Çanakkale Ezinedeki mermer ocağı projesine ait "ÇED gerekli değildir" kararının orman, tarım ve yerel yaşam üzerindeki çevresel etkiler nedeniyle iptal edilmesi üzerine yapılan temyiz başvurusu.
Özet: Çanakkalede planlanan bir mermer ocağı projesi için verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi gerekli değildir" kararının iptali davasında, idare mahkemesi; projenin orman, mera, tarım alanları ile zeytinliklere yakınlığı ve orman köyü niteliğindeki yerleşim üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerinin bilirkişi raporuyla kabul edilebilir düzeyde olmadığının ve ÇED süreci işletilmesi gerektiğinin tespit edilmesi üzerine, "ÇED gerekli değildir" kararını hukuka aykırı bularak iptal etmiş; davalı taraf ise projenin tüm idari onayları aldığını, bilirkişi raporunun çelişkili ve objektiflikten uzak olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ...VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çanakkale ili, Ezine ilçesi, ... Köyü'nde yapılması planlanan "... (EN:...) Ruhsat Numaralı II B Grup Maden (mermer) Ocağı, Sayalama ve Kırma-Eleme Tesisi Projesi" ile ilgili olarak Çanakkale Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen ... tarihli ve E:... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenip değerlendirilmesinden; Çanakkale ili, Ezine İlçesi, Çamlıca Köyü'nde yapılması planlanan projenin uygulanacağı sahanın ormanı, mera ve tarım alanlarını da kapsaması, alanın güney ve güneydoğu yönünde, 3 km mesafeden yakın zeytin bahçeleri bulunması, Çamlıca Köyü'nün orman köyü (orman içi ve ormana bitişik köy) niteliğinde olması, orman içi ve kenarını yerleşim yeri olarak kullanan bu tip köylerde, yerel nüfus ile ormanların organik olarak birbirlerine bağlı olması, orman köylülerinin sosyo-ekonomik olarak ormana, orman ekosistemine ihtiyacının olması, bölgede ormana ve meraya dayalı geleneksel küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yapılması ve bunun otlatmaya dayalı olması, bu durumun bölgedeki doğal vejetasyonun önemini artırması, küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yöredeki orman köylüleri için önemini koruması hususları bir bütün olarak dikkate alındığında; ilgili Yönetmeliğin Ek-2 listesinde yer alması nedeniyle çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi olan dava konusu projenin, çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucunda ilgili mer’i mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olmadığının bilirkişi raporu ile tespit edilmesi ve yine, Ek-2 listesinde yer alması nedeniyle çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi olan bu projenin, bilirkişilerce incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda çevresel etki değerlendirmesi raporu hazırlanmasının gerektiğinin bilirkişi raporu ile tespit edilmesi karşısında, ÇED süreci işletilmesi gerektiği anlaşılan dava konusu proje hakkında ''proje tanıtım dosyasında çevresel etkilere karşı alınması öngörülen önlemler yeterli görüldüğünden ÇED Raporu hazırlanmasına gerek bulunmadığı'' tespitine yer verilerek ''ÇED Gerekli Değildir'' kararı verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Çanakkale Valiliği tarafından; proje için gereken tüm idari kurumlardan olumlu görüş alındığı, bilirkişilerce proje tanıtım dosyası incelenmek yerine çevre denetimi yapıldığı, taahhütlere uyulup uyulmama ihtimalinin, proje tanıtım dosyasının eksik veya yetersiz olduğu anlamına gelmeyeceği, taahhütlere uyulmadığı takdirde idarelerince para cezası kesileceği, proje tanıtım dosyasının ÇED Raporu gibi değerlendirildiği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı Yanında Müdahil tarafından; bilirkişi incelemesinin ÇED Raporu incelemesi gibi yapıldığı, proje alanının 3 km yakınında zeytinlik bulunmadığı; kaldı ki İl Tarım Müdürlüğünden herhangi bir olumsuz yanıt gelmediği, bu durumda projenin zeytinlik üzerinde olumsuz etkisinin olmayacağı, dava konusu saha, eski mermer sahası olup sahada 1990’lı yıllarda açılmış iki ocak ve çıkartılmış yüzlerce blok mermer bulunduğu, bilirkişi verdiği görüşte hem toz değerlerinin ilgili yönetmelik değerlerini sağlayacağını ifade edip; buna karşın bilimsellikten uzak ve verdiği görüşle çelişen bir biçimde Yönetmelik sınır değerlerinin sağlanıyor olmasının “toz kirliliğinin oluşmayacağı” sonucunu doğurmadığını belirtmesinin çelişkili olduğu, maden mühendisinin projenin verimliliğine ilişkin subjektif değerlendirmelerde bulunduğu, proje alanı ve yakın çevresinde bilirkişi tarafından da projeden etkilenebilecek bir yeraltı suyu kaynağı tespit edilmediği, kesilecek ağaç sayısının da güncellendiği, ömrü dolan ve zaten kesilmesi gereken ağaçların kesilerek kamu yararına katkı sağlanacağı, proje tanıtım dosyasının gerekli tüm taahhütleri içerdiği ve objektiflikten uzak bilirkişi raporuna dayanılarak verilen mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, █████/2025 tarihinde karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava, Çanakkale ili, Ezine ilçesi, Çamlıca Köyü'nde yapılması planlanan "... (EN:...) Ruhsat Numaralı II B Grup Maden (mermer) Ocağı, Sayalama ve Kırma-Eleme Tesisi Projesi" ile ilgili olarak Çanakkale Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır. Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince, bilirkişi raporunun ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, projeye ilişkin proje tanıtım dosyasının yeterli olmadığı, ÇED Raporunun hazırlanması gerektiği sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; Mahkeme kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporunda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin, kendi içinde çelişkiler barındırdığı, proje tanıtım dosyasının hatalı veya eksik olduğunu ortaya koyabilecek mahiyette, somut ve teknik verilerle desteklenmediği; kaldı ki dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce projeye ilişkin olarak ilgili kurumların olumlu görüşlerinin alındığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda eksiklik olarak belirtilen hususların ise proje tanıtım dosyasını kusurlandırmaya yeterli olmadığı, patlatma ile ilgili yanlış tespitler içerdiği, projenin çevreye zarar verme ihtimalinin yalnızca "taşıma" yönünden olabileceği, o bakımdan da proje tanıtım dosyasında yer alan önlemlerin yeterli olduğu; öte yandan sahanın daha önce maden çalışmaları için zaten kullanılmış olduğu, bu haliyle proje tanıtım dosyasında yer verilen önlem ve taahhütlerin muhtemel etkilerinin hukuken kabul edilebilir seviyelerde olduğu sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, söz konusu proje hakkında verilen dava konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararı hukuka uygun olduğundan, Mahkeme kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.