Danıştay 6. Dairenin Kadıköyde ruhsatsız yapılaşma sebebiyle uygulanan yıkım kararı ile alan farklılığı nedeniyle iptal edilen idari para cezası uyuşmazlığının temyiz incelemesi.
Özet: Bir inşaat şirketinin, ruhsata aykırı imalatlar nedeniyle uygulanan idari para cezası ve yıkım kararlarının iptali istemiyle açtığı davada; ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi, yapıda ruhsata aykırı imalatlar bulunduğuna ve yıkım kararının hukuka uygun olduğuna hükmederken, idari para cezasının hesaplandığı alan ile tespit edilen fiili aykırılık alanının önemli ölçüde farklı olması nedeniyle para cezasının iptaline karar vermiş, bu kararın ardından taraflarca temyiz yoluna başvurulmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ...Yapı İnşaat Mühendislik Mimarlık Gıda San. Tic. Ltd. Şti.VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı - ...VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF : 1- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı 2- (DAVACI) ...Yapı İnşaat Mühendislik Mimarlık Gıda San. Tic. Ltd. Şti.İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı ... tarih ve ...sayılı yapı tespit ve inceleme tutanağı ile % 85 seviyesinde mühürlenerek inşai faaliyeti durdurulan taşınmazda mühür fekkedilerek ruhsata aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tespit ve inceleme tutanağının ve bu tutanak esas alınarak yapı müteahhidi sıfatıyla davacı şirkete 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca tekerrür hükmü de uygulanmak suretiyle 7.475.615,96 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı kısımlarının yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kadıköy Belediye Encümeni kararlarının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu yapı hakkında düzenlenen yapı tatil tutanağının ve anılan tutanağına konu yapıda yapının bulunduğu mahalde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen █████/2022 tarihli bilirkişi raporunda yer alan açıklamaların birlikte incelenmesinden; söz konusu taşınmazda yapılan ruhsat ve eklerine aykırı imalatların somut, ayrıntılı ve gerekçeli olarak yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, tutanağın yasada öngörülen şartları taşıdığı, yapıda zemin katta merdiven yırtığı açıldığı, arka cephede ve sol yan cephede I. bodrum kat otopark döşemesinin üstüne şap betonu döküldüğü, bir başka deyişle yapı tatil tutanağındaki saptanan durumun keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu ortaya çıkan fiili duruma uygun olduğu hususları dikkate alındığında; dava konusu yapı tespit ve inceleme tutanağında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacının uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde ruhsatsız (kaçak) olarak ilave imalatlar eklediği hususlarının sabit olduğu, bunların ruhsat gerektiren nitelikte bulunduğu, dava aşamasında da davacı tarafından herhangi bir ruhsat (yapı, tadilat vb) başvurusunda bulunulmadığı göz önüne alındığında, anılan ruhsatsız imalatın yıkımına ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, buna karşılık, gerek █████/2020 tarihli yapı tatil tutanağında, gerekse mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen █████/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda aykırılıktan etkilenen toplam alan 516,00 m² olarak hesaplanmasına karşın, para cezası hesaplama raporunda ruhsatsız yapı nedeniyle toplam aykırılıktan etkilenen alanın 8.320,00 m² olarak hesaplandığı ve dava konusu encümen kararında bu alan üzerinden para cezası verildiği ve söz konusu aykırılıktan etkilenen alan farklılığının temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında, verilen para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle yapı tespit ve inceleme tutanağı ile yıkıma ilişkin ... tarihli,... sayılı encümen kararı yönünden davanın reddine, para cezasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı encümen kararının ise iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının usul ve hukuka aykırı olduğu iddialarıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. SAVUNMALARIN ÖZETİ : Davacı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davaya konu yapı için düzenlenen yapı kayıt belgesinin yetkili idareler tarafından iptal edilmediği, yapının 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesinin 9. ve 11. fıkraları uyarınca, yapı kayıt belgesinden yararlanması yasaklanan alanlarda kaldığına ve yapı kayıt belgesi verilemeyecek yapılardan olduğuna ya da █████/2017 tarihinden sonra yapıldığına dair somut bir tespit de bulunmadığı dikkate alındığında, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığından iptaline karar verilmesi gerekirken, aksi yöndeki temyize konu İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Uyuşmazlığa konu yapı için, ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesi düzenlenmiştir. Davalı idare görevlileri tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile, ruhsat ve projesine aykırı olarak; zemin katta kapıcı dairesinin yerinin değiştirildiği, zemin katta açık otopark ve kapıcı dairesi olması gereken bölümlerin birleştirilerek ve dış cephelerinin doğrama ve cam malzeme ile kapatılarak ilave kapalı alan oluşturulduğu, normal katlardaki tüm dairelerde daire girişlerinin 1,00 metre kaydırılarak kullanım alanlarının arttırıldığı, 11. normal katta sağ ve sol yan cephede toplam dört (4) adet pencerenin boyutlarının değiştirildiği, çatı örtüsü eğiminin değiştirildiği, inşai faaliyetin %85 seviyesinde olduğu tespit edilmiş ve inşai faaliyet durdurulmuştur. Akabinde mührün fekkedilerek inşai faaliyete devam edilmesi üzerine, zemin katta merdiven yırtığı açıldığı, arka cephede ve sol yan cephede 1. bodrum kat otopark