bursa bölge adliye mahkemesinin, trafik kazası sonucu destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talepli sigorta sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta hatalı hesaplama itirazını değerlendiren kararı.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin, trafik kazası sonucu destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talepli sigorta sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta hatalı hesaplama itirazını değerlendiren kararı.

Özet: Trafik kazasında oğlunu kaybeden davacının, sigorta şirketinden aldığı destekten yoksun kalma tazminatının hatalı teknik faiz oranıyla hesaplandığını ve progresif rant yöntemine göre daha fazla alacağı olduğunu ileri sürerek ek maddi ve manevi tazminat talep ettiği; davalıların ise kazada kusurları olmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını ve sigorta ödemesiyle davacının ibra edildiğini savunarak davanın reddini istediği bir uyuşmazlığın istinaf incelemesini konu alan hukuki metindir.

T.C. BURSA BAM ... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:...

T.C.

BURSA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

....HUKUK DAİRESİ K A R A R

DOSYA NO :.

KARAR NO : .

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : BURSA .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ...

KARAR NO : ...

KARAR TARİHİ :.

ASIL DAVADA;

DAVACI :

DAVANIN KONUSU : Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı)

B.A.M. KARAR TARİHİ : █████/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2025

Davacı tarafından, davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemesince asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne dair verilen karara süresi içinde davalı...vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili asıl dava dosyasındaki dava dilekçesinde, müvekkili....'nun oğlu ....'nun █████/2021 tarihinde meydana gelen trafik kazası neticesinde hayatını kaybettiğini, ...plaka sayılı araç davalı ....A.Ş. tarafından...poliçe numarası ile sigortalı olduğunu, sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığını, yapılan hesaplama sonucunda 165.321,00 TL teklif yapıldığını, 2021311373003/1 numaralı hasar dosyası kapsamında Anayasa Mahkemesi █████/2020 tarih .... Karar sayılı ilamı ile hukuka aykırı bulunarak kaldırılan teknik faiz hesaplaması yerine ... dikkate alınarak progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılması gerekirken hatalı olarak %1,8 teknik faiz ile hesaplanan ve █████/2022 tarihinde ihtirazı kayıt ve fazlaya ilişkin hak saklı tutulmak suretiyle kısmen ödenen 165.321,00 TL'nin üzerinde kalan ve bilirkişi raporuna göre hesaplanacak destekten yoksun kalma tazminatı fark tutarından fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak ve değeri ileride arttırılmak üzere şimdilik 1.000,00 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili birleşen dosyadaki dava dilekçesinde, █████/2021 tarihinde ...Caddesi kavşağında müvekkilin oğlu müteveffa ... 'nun kullandığı ... plaka sayılı araç ile davalılardan ....'a ait davalı ...