023 tarih ve E:████████, K:████████ sayılı kararı ile bozulması üzerine Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, "Özelleştirme Yüksek Kurulunun █████/2020 tarih ve ███████ sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına, █████/2008 tarih ve ███████ sayılı kararı ile özelleştirme programına alınan;1) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin sermayesinde bulunan hisselerin tamamının özelleştirme kapsam ve programından çıkartılarak Türkiye Varlık Fonu'na devrine,2) Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. adına kayıtlı, ekli (EK-1) listede yer alan gayrimenkuller ile ekli (EK-2 ve EK-3) krokiler ve listelerde sınırları ve koordinatları gösterilen bölgeler içerisinde kalan gayrimenkullerin özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmayarak, bu gayrimenkullerin; satış, kiralama, gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri ya da birkaçının birlikte uygulanarak özelleştirilmesine ve özelleştirme işlemlerinin █████/2025 tarihine kadar tamamlanmasına,3) İşbu karar gereğince yapılması gerekli hisse ve gayrimenkul devirleri dahil tüm işlemlerin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ile Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından yerine getirilmesine, ..." karar verilmiştir. Davacı Sendika tarafından davalı Cumhurbaşkanlığı ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığına yapılan █████/2022 tarihli başvurularla, başvuru dilekçelerinde belirtilen ve anılan Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmayan taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmaları talebinde bulunulmuş, başvuruların zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır. Devam eden süreçte ise, █████/2022 tarih ve 37966 sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı yazısıyla, Türkşeker'in özelleştirme kapsam ve programına alınıp muhtelif zamanlarda gerçekleştirilen özelleştirmeler sonrasında sermayesinde bulunan hisselerin tamamının █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartılarak Türkiye Varlık Fonuna devredildiği, bilahare, █████/2021 tarih ve 4803 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile de Tarım ve Orman Bakanlığı ile ilgilendirildiği, Türkşeker'in özelleştirme kapsam ve programına alınmasından günümüze kadar geçen süreçte gerçekleştirilen iş ve işlemlerin bir stratejik planlamanın aşamalı olarak hayata geçirilmesinin sonucu olduğu, █████/2021 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla özelleştirme kapsam ve programında bırakılan söz konusu taşınmazlara ilişkin ilgili tasarrufların da bu planlamanın bir parçası olduğu, öneri ve tavsiyelerinin not edildiği, taşınmazlara ilişkin gerçekleştirilmekte olan özelleştirme çalışmalarında her zaman olduğu gibi paydaşların görüşlerinin de dikkate alınacağı davacıya cevaben bildirilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi: ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT : 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı; A) Bu maddede belirtilen ve Kanun'un uygulanmasında "kuruluş" adı ile anılacak olan; a) İktisadi devlet teşekküllerinin, bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ile varlıklarının ve iştiraklerindeki kamu paylarının, b) Kamu iktisadi teşebbüsleri statüsü dışında kalmakla beraber sermayesinin tamamı veya yarısından fazlası devlete ve/veya diğer kamu tüzel kişilerine ait olan ticari amaçlı kuruluşlardaki kamu payları ile bu kuruluşlara ait müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ve varlıklarının, iştiraklerindeki kamu paylarının, c) Devletin diğer iştiraklerindeki kamu payları ile Hazineye ait payların, d) Genel ve katma bütçeli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların ve kamu iktisadi teşebbüslerinden kamu iktisadi kuruluşlarının gördükleri kamu hizmetleri ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının ve iştiraklerindeki paylarının, ... ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilmelerine ilişkin esasları düzenlemektir. ..."; "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasında, "a) Bu Kanun'un 1. maddesinde sayılan kuruluşların 'Özelleştirme kapsamına' alınmasına, özelleştirme kapsamına alınanlardan mevcut durumu itibarıyla özelleştirilebilir nitelikte olmayanların mali ve hukuki açıdan 'özelleştirmeye hazırlanmasına', hazırlık işlemleri tamamlananların bu işlemlerin tamamlanmasından sonra, hazırlık işlemlerine gerek görülmeyenlerin ise doğrudan 'özelleştirme programına' alınmasına karar vermek ve özelleştirme kapsamına alınan kuruluşların özelleştirme işlemlerinin tamamlanması için süre tespit etmek, b) Özelleştirme kapsamına alınmış olan kuruluşlardan gerekli görülenlerin özelleştirme kapsamından çıkarılarak eski statülerine iade edilmesine ve/veya özelleştirme programına alınmış kuruluşlardan gerekli görülenlerin özelleştirmeye hazırlanmasına karar vermek, c) Kuruluşların; satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemek ..." ; "Özelleştirme Uygulamalarına İlişkin Hükümler" başlıklı 17. maddesinde, "Bu Kanun'a göre; A. a) İktisadi devlet teşekküllerinin, bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ile varlıklarının ve iştiraklerindeki kamu paylarının, b) Kamu iktisadi teşebbüsleri statüsü dışında kalmakla beraber sermayesinin tamamı veya yarısından fazlası Devlete ve/veya diğer kamu tüzel kişilerine ait olan ticari amaçlı kuruluşlardaki kamu payları ile bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ve varlıklarının, iştiraklerindeki kamu paylarının, c) Devletin diğer iştiraklerindeki kamu paylarının ve Hazineye ait payların, d) Genel ve katma bütçeli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların ve kamu iktisadi kuruluşlarının gördükleri kamu hizmeti ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının ve iştiraklerindeki paylarının, birlikte ve/veya ayrı ayrı özelleştirme kapsamına alınmasına, idarenin teklifi üzerine Kurulca karar verilir. Kuruluşların özelleştirme kapsamına alınmasına ilişkin Kurul kararında, bu Kuruluşlardan hangilerinin mali ve hukuki yönden özelleştirmeye hazırlık işlemine tabi tutulacağı, hangilerinin özelleştirilmek üzere doğrudan özelleştirme programına alınacağı ve özelleştirmenin hangi yöntemle gerçekleştirileceği belirtilir. ..." kurallarına yer verilmiştir. █████/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "█████/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; ... e) ... 3. maddesinin birinci fıkrası ... yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde 29- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacı Sendika tarafından davalı idarelere yapılan █████/2022 tarihli başvurularla, █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla özelleştirme kapsam ve programında tutulan gayrimenkullerle ilgili yapılan araştırmalar sonucunda, bir kısım taşınmazların fabrikaların üretim alanlarını, satış mağaza ve alanlarını, teknik hizmet alanlarını, Şeker Enstitüsü ve binalarını, deneme tarlaları ve seraları, eğitim ve dinlenme alanlarını kapsadığının tespit edildiği, bu taşınmazların fabrikalardan ayrılarak satışa çıkarılması/özelleştirilmesinin, özellikle Ankara, Eskişehir, Kastamonu, Burdur ve Susurluk fabrikalarının üretimlerini doğrudan olumsuz etkileyecek nitelikte olduğu, taşınmazlarla ilgili olarak yeni bir değerlendirme yapılması ile fabrikaların üretim süreçlerini olumsuz etkileyecek nitelikteki taşınmazların 3. kişilere devri/özelleştirilmesinin şeker arz güvenliği üzerinde yaratacağı olumsuz etkileri gözetilerek, bu taşınmazların Türkşeker uhdesinde tutularak, özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmaları gerektiği, bu taşınmazların Ankara Şeker Fabrikası, koordinatları Ek-3'te belirtilen 1. Bölüm’de 1.254.119,58 m², 2. Bölüm’de 64.353,21 m² ve 3. Bölüm’de 140.890,62 m² olmak üzere toplam 1.459.363,41 m² taşınmaz; Eskişehir Şeker Fabrikası, en büyüğü ... ada, ... no.lu parsel olan, toplam 34 ayrı, 578.469,98 m² taşınmaz; Kastamonu Şeker Fabrikası, ... ada, ... parselde yer alan 421.454,64 m², ... ada, ... parselde yer alan 9.038,18 m², ... ada, ... parselde yer alan 47.040,83 m², ... ada, ... parselde yer alan 103.010,72 m², ... ada, ... parselde yer alan 94.014,37 m², ... ada, ... parselde 13.648,87 m² ve ... ada, ... parsel olmak üzere toplam 594.879,94 m² taşınmaz; Burdur Şeker Fabrikası, ... ada, ...parselde yer alan 11.676,00 m² ve ... ada, ...-...-... parsellerde yer alan 57.155 m² olmak üzere toplam 68.831,00 m² taşınmaz; Susurluk Şeker Fabrikası, Ek-2’de belirtilen toplam 114.243,822 m² taşınmaz ile ... ada, ...-...