Danıştay 13. Daire, Gençlik ve Spor Bakanlığı elektrik ihalesinde geçici teminatın irat kaydedilmesi, %3 kuralı ve aşırı düşük teklif iddiaları üzerine idare mahkemesi kararının temyizini inceliyor.
Özet: Bir elektrik perakende satış şirketinin, ihalede sunduğu yeterlilik belgelerinin fotokopi olması gerekçesiyle geçici teminatının irat kaydedilmesi işlemi üzerine Kamu İhale Kurumu tarafından verilen, teminatın teklif bedelinin %3ünü aşan kısmının iadesine ilişkin düzeltici işlem kararının iptali istemiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi KİK kararını hukuka uygun bularak davayı reddederken, davacı şirket teklifinin en baştan geçersiz kabul edilmesi ve aşırı düşük teklif incelemesi yapılmaması gerektiğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:████████Karar No:█████████TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Gençlik ve Spor Bakanlığı Destek Hizmetleri Başkanlığınca █████/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... kayıt numaralı “T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı Merkez ve Bağlı 81 İl Müdürlükleri İçin 2025 Yılında Tüketimi Yapılacak Elektrik Enerjisi Alımı” ihalesinin 8. kısmına teklif sunan davacı şirketin geçici teminatının irat kaydedilmesine yönelik olarak yaptığı itirazen şikayet başvurusu üzerine geçici teminatın gelir kaydedilmesine yönelik ihaleyi gerçekleştiren idarece tesis edilen işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı ancak geçici teminat tutarının teklif edilen bedelin %3'ünü aşan kısmının davacıya iade edilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin █████/2024 tarih ve 2024/UM.II-1652 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptalii istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihaleye teklif sunan davacı şirketin yeterlik bilgilerini tevsik edici nitelikteki sözleşme belgelerinin fotokopi olduğunun tespit edilmesi üzerine tekfinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedildiği, daha sonra ihalenin teklif verilen tek kısmı olan 8. kısmının gerekli rekabet şartlarının sağlanamadığı gerekçeleriyle iptaline karar verildiği, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Elektronik ihale” başlıklı 58/A maddesinin 9. fıkrasındaki hükümlerden, geçerli tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen tekliflerin sahiplerine, beyan ettikleri bilgi ve belgelerden, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlar ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri ve bunların eklerini, belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunmaları, ayrıca ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları için makul bir süre verileceği, yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin tevsik edici belgeleri ve bunların eklerini sunmaları, ayrıca, ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları isteneceği, yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeleri doğrulayan belgeleri sunmayan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedileceğinin anlaşıldığı, ancak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Geçici teminat” başlıklı 33. maddesinde ihalelerde teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınacağı hüküm altına alınmak suretiyle, geçici teminata ilişkin asgari bir yasal sınır çizildiği dikkate alındığında, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, herhangi bir bedel içermeyen, kesin kabul işlemleri tamamlanmamış ve halihazırda yürürlükte olan sözleşmenin iş deneyim belgesi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle ihaleyi gerçekleştiren idarece tekliflerinin geçersiz kabul edilerek değerlendirme dışı bırakılmaları gerektiği, idarenin ise değerlendirme aşamasında tekliflerini değerlendirme dışı bırakmayarak tevsik edici belgeleri istediği, bu hususa yönelik iddialarının ne davalı idare ne de İdare Mahkemesince incelenmediği, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Elektronik ihale” başlıklı 58/A maddesinin 9. fıkrasında da tevsik edici belgeleri sunmaları için belirli süre verileceklerin geçerli teklif sunan istekliler olduğunun düzenlendiği, ayrıca tekliflerinin yaklaşık maliyetin ve diğer isteklinin teklifinin yaklaşık %30 altında olduğu, dolayısıyla aşırı düşük araştırması yapılarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, idarenin aşırı düşük teklif araştırmasına yönelik takdir yetkisinin hukuka uygun olarak kullanılması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında belirtilen gerekçelerle istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Gençlik ve Spor Bakanlığı Destek Hizmetleri Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulüyle ... kayıt numaralı “T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı Merkez ve Bağlı 81 İl