İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin, kargoda kaybolan/çalınan çeklerin iptali talebiyle açılan davada ilk derece mahkemesinin kısmen iptal ve istirdat davaları nedeniyle konusuz kalan kısımlara dair kararına yönelik istinaf incelemesi.
Özet: Kargoda kaybolduğu veya çalındığı iddia edilen birden fazla çekin iptali talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi ibraz edilmeyen iki çekin iptaline hükmetmiş; ancak, ibraz edilen diğer üç çek için alacaklıları aleyhine istirdat davaları açıldığı gerekçesiyle bu kısım davanın konusuz kaldığına karar vermiş; davacı vekili ise çek iptal davasının amacının kaybolan senet üzerindeki hakkın kötüye kullanılmasını önlemek olduğunu vurgulayarak, bu üç çek yönünden verilen "konusuzluk" kararına itiraz etmiştir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ13. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: █████████ EsasKARAR NO : █████████ KararT Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNUMARASI : ████████ Esas - ████████ Karar TARİH: █████/2026DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))KARAR TARİHİ: █████/2026 İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin yapmış olduğu ticari nitelikteki iş ve işlemlerin karşılığında; keşidecisi ...Ticaret Anonim Şirketi, düzenlenme yeri İzmir, düzenlenme tarihi 23.01.2026, bedeli 700.000,00 TL numarası ..., muhatap ...Bankası Altındağ İZMİR şubesi; keşidecisi ... Anonim Şirketi, lehtarı ... Anonim Şirketi, düzenlenme yeri İzmir, düzenlenme tarihi 09.02.2026, bedeli 400.000,00 TL, numarası ..., muhatap ... Bankası ... İZMİR şubesi; keşidecisi ... Anonim Şirketi, lehtarı ... Anonim Şirketi, düzenlenme yeri İzmir, düzenlenme tarihi 16.01.2026, bedeli 657.000,00 TL, numarası ..., muhatap ...Bankası Altındağ İZMİR şubesi; keşidecisi ... Anonim Şirketi, lehtarı ... Anonim Şirketi, düzenlenme yeri İzmir, düzenlenme tarihi 30.01.2026, bedeli 700.000,00 TL, numarası ..., muhatap ...Bankası Altındağ İZMİR şubesi; keşidecisi ...Anonim Şirketi, lehtarı ... Anonim Şirketi, düzenlenme yeri Bodrum, düzenlenme tarihi 31.12.2025, bedeli 2.300.000,00 TL, numarası ..., muhatap ... Bodrum Ticari şubesi, olan çeklerin davacı lehine düzenlendiğini, çeklerin kargoda iken çalındığının kaybolduğunun haber verilmesi üzerine huzurdaki davayı açma zorunluluğunun doğduğunu, aynı zamanda İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu ileri sürerek; çeklerin ödenmesini önlemek için ivedilikle ödeme yasağı konulmasına ve dava sonunda söz konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi █████/2026 tarih ve ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararında; " Davacı vekili dava dilekçesinde iptali istenen çeklerin kaybedildiği bildirilmiş ise de, zayi olduğu iddia edilen dava konusu çeklerden ... ve ... seri nolu çekler yönünden ibraz bulunmadığı görülmüş, talep sahibinin talebine konu kıldığı çeklere ilişkin gerekli ilanlar yaptırılmış, verilen süre içerisinde ... ve ... seri nolu çekler yönünden mahkememize sunulmamış olduğu anlaşılmıştır. Dava konusu çeklerden ... ve ... seri nolu çekler yönünden ibraz eden ... Ltd Şti'ye mahkememizin 04.03.2026 tarihli ara kararı ile istirdat davası açmak üzere süre verildiği, İzmir 4. ATM ████████ Esas sayılı dosyası ile istirdat davası açıldığının bildirildiği, ... seri nolu çek yönünden ibraz eden ... A.