ı'nın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın karıştığı trafik kazasında müvekkilin oğlu ...'nun vefat ettiğini, kazada davalı sürücünün asli kusurlu olduğunu, sigorta şirketine yapılan başvuru neticesinde müvekkile 165.321,00 TL tazminat ödemesi yapıldığını, ancak yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, ceza yargılamasında davalı sürücünün %75 kusurlu olduğunun tespit edildiğini beyanla fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 50.000,00 TL manevi tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin kazaya ilişkin kusuru bulunmadığını, araç işletenin kusursuz sorumluluğuna ilişkin dava şartlarının oluşmadığını, davanın zamanaşımına uğramış olması nedeniyle hak düşürücü sürelerde açılmadığını, ceza dosyasında yargılamanın halen istinaf aşamasında devam ettiği ve kesinleşmemiş kusur raporlarının dikkate alınamayacağını, dava dilekçesi ekindeki kusur raporunun uzman bilirkişi heyeti tarafından alınmadığını ve ceza dosyasındaki raporların tekrarını içerdiğini, Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi’nden kusur tespitine ilişkin rapor alınması gerektiğini, davacının dava açılmasından önce sigorta şirketinden 165.321,00 TL ödeme aldığını ve ödeme tarihindeki verilere göre maddi tazminata dair herhangi bir alacağının kalıp kalmadığının irdelenmesi gerektiğini, davacı taraf ile sigorta şirketi arasında yapılan görüşmelerin ve ödemeye ilişkin belgelerin celbedilerek davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme nedeniyle ibraname imzalanmış olması halinde davacının teminat limitinden zımnen feragat ettiğinin kabulü gerektiğini, TBK m.52 uyarınca tazminatta hakkaniyete göre indirim uygulanabileceğini beyanla öncelikle davanın usulden reddine, aksi takdirde esasa yönelik itirazları doğrultusunda yargılama yapılarak haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, HMK 121. maddesi gereğince davaya ilişkin delil örneklerinin taraflarına tebliğ edilmemiş olması nedeniyle delillerin tebliğine kadar davaya cevap verme hakkının saklı kalmak kaydıyla, davacı için trafik sigortası genel şartlarında ve diğer mevzuatta belirlenen usul ve esaslara göre kabul manasında olmamak üzere toplam 165.321,00 TL tazminat hesap edilerek 19.01.2022 tarihinde ödeme yapıldığını ve müvekkil şirketin davacı tarafından ibra edildiğini, bakiye taleplerin haksız olduğunu, kusur oranının tespiti bakımından dosyanın Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi'ne gönderilmesi gerektiğini, müteveffanın gelirinin resmi belgelerle kanıtlanması aksi takdirde asgari ücret olarak alınması gerektiğini, poliçe tanzim tarihinde yürürlükte olan genel şartlar ekinde yer alan hesaplama yöntemi gözetilerek değerlendirme yapılması gerektiğini, aksi görüşte olunması halinde Anayasa Mahkemesinin 17.7.2020 tarihli E.███████ K.███████ sayılı kararı ile iptal edilen KTK hükümleri nedeniyle ortaya çıkan kanun boşluğunun 7327 sayılı Kanun'un 18. ve 19. maddeleri ile yapılan değişiklikler gereğince hesaplamanın progresif rant yöntemi yerine aktüeryal yöntemlerle yapılması ve %1,8 teknik faiz uygulanması gerektiğini, kabul edilmemesi halinde güncel mevzuat gereğince %1,65 teknik faiz uygulanması gerektiğini, davacıların kaza sebebiyle elde ettiği gelir ve tazminatların mahsubu gerektiğini, müteveffanın kazadaki kusuru ve bunun dışında ayrıca zararın artmasında müterafik kusuru olduğunu zira kaza sırasında koruyucu tertibat takılı olmaksızın motosiklet kullandığını, bu nedenle hesaplanacak tazminattan müterafik kusur nedeniyle indirim yapılması gerektiğini, müvekkil şirketin azami olarak kaza tarihindeki poliçe teminat limitleri dahilinde sorumlu olduğunu, temerrüt tarihinin KTK hükümleri doğrultusunda başvurunun müvekkil şirkete ibraz edildiği tarihten 8 iş günü sonrasından itibaren yasal faize hükmedilmesi gerektiğini beyanla davanın esastan ve usulden reddine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, asıl dava yönünden davanın kabulü ile 235.614,21 TL destekten yoksun kalmaya ilişkin maddi tazminatın davalı ...A.