Müdürlükleri İçin 2025 Yılında Tüketimi Yapılacak Elektrik Enerjisi Alımı” ihalesi gerçekleştirilmiş, anılan ihalenin 8. kısmına teklif veren davacı şirketin, yeterlik tablosuna beyan ettiği bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan bilgileri açık ve anlaşılır şekilde belirterek standart formları uygun şekilde doldurduğu ihaleyi gerçekleştiren idarece tespit edilmiştir. █████/2024 tarihinde davacı tarafından verilen bir dilekçeyle, teklif edilen bedelin hatalı verildiği, bu nedenle aşırı düşük sorgulaması yapılması gerektiği, sisteme yüklediği iş deneyim belgesinin yeterlik şartlarını karşılamadığından bahisle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ileri sürülmüş, ihaleyi gerçekleştiren idarece, davacının halihazırda elektrik enerjisi sağlayıcısı olarak hizmet verdiği, verilen teklifin işin yapılmasına uygun olduğu, dolayısıyla aşırı düşük teklif kapsamında olmadığı, iş deneyimine ilişkin olarak sunulan sözleşme ve fatura eklerinin iş tanımına uygun olduğu, sözleşme üzerinde bir bedel yazmadığı ancak sözleşme eki faturaların toplamının isteklinin sunduğu teklifin %10'unu karşıladığı, sözleşmede kabul tarihine ilişkin bir düzenleme bulunmuyorsa da son faturanın işin kabul tarihi olarak esas alındığı değerlendirilmiş ve sorgulaması taraflarınca yapılamayan iş deneyimine ait sözleşmenin aslının ya da noter tasdikli örneğinin █████/2024 tarihine kadar sunulması istenilmiştir. █████/2024 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idare kayıtlarına giren davacının dilekçesinin ekinde yer alan iş deneyim belgesinin fotokopi olarak sunulduğu tespit edilmiş, █████/2024 tarihli ve 12 sayılı ihale komisyonu kararıyla davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedilmesine karar verilmiştir. Davacı tarafından █████/2024 tarihinde yapılan şikayet başvurusu █████/2024 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından reddedilmiş, davacı tarafından █████/2024 tarihinde davalı idare kayıtlarına alınan itirazen şikayet dilekçesiyle, geçici teminatlarının gelir kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğu, çünkü iş deneyimini gösteren belgelerin mevzuata uygun olmadığından dolayı yalnızca tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, teklifleri aşırı düşük olduğundan dolayı sorgulama yapılmadan değerlendirmeye alınmasının mümkün olmadığı, geçici teminatın tamamının gelir kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Dava konusu Kurul kararıyla, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 58/A maddesinin 9. fıkrası ve █████/2020 tarih ve 2020/DK.D-222 sayılı Kurul kararı uyarınca belgelerin sunuluş şekli hükümlerine aykırı olarak sunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağının düzenlendiği, bu itibarla davacının geçici teminatının irat kaydedilmesine yönelik idarece tesis edilen işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan ihaleye verilen tekliflerin, diğer tekliflerle veya yaklaşık maliyetle kıyaslanması neticesinde aşırı düşük teklif belirlenmesi hususunun idarenin takdir yetkisi dahilinde olduğu, idarece başvurucunun halihazırda elektrik sağlayıcısı olarak hizmet verdiği ve verilen teklifin bu işin yapılmasına uygun olduğu yönünde değerlendirme yapılarak isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, ancak geçici teminat tutarının teklif edilen bedelin %3'ünü aşan kısmının başvuru sahibine iadesi gerektiğinden bu yönde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 4734 sayılı Kanun'un "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, davalı idarenin, itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından incelemesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunda, geçici teminatının irat kaydedilmemesi gerektiği iddiasına yönelik olarak iş deneyimini gösteren belgelerin mevzuata uygun olmadığından (herhangi bir bedel içermeyen, kesin kabul işlemleri tamamlanmamış ve halihazırda yürürlükte olan sözleşmenin iş deneyim belgesi olarak kabul edilmemesi gerektiğinden) dolayı yalnızca tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini ileri sürdüğü, ancak dava konusu Kurul kararında davacının anılan iddiasına yönelik herhangi bir değerlendirme yapılmadan davacının geçici teminatının irat kaydedilmesine yönelik idarece tesis edilen işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, davalı idarece, davacının iş deneyim belgesine ilişkin iddiasına yönelik inceleme yapılarak geçici teminatın irat kaydedilmesine yönelik işlemlerin mevzuata uygunluğu yönünden bir değerlendirme yapılması gerekirken 4734 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı bir şekilde davacının anılan iddiasına yönelik eksik inceleme yapılarak tesis edilen dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.