Ş.'ye karşı istirdat davası açmak üzere süre verildiği, İstanbul 22. ATM ████████ Esas sayılı dosyası ile istirdat davası açıldığı anlaşılmıştır. Tüm bu nedenlerle ..., ... ve ... seri nolu çekler yönünden istirdat davası açılmış olmakla dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, ... ve ... seri nolu çekler yönünden mahkememize sunulmamış olduğundan bu çekler yönünden talebin kabulüne karar vermek gerekmiştir."gerekçesi ile, '' 1-Davanın ;a) Keşideci ...Ticaret Anonim Şirketi; düzenlenme yeri İzmir; düzenlenme tarihi 09.02.2026, bedeli 400.000,00 TL, numarası ..., muhatap ... Bankası ... İZMİR şubesine kayıtlı çekin zayi nedeniyle İPTALİNE,b) Keşideci ...Anonim Şirketi; lehtarı ... Anonim Şirketi; düzenlenme yeri Bodrum; düzenlenme tarihi 31.12.2025 ; bedeli 2.300.000,00 TL ; numarası ..., muhatap ... Bodrum Ticari şubesine kayıtlı çekin zayi nedeniyle İPTALİNE,c) Keşidecisi ...Anonim Şirketi; düzenlenme yeri İzmir; düzenlenme tarihi 23.01.2026 ; bedeli 700.000,00 TL numarası ..., muhatap ...Bankası Altındağ İZMİR şubesine kayıtlı çek yönünden konusuz kalan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, d) Keşideci ...Ticaret Anonim Şirketi; düzenlenme yeri İzmir; düzenlenme tarihi 16.01.2026 ; bedeli 657.000,00 TL ; numarası ..., muhatap ...Bankası Altındağ İZMİR şubesine kayıtlı çek yönünden konusuz kalan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, e) Keşideci ...Ticaret Anonim Şirketi; düzenlenme yeri İzmir; düzenlenme tarihi 30.01.2026 ; bedeli 700.000,00 TL ; numarası ..., muhatap ...Bankası Altındağ İZMİR şubesine kayıtlı çek yönünden konusuz kalan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, '' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, hakkını çeki ibraz etmeden yalnızca çek iptali davası ile alabileceğini, çek iptalinin amacının, senedi elinden istemediği halde çıkan kişinin o senet üzerindeki hakkının başkası tarafından kullanılmasını önlemek ve oluşabilecek zararın önüne geçmek olduğunu, iptal kararının, niteliği bakımından hak sahipliğinin teşhisinde etkin olduğunu, maddi hukuk bakımından bu kararın talep eden kişiyi alacaklı hale getirmeyeceğini; iptal kararının, talepte bulunan kişinin çeki elinde bulunmadığı için ibraz edememesine rağmen hak sahibi sayılmasını sağladığını; işbu nedenle, yerel mahkemece çek istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu; çek iptali (zayi) davası, kaybolan veya çalınan çekin geçersiz kılınması için açılan hasımsız bir dava iken, çek istirdatı davasının, rıza dışı elden çıkan (çalınan/kaybolan) çekin, elinde bulunduran üçüncü kişiden geri alınması için açılan çekişmeli bir dava olduğunu, bu durumda; ..., ... ve ... nolu çekler bakımından da zayi nedeniyle iptal kararı verilmesi gerektiğini, ileri sürerek açıklanan ve re'sen değerlendirilecek sebeplerle, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, iptal taleplerinin tüm çekler yönünden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1. maddesinin atfı ile 757 vd maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile dava konusu çeklerden ... ve ... çek numaralı çeklerin iptaline, diğer üç çek bakımından konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. 6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.Somut olayda; mahkemece yapılan yargılama sırasında dava konusu edilen çeklerden ... ve ... çek numaralı çeklerin dava dışı ... Limited Şirketi, ... çek numaralı çekin ise dava dışı... Anonim Şirketi tarafından, ibraz süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz edildikleri, davacının mahkemece verilen kesin süre içerisinde her iki şirkete karşı TTK'nun 792 maddesi uyarınca istirdat davası açtığı, diğer ifade ile zayi olduğu iddia olunan çeklerin yargılama sırasında fiziken ibraz edilmeleri ile zayi olmadıklarının ortaya çıktığı, bu durumda bu çekler bakımından zayi nedeniyle iptal talebinin konusuz kaldığı, iptal koşullarının ortadan kalktığı, mahkemenin bu gerekçe ile mezkur çekler bakımından konusuz kalan talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmış, kamu düzenine aykırılık da saptanmadığından, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcı istinaf eden tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda █████/2026 tarihinde HMK'nın 362/1-ç maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.