döşemesinin üstüne şap betonu döküldüğü tespit edildiğinden bahisle söz konusu yapının yeniden mühürlenerek durdurulmasına ilişkin davalı idare görevlileri tarafından ... tarih ve ... sayılı yapı tespit ve inceleme tutanağı düzenlenmiştir. ... tarih ve ... sayılı tutanak esas alınarak yapı müteahhidi sıfatıyla davacı şirkete 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca tekerrür hükmü de uygulanmak suretiyle 7.475.615,96 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı kısımlarının yıkımına ilişkin ... tarih ve .. sayılı Kadıköy Belediye Encümeni kararları alınmıştır. Bunun üzerine, █████/2020 tarihli yapı tatil tutanağının, ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ...sayılı Kadıköy Belediye Encümeni kararlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının, █████/2020 tarih ve ██████ sayılı yapı tatil tutanağına ilişkin kısmında; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı; dördüncü fıkrasında ise, ilânı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilân tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı hükme bağlanmıştır. 3194 sayılı İmar Kanununun 21. maddesinde, "Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (...) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir." kuralı, aynı Kanunun 32. maddesinde ise; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. ... Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır ... Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ..." kuralı yer almıştır. Uyuşmazlıkta, davanın █████/2021 tarihinde açıldığı, ruhsata aykırı imalatlar yapıldığının tespitine ilişkin dava konusu yapı tatil tutanağının █████/2020 tarihinde yapıya asıldığı anlaşılmakta olup, belirtilen tarihi izleyen günden itibaren yukarıda belirtilen yasal süresi içerisinde dava açılmadığı görülmekle, davanın yapı tatil tutanağına ilişkin kısmının süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu yapı tatil tutanağı yönünden işin esasına geçilerek davanın reddine ilişkin olarak verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir. Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının, idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve ruhsata aykırı kısımlarının yıkımına ilişkin... tarih ve... sayılı Kadıköy Belediye Encümeni kararlarına ilişkin kısımlarında ise; 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir..." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede öngörülen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtilmiştir. █████/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 16. maddesi ile eklenen 3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16. maddesinin birinci fıkrasında; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, █████/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara █████/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve █████/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir." hükmüne, dördüncü fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir." hükmüne, aynı madddenin dokuzuncu fıkrasında "Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz."; onuncu fıkrasında "Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır..."; onbirinci fıkrasında ise, "Bu madde hükümleri, █████/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir. Anılan Yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 6 Haziran 2018 tarihli ve 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinin birinci fıkrasında, yapı kayıt belgesi verilen yapıların maliklerinin, bu belgenin bir örneğini belediye ve mücavir alan sınırları içinde ilgili belediyesine, bu sınırlar dışında il özel idaresine vermek zorunda oldukları, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, yapı kayıt belgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği belirtilmiş, 20 Eylül 2018 tarihli ve 30541 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslarda Değişiklik yapılmasına Dair Usul ve Esasların 5. maddesi ile değişik 8. maddesinin ikinci fıkrasında; “(2) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.” düzenlemesine, 9. maddesinin birinci fıkrasında ise; "Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir. İdari işlemlerin hukuka uygun olduklarına dair bir yargı kararına gereksinim duymadan hukuka uygun kabul edilerek ilgililer üzerinde hukukî sonuç doğurması olarak tanımlanabilen “hukuka uygunluk karinesi”ne göre, idarenin yaptığı işlemler, idari yargı merci kararları ile iptal edilmedikleri ya da idare tarafından geri alınmadıkları sürece hukuk aleminde varlıklarını ve etkilerini sürdürmektedirler. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, █████/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara █████/2018 tarihine kadar başvurulması (█████/2018 tarih ve 538 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, başvuru süresi 15/6/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.), bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve █████/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi (█████/2018 tarih ve 538 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, yapı kayıt bedeli ödeme süresi 30/6/2019 tarihine kadar uzatılmıştır.) halinde yapı kayıt belgesi verilebileceği düzenlenmiş olup; başvuranların beyanına göre Bakanlık veya yetkilendireceği kurum ve kuruluşlarca verilen yapı kayıt belgelerinin, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar ilgililere geçici süreliğine bazı haklar tanıdığı; 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesinin 9. ve 11. fıkralarında ise, anılan Kanun hükmünden yararlanması yasaklanan yapı ve alanların belirlendiği, bu bağlamda, anılan Kanun hükmü uyarınca yapı kayıt belgesi verilemeyecek yapılardan olduğu ya da alanlarda bulunduğu anlaşılan ya da Kanunda açıkça belirtildiği üzere █████/2017 tarihinde ve bu tarihten sonra yapıldığı tespit edilen veyahut ilgili özel kanunlarındaki düzenlemeler ile korunan doğal, tarihi ve arkeolojik sit alanları, kültür varlıkları, ormanlar, meralar ve kıyılar gibi alanlarda bulunan yapılar hakkında, aslında düzenlenmemesi gereken yapı kayıt belgesinin düzenlendiğinin anlaşılması durumunda, söz konusu yapı kayıt belgesinin, yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca yapı kayıt belgesini düzenleyen idare (Bakanlık) veya Bakanlık tarafından yetkilendirecek kurum veya kuruluş tarafından iptal edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Zira yapı sahibinin beyanına dayalı düzenlenen yapı kayıt belgesi ile kayıt altına alınan yapıların, belgenin düzenlenmesine temel oluşturan 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi ile belirlenen şartları taşımadığının ilgili idaresince tespiti halinde anılan Kanuna dayanılarak hazırlanan Tebliğin 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yine yetkili idaresince iptal edilmesi ve bu belgenin sağladığı hakların geri alınması mümkün olduğu gibi, yargısal incelemesi devam eden davalarda da Kanunun istisna kapsamına aldığı alanlarda yapılan yapılar ile █████/2017 tarihinden sonra yapıldığı idaresince somut olarak kanıtlanan yapıların yapı kayıt belgesi ile sağlanan haklardan yararlanamayacağı da açıktır.Yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar ilgilisine geçici süreliğine bazı haklar tanıyan ve hukuka uygunluk karinesinden yararlanan yapı kayıt belgesi, ilgili yapı hakkında 3194 sayılı Kanun uyarınca yaptırım uygulanmasına engel teşkil etmektedir. Başka bir ifadeyle, yapı kayıt belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar, yapı kayıt belgesindeki şekliyle olduğu gibi kullanılmasına imkan tanımakta ve 3194 sayılı Kanun kapsamında uygulanabilecek yaptırımlara karşı koruma sağlamaktadır. Dosyasının ve Dairemizin E:█████████ sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; uyuşmazlığa konu yapı için yapı kayıt belgesi alınması amacıyla yapılan başvuruya ilişkin formda aykırılıkların niteliklerinin açıkça yazıldığı ve akabinde uyuşmazlığa konu yapının tamamı için ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin düzenlendiği; █████/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile yukarıda anılan aykırılıkların tespit edildiği; davacı vekili tarafından anılan tutanağın iptali istemiyle █████/2020 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddedildiği; Kadıköy Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla yapı müteahhidi sıfatıyla davacı şirkete 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 2.400.987,45-TL idari para cezası verildiği; █████/2020 tarihli yapı tatil tutanağının, bu tutanağın iptali istemiyle █████/2020 tarihinde yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin ve █████/2020 tarih ve 44/9 sayılı Kadıköy Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle istemiyle açılan davada verilen Mahkeme kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvuruları üzerine, Dairemizin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararı ile bozulduğu; ... tarih ve ... sayılı yapı tespit ve inceleme tutanağı ile % 85 seviyesinde mühürlenerek inşai faaliyeti durdurulan taşınmazda mühür fekkedilerek ruhsata aykırı imalatlar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tespit ve inceleme tutanağının ve bu tutanak esas alınarak yapı müteahhidi sıfatıyla davacı şirkete 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca tekerrür hükmü de uygulanmak suretiyle 7.475.615,96 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca ruhsata aykırı kısımlarının yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kadıköy Belediye Encümeni kararlarının iptali istemiyle açılan bakılmakta olan davanın açıldığı; İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen █████/2022 tarihli bilirkişi raporunda, dava konusu █████/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespiti yapılan imalatlardan bir kısmının █████/2020 tarihli önceki yapı tatil tutanağına da konu edildiği ifadelerine yer verildiği; ... tarih ve ... sayılı yapı kayıt belgesinin halihazırda belgeyi düzenleyen idare tarafından iptal edilmediği; ayrıca uyuşmazlığa konu yapının 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesinin 9. ve 11. fıkraları uyarınca, yapı kayıt belgesinden yararlanması yasaklanan alanlarda kaldığına ve yapı kayıt belgesi verilemeyecek yapılardan olduğuna ya da █████/2017 tarihinden sonra yapıldığına dair somut bir tespitin bulunduğuna ilişkin dosyada hiçbir bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda; anılan yapı için düzenlenen ve halen varlığını devam ettiren yapı kayıt belgesinin bulunduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığa konu yapıda davalı idarece tespiti yapılan aykırılıkların hangilerinin █████/2017 tarihinden sonra yapıldığı hususu gerekirse yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle araştırılarak somut olarak ortaya konulup, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, aksi yöndeki temyize konu İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davacının ve davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Yukarıda belirtilen gerekçelerle yıkıma ilişkin Kadıköy Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ve... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı yönünden davanın reddine, para cezasına ilişkin Kadıköy Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının ise iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının BOZULMASINA,3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.