Ş.'den █████/2021 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden ise maddi tazminat istemine yönelik davanın kabulü ile 931.625,18 TL destekten yoksun kalmaya ilişkin maddi tazminatın █████/2021 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ...ı'dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat istemine yönelik davanın kısmen kabulü ile, 40.000,00 TL manevi tazminatın █████/2021 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Davalı ... vekili istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde, yerel mahkemece verilen Bursa ..... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin...Karar sayılı ilamının hukuka ve kanunlara aykırı olduğunu, karar aşamasına gelen dosya ile yeni açılan davanın birleştirildiğinden itirazlarının dikkate alınmadığını ve dosyanın bir an evvel karara çıkarılma gayesi ile hareket edildiğini, ceza dosyasında yargılamanın halen istinaf aşamasında devam ettiği sabit olmakla dosyanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, müvekkilinin tarafı bulunmayan ve itirazları alınmamış kesinliği mevcut olmayan kusur raporlarının dikkate alınmaması gerektiğini, Adli Tıp Trafik İhtisas Dairesi’nden kusur tespitine ilişkin rapor alınarak kusur durumu ve oranlarının belirlenmesi gerektiğini, gerekli incelemeler tamamlanmadan dosyanın hesap bilirkişisine gönderildiğini, bilirkişi aktüerya raporunda itirazlarının dikkate alınmadığını ve eksik hatalı inceleme ile tanzim edilen rapor doğrultusunda karar verildiğini, davacının sigorta şirketinden dava tarihinden önce aldığı 165.321,00 TL ödeme tarihindeki verilere göre maddi tazminata dair herhangi bir alacağının kalıp kalmadığının ve yapılan ödemenin yeterli olup olmadığının irdelenmesi gerektiğini, sigorta şirketi tarafından ödenen miktarın günümüzün parasal değeri oranında hesaplanması gerektiğini aksi takdirde tazminat miktarının zenginleşmeye sebep olacağını, bilirkişi raporunda müteveffanın evli ve çocuklu olduğu dönemde anneye yüksek oranda pay verildiğini ve evlenip çocuk sahibi olduğu varsayımda anne ve babaya destek sağlaması gerektiği hususunda herhangi bir inceleme yapılmadan hesaplama yapılmasının adil ve makul olmadığını, müvekkilinin aracına ait sigorta poliçesindeki limitin dikkate alınması ve teminat limiti uyarınca sigorta şirketinin sorumlu olduğu bakiyenin hesaplamada dikkate alınması gerektiğini zira davacının sigorta şirketinden aldığı miktar ile müvekkili yönünden de ibralaştığının kabul edilmesi gerektiğini, TBK 52. maddesi uyarınca tazminattan hakkaniyetin gereği olarak indirim uygulanması gerektiğini, tüm itirazlarının dikkate alınmadığını ve tanıklarının dahi dinlenmeden davanın sonlandırıldığını, birleşen dava yönünden manevi tazminat istemine yönelik davanın kısmen kabulü ile fazlaya ilişkin istemin reddedilmesine rağmen taraflarına vekalet ücreti takdir edilmediğini beyanla Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin....Karar sayılı ilamının istinaf incelemesi ile kaldırılmasına ve neticesinde davanın reddine, aksi halde yargılamadaki eksikliklerin giderilmesi adına yeniden incelemek üzere yerel mahkemeye iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE :

Dava, trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek asıl davanın kabulü ile davalı sigorta şirketi yönünden 235.614,21-TL maddi tazminatın, birleşen dava yönünden ise davalılar araç sürücüsü ve maliki yönünden 931.625,18-TL maddi tazminat ile 40.000,00-TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinde; █████/2021 tarihinde davalılardan....ı'nın sevk ve idaresindeki davalı....'a ait olan ve davalı ....A.Ş. nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunan kamyon ile davacıların murisi ...'nun kullandığı motosikletin karıştığı kaza neticesinde motosiklet sürücüsünün vefat ettiği uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, kusur oranı, müterafik kusur, uygulanacak tazminat hesaplama yöntemi ve davalıların sorumluluklarının belirlenmesi noktalarında toplanmaktadır.

Mahkemece, kazanın oluşumundaki kusur durumunun tespiti amacıyla alınan █████/2023 tarihli trafik uzmanı bilirkişi raporunda, davalı kamyon sürücüsü Ali Yumurtacı'nın kavşakta geçiş önceliği kuralını ihlal etmesi nedeniyle %75 oranında asli, müteveffa motosiklet sürücüsü Samet Çobanoğlu'nun ise hızını yol ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmaması nedeniyle %25 oranında tali kusurlu olduğu tespit edilmiştir. Bu raporun, olaya ilişkin kamera kayıtları, kaza tespit tutanağı ve ceza dosyası kapsamında alınan raporlarla uyumlu, gerekçeli ve denetime elverişli olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla, ilk derece mahkemesinin kusur oranlarının belirlenmesine ilişkin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Davalı taraf, müteveffanın kaza sırasında kask takmamasının zararın artmasına neden olduğunu, bu nedenle Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 52. maddesi uyarınca tazminattan indirim yapılması gerektiğini savunmuşlardır. Mahkemece bu iddia doğrultusunda, aktüerya ve adli tıp uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. █████/2024 tarihli ek raporda, müteveffanın ölümünün kafa travması sonucu meydana geldiği ve kask takmamış olmasının ölüm sonucunda etkili olduğu kanaati bildirilmiştir. Mahkemenin, bu bilimsel tespit doğrultusunda, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat tutarlarından %20 oranında müterafik kusur indirimi yapması, zararın artmasında zarar görenin de etkisinin bulunması nedeniyle hakkaniyete uygun olup, bu yöne ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin ... K. sayılı kararıyla KTK m. 90'da yer alan "bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda" ibaresinin iptal edilmesiyle oluşan hukuki durum gözetilmelidir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca, anılan iptal kararı sonrası, genel şartlarda öngörülen ve aktüeryal hesaplama esaslarını belirleyen hükümlerin uygulanma olanağı kalmamıştır. Bu nedenle, tazminatın genel hükümlere ve Yargıtay'ın kabul ettiği "progresif rant" yöntemine göre hesaplanması gerekmektedir. Mahkemece hükme esas alınan █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda, hesaplamanın bu ilkelere, TRH-2010 yaşam tablosuna göre yapıldığı, müteveffanın babasının kazadan kısa bir süre sonra █████/2021 tarihinde vefat etmesi olgusunun da destek paylarının dağıtımında dikkate alındığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, tazminatın miktarına ve hesaplama yöntemine ilişkin kurulan hükümde de hukuka aykırılık saptanmamıştır.

Davalı araç maliki vekili, davacının sigorta şirketinden ödeme alması ve ibra etmesi durumunda, müteselsil sorumlu olan diğer davalıların da sigorta teminat limiti kadar borçtan kurtulması gerektiğini savunmuşsa da, davacının sigorta şirketinden aldığı 165.321,00 TL'lik kısmi ödemeyi fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak ve "ihtirazi kayıtla" iktisap ettiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu durum, borcun sona ermesi sonucunu doğuran bir ibra niteliğinde olmayıp, makbuz hükmünde sayılacağından yapılan ödemenin borçtan mahsubunu gerektirir. Nitekim ilk derece mahkemesi de davalı sigorta şirketinin yaptığı ödemenin güncel değerini hesaplanan zarardan tenzil ederek bakiye zarara hükmetmiştir. Ayrıca hesaplamada ödeme tarihi itibarı ile hak sahiplerinin zararının tam olarak karşılanıp karşılanmadığı yönünden de hesaplama yapılmış olup, davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf nedenleri de yerinde değildir.

HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına ve istinaf konusu yapılan nedenlere ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesin kararı usul ve yasaya uygun olması nedeniyle davalı Ömer Şentaş vekilinin istinaf taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Bursa..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin....sayılı kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından HMK 353/1-b-1 hükmü gereğince davalı ... vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı .... tarafından yatırılması gereken 66.371,71.-TL istinaf karar harcından peşin alınan 16.692,92.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 49.678,79.-TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce yapılmasına,

4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-İstinaf yargılama giderinin istinafa başvuran taraflar üzerinde bırakılmasına,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, 6100 sayılı HMK'nın 361/1 maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere █████/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Başkan

Üye

Katip