-... parsellerde mevcut toplam 65.541,07 m² taşınmaz olduğu hususları belirtilerek, taşınmazların özelleştirilmesine dair süreçlerin durdurulması ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmaları talebiyle yapılan başvuruların zımnen reddi (dava sürecinde verilen cevapla reddi) üzerine bakılan dava açılmış; davalı idarelerce sunulan savunma dilekçesinde Türkşeker tarafından üretim faaliyetleri açısından ihtiyaç duyulduğundan bahisle talepte bulunulması üzerine gerçekleştirilen değerlendirmeler sonucunda █████/2023 tarih ve 6890 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla uyuşmazlığa konu bazı taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkarılarak Türkşeker'e iade edildiği belirtilmiştir. Bunun üzerine Danıştay Başsavcılığının █████/2023, Dairemizin █████/2025 ve █████/2025 tarihli ara kararları ile uyuşmazlığa konu taşınmazlardan hangilerinin özelleştirme kapsam ve programından çıkarıldığının sorulmasına karar verilmiştir. Ara kararına verilen cevaplardan █████/2023 tarih ve 6890 sayılı ile █████/2024 tarih ve 8560 sayılı Cumhurbaşkanı kararları ile, uyuşmazlığa konu Burdur Şeker Fabrikası ile Susurluk Şeker Fabrikası bünyesindeki taşınmazların tamamının, Kastamonu Şeker Fabrikası bünyesindeki ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz hariç diğer taşınmazların, Ankara ve Eskişehir Şeker Fabrikaları bünyesindeki bazı taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkarıldıkları, Eskişehir Şeker Fabrikası bünyesindeki bazı taşınmazlara ilişkin kamulaştırma yapıldığı, bazılarının ise satıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda, davacı Sendika tarafından yapılan başvurularla, başvurularda belirtilen taşınmazların özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmasına ilişkin talepte bulunulduğu, davalı idarelerce belirtildiği üzere Türkşeker tarafından üretim faaliyetleri açısından ihtiyaç duyulduğundan bahisle talepte bulunulması üzerine gerçekleştirilen değerlendirmeler sonucunda █████/2023 tarih ve 6890 sayılı ile █████/2024 tarih ve 8560 sayılı Cumhurbaşkanı kararları ile söz konusu taşınmazlardan bazılarının (Burdur Şeker Fabrikası ile Susurluk Şeker Fabrikası bünyesindeki taşınmazların tamamının, Kastamonu Şeker Fabrikası bünyesindeki ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz hariç diğer taşınmazların, Ankara ve Eskişehir Şeker Fabrikaları bünyesindeki bazı taşınmazların) özelleştirme kapsam ve programı dışına çıkarıldığı anlaşıldığından, bu kısım bakımından konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır. Uyuşmazlığa konu olan ve halen özelleştirme kapsam ve programında bulunan taşınmazlar bakımından ise, Danıştay Başsavcılığınca █████/2023 tarihli ara kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmayan taşınmazların kullanım durumlarının ne olduğunun ve fabrikaların hangi faaliyete özgülü olduğunun sorulmasına ve hangi gerekçe/lerle özelleştirme kapsam ve programında bırakıldıklarının açıklanmasının istenilmesi üzerine davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca verilen cevapta, █████/2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararında yer alan Türkşeker taşınmazlarının bir kısmının bağlı oldukları fabrikanın özelleştirilip özel sektöre devredilmesi neticesinde atıl duruma düşmesi, bir kısmının ise Türkşeker'in üretim faaliyeti dışında tutulan, üzerinde sosyal tesislerin olduğu ya da herhangi bir yapılaşmanın olmadığı alanlar ile kapatılmış olan bölge şeflikleri ve kantar tesislerinin yer aldığı taşınmazlardan oluştuğu yönündeki cevaplar ile davacı tarafından kapsam ve programdan çıkarılmaları gerektiğine ilişkin aksini ispat edecek nitelikte iddiada bulunulmadığı ve/veya buna ilişkin bilgi ve belge sunulmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, bu kısımlar bakımından başvuruların zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Öte yandan, davacı tarafından yapılan █████/2022 tarihli başvurulara idarelerce süresi içerisinde cevap verilmediği ve █████/2022 tarihinde açılan dava sonrasında uyuşmazlığa konu taşınmazlardan bazılarının özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmasına karar verildiği dikkate alındığında, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı bakımından davanın açılmasına ve davanın konusuz kalmasına sebebiyet verildiğinden, davalı idareler aleyhine yargılama giderlerine ve vekalet ücretine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Dava konusu işlemlerin, uyuşmazlığa konu taşınmazlardan özelleştirme kapsam ve programından çıkarılmalarına karar verilenlere ilişkin kısımları bakımından KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA; 2. Özelleştirme kapsam ve programı dışına çıkarılanlar dışında kalan taşınmazlara ilişkin kısımlar bakımından DAVANIN REDDİNE; 3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin yarısı olan...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, 4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, 5. Yargılama giderinin kalan kısmı olan...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.