Danıştay 4. Dairenin Hatay Samandağdaki hazır beton santrali kapasite artışının çevresel etkilerle iptal edilen "ÇED gerekli değildir" kararının temyiz incelemesi.
Özet: Hazır beton santrali kapasite artışı projesi için verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi gerekli değildir" kararının iptali davasında, ilk derece mahkemesi projenin uygunsuz yer seçimi, bölge halkı, Asi Nehri, tarım alanları, yüzey ve yeraltı suları üzerindeki olumsuz etkileri ile yetersiz altyapısı nedeniyle kararı hukuka aykırı bularak iptal etmiş; temyiz edenlerin davanın süresinde açılmadığı, bilirkişi raporunun hatalı olduğu ve deprem sonrası acil durum iddiaları, yargı organı tarafından usul ve hukuka uygun bulunmayarak reddedilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... ValiliğiVEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Mühendislik Müteahitlik Taşımacılık Hafriyat Limited ŞirketiVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...2- ...3- ...4- ...5- ...34- ...35- ...36- ...VEKİLLERİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Hatay ili, Samandağ İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerine işletmecisi ... Hafr. Mad. Turizm Petrol Ürn. San. Tic. Ltd. Şti. olan "Hazır Beton Üretim Santrali Tesisinde Kapasite Artışı" projesi için Hatay Valiliği tarafından verilen ... tarihli ve E-... karar numaralı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenip değerlendirilmesinden; proje alanı olarak seçilen yerin, dava konusu proje için uygun olmadığı, yine Proje Tanıtım Dosyasında proje yer alternatiflerinin değerlendirilmediği, proje etki alanı tespitinin, jeolojik, hidrolik ve hidrojeolojik açıdan doğru yapılmadığı, beton üretim santralinin konumunun şehrin tam ortasında bulunması dolayısıyla bölge halkını, yakınında bulunan Asi Nehrinin flora ve faunasını, ayrıca bölgeye çok yakın bir konumda bulunan eğitim kurumunu ciddi ölçüde etkilediğinin tespit edildiği, dava konusu projenin tarım alanlarını olumsuz yönde etkilemesi (bölgede bulunan zeytinlik, narenciye, seracılık, Samandağ biberi, maydanoz üretimi) ve tarımsal üretimin azalmasına neden olması olasılığının mevcut olduğu, kapasitenin 4 katına çıkarılmasını karşılayacak altyapı, iş makinaları güzergahı ve çevresel koşulların yeterli olmadığı, sonuç olarak dava konusu projenin yüzey ve yeraltısularına, çevreye, yerleşim yerlerine, tarım ve orman alanlarına, insan sağlığına olumsuz etkilerinin bulunduğu anlaşıldığından, dava konusu "Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Gerekli Değildir" kararında hukuka, mevzuata ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :1-Hatay Valiliği tarafından; davanın süresinde açılmadığı, dava konusu işlemin yazılı bildirim tarihinin dava dilekçesinde yer almadığı, mahkemece sırf bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm kurulduğu, yer seçiminde hata olmadığı, deprem sonrası yoğun hazır beton ihtiyacı dolayısıyla tesisin şehrin dışına yapılamadığı, şehrin baştan inşa edildiği, durumun acil olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.2-Davalı Yanında Müdahil tarafından; bölgenin çevre düzeni planı dışında kaldığı ve 1/1000'lik Nazım ve Uygulama İmar Planının henüz yürürlükte olmadığı, faaliyet alanının yerleşim birimleri dışında olduğu, bitişiğinde veya çok yakınında hassas yapı veya eğitim tesisi bulunmadığı; kaldı ki tesisin, Samandağ küçük sanayi sitesinin bitişiğinde olduğu, davaya konu tesiste gerekli tedbirler alındığı, oluşması muhtemel toz emisyonları için tesiste toz bastırma sistemleri, jet filtreler kurdurulduğu gibi rüzgarla tozuma yapabilecek ince taneli malzemelerin çevreye zararını önlemek için de fıskiