Danıştay 13. Daire, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca pay piyasasında arz-talep manipülasyonu ve yapay işlem oluşturma yoluyla verilen 11.656.547,78 TL idari para cezasının temyiz incelemesi kararı.
Özet: Bir gayrimenkul yatırım ortaklığının pay piyasasında belirli bir dönemde piyasa bozucu eylemlerle yapay talep oluşturarak hisse fiyatını etkilediği gerekçesiyle davacıya 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca 11.656.547,78 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Sermaye Piyasası Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada; ilk derece ve bölge idare mahkemeleri tarafından hukuka uygun bulunan bu cezanın, davacının uzman bilirkişi incelemesi eksikliği, kardeşle para transferlerinin normal akışına uygunluğu ve kendi işlemlerinin düşük hacimli olduğu yönündeki iddialarıyla temyiz edilmesi üzerine, Danıştayın tetkik hakimi tarafından bölge idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:█████████Karar No:█████████TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurulu VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. (...) pay piyasasında █████/2022-█████/2022 döneminde gerçekleştirilen işlemlerin VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (f) bentlerine aykırılık oluşturduğundan bahisle davacıya 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi uyarınca 11.656.547,78-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... pay piyasasında █████/2022-█████/2022 tarihleri arasında davacının da aralarında yer aldığı yatırımcı grubu tarafından 12.643.068 adet alım (%32,37), 7.736.093 adet satım (%19,81) olmak üzere toplam 20.379.161 adet işlem (%26,09) gerçekleştirildiği, grubun alım emirlerinin işleme dönüşme oranının %71,85, satım emirlerinin işleme dönüşme oranının ise %86,95 olduğu, böylelikle payda alım ağırlıklı bir piyasa olduğu yönünde izlenim uyandırmak amacıyla grup tarafından payın piyasasına yüksek miktarlı alım emirleri iletildiği, grubun pay piyasasına ilettiği pasif alım emirlerinin kendi toplam alım emirlerine oranının %66,69, pasif satım emirlerinin ise kendi toplam satım emirlerine oranının %66,07 olduğu, böylelikle grup üyeleri tarafından piyasada arz ve talebin dolaylı yoldan kontrol edilmeye çalışıldığı ve pay piyasasında yüksek bir talep olduğu izleniminin oluşturulduğu, grubun tüm dönemde hem alıcı hem de satıcı tarafta yer aldığı karşılıklı/kendinden kendine işlemlerin miktarının toplam işlem miktarının %5,79'unu, grubun alım işlemlerinin ise yaklaşık %17,88'ini oluşturduğu, bu durumda, söz konusu işlemler sonucunda grup üyelerince anılan pay piyasasında yapay olarak genişlik ve derinlik oluşturmak suretiyle hakimiyet kurulduğu, fiyat yükseltici aktif alım işlemleri gerçekleştirilerek ... payına yüksek bir talep olduğu izleniminin oluşturulduğu, 6362 sayılı Kanun'un piyasa bozucu eylemler ile menfaat temin edilmesi halinde temin edilen menfaatin iki katından az olmamak üzere idari para cezası verileceğine ilişkin hükmü doğrultusunda, davacıya 11.656.547,78-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu olayın uzmanlık gerektirdiği halde bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiği, davalı idarece kardeşi M.K. ile aralarındaki para transferlerinin birlikte hareketin delili gibi yorumlandığı, ancak bu para transferlerinin hayatın olağan akışına uygun olduğu, inceleme döneminde ... payında yalnızca 750 adetlik bir pay alımı yapıldığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlem ile temyiz edilen Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. (...) pay piyasasında █████/2022- █████/2022 döneminde gerçekleştirilen işlemlerin VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (f) bentlerine aykırılık oluşturduğundan bahisle davacıya 6362 sayılı Kanun'nun 104. maddesi uyarınca 11.656.547,78-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmıştır. Anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesinde, "Makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemler, bir suç oluşturmadığı takdirde, piyasa bozucu nitelikte eylem sayılır. Kurulca belirlenen piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren kişilere Kurul tarafından yirmi bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak, bu suretle menfaat temin edilmiş olması halinde verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaatin iki katından az olamaz." kuralı yer almaktadır. Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (f) bentlerinde, "(1) Tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları, emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte; a) Alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, b) Farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi, c) Bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi, (...) d) Açılış veya kapanış fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler yapılması, (...) f) Fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılması, (...) ve benzeri işlemler yapılması suretiyle borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan ya da sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz ve talepleri hakkında yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandıran veya adil ve dürüst işlem yapılmasını, piyasanın rekabetçi bir ortamda işleyişini ya da fiyatın doğru ve dürüst bir şekilde oluşmasını zorlaştıran ya da engelleyen fiil ve davranışlar piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan ve piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemlerin piyasa bozucu eylem olarak kabul edildiği, söz konusu eylemleri tek başına ya da birlikte hareket etmek suretiyle gerçekleştirenler hakkında idari yaptırım uygulanacağı, bu suretle menfaat temin edilmiş ise verilecek idari para cezasının miktarının elde edilen menfaatin iki katından az olamayacağı anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, inceleme döneminde ... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin olarak hazırlanan denetleme raporunda, bir yatırımcı grubunun piyasa bozucu eylemde bulunduğunun tespit edildiği, davacının ise, söz konusu grupla bağlantısı olduğu belirtilen dava dışı M.K. ve B.U.H. ile aralarında para transferlerinin bulunması nedeniyle bu grubun bir üyesi olarak belirlendiği ve hakkında idari para cezası verildiği görülmektedir. Uyuşmazlık konusu işlemin dayanağı olan denetleme raporunda, davacının inceleme döneminde ... pay piyasasında 750 adet alım ve 270.750 adet satım işlemi gerçekleştirdiği, bu kapsamda en fazla net satım gerçekleştirilen altıncı yatırımcı olduğu yönünde tespitler bulunmakta ise de, anılan raporda davacının bu işlemlerinin, dahil olduğu isnat edilen grubun eylemlerinden bağımsız olarak piyasa bozucu eylem niteliği taşıyıp taşımadığı yönünde bir değerlendirme yapılmaksızın, salt grup üyesi olduğu kabulüyle ve grubun işlemleri bir bütün olarak değerlendirilmek suretiyle davacı hakkında idari para cezası verildiği anlaşılmaktadır. İdare Mahkemesince, inceleme döneminde ... pay piyasasında, aralarında davacının da yer aldığı belirtilen grup tarafından gerçekleştirilen işlemlerin oransal büyüklüğü, emirlerin işleme dönüşme oranları, pasif emir yoğunluğu ve karşılıklı işlem miktarlarıyla piyasada yapay olarak genişlik ve derinlik oluşturulduğu, arz ve talebin dolaylı yoldan kontrol edilmeye çalışıldığı ve bu suretle piyasa bozucu eylemde bulunulduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, Mahkeme kararında, piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren grubun piyasa üzerindeki genel etkileri ve işlem hacmine yer verilmekle birlikte, davacının bu grubun bir üyesi olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılmaksızın hüküm kurulduğu görülmektedir. Uyuşmazlık, davacının anılan pay piyasasındaki işlemlerinin söz konusu grupla bağlantılı olup olmadığı ve grup üyeliğinin somut olarak ortaya konulup konulamadığı noktasında toplanmakta olup, uyuşmazlığın çözümü için söz konusu hususların irdelenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, dava konusu işlemin dayanağı olan denetleme raporundaki tespitlerin incelenmesinden, davacının gruba dahil edilmesine gerekçe olarak, grupla bağlantılı olduğu belirtilmekle birlikte inceleme döneminde ... pay piyasasında işlem gerçekleştirmediği için grup üyesi olarak nitelendirilmeyen kardeşi M.K. isimli şahısla █████/2020-█████/2022 tarihleri arasında gerçekleştirilen toplam 8.248.539,00-TL tutarındaki para transferi ile yine grup üyesi olarak nitelendirilmeyen dava dışı B.U.H. ile █████/2020 tarihinde gerçekleştirilen 3.100,00-TL para transferinin gösterildiği, bunun haricinde davacının, piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren yatırımcı grubu üyeleriyle doğrudan veya dolaylı irtibatına ilişkin bir tespite yer verilmediği görülmektedir. Bununla birlikte, davacı tarafından İdare Mahkemesine sunulan █████/2024 tarihli savunmaya cevap dilekçesinde, kardeşi M.K. ile aralarındaki söz konusu para transferlerinin, aynı iş yerinde çalışmaları, birlikte kurdukları şirketin yönetim kurulu başkanı ve başkan yardımcısı olarak görev almaları nedeniyle ticari ilişkiye dayandığı yönünde beyanda bulunulmuş olup, anılan denetleme raporunda grup üyesi olmadığı ve piyasa bozucu eylemlere katılmadığı belirtilen dava dışı kardeşi M.K. ile gerçekleştirilen para transferlerinin, davacının söz konusu grupla birlikte hareket ettiğini ispata elverişli olmadığı gibi, davacı tarafından bu para transferlerinin ticari ilişkiye yönelik olduğu yönünde makul bir açıklama da getirildiği anlaşılmaktadır. Kaldı ki davacının para transferi gerçekleştirdiği M.K. ve B.U.H.'nin söz konusu grupla ne şekilde irtibatlı olduklarının somut olarak ortaya konulamaması yanında, anılan denetleme raporunda yer verilen B.U.H. ile █████/2020 tarihinde gerçekleştirilen 3.100,00-TL tutarındaki işlemin inceleme döneminden önceki bir tarihe rastlaması nedeniyle davacının grupla irtibatını ispata elverişli olmadığı, yine grup üyesi olmayan şahıslarla (M.K., Ö.F.K.) virman işlemlerinin olması veya geçmişte hakkında işlem yasağı uygulanmış olması şeklindeki diğer tespitlerin de, davacının uyuşmazlık konusu ... pay piyasasında söz konusu grupla "birlikte hareket ettiğini" ispata elverişli somut delil niteliği taşımadığı açıktır. Bu durumda, davacının para transferi gerçekleştirdiği M.K. ve B.U.H.'nin söz konusu grupla bağlantısına ilişkin somut bir tespitin bulunmadığı hususu ile davacının, M.K. ile gerçekleştirdiği para transferlerinin ticari ilişkiye dayandığı yolundaki açıklamaları göz önüne alındığında, davacının piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren grup ile birlikte hareket ettiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı sonucuna varıldığından, dava konusu Kurul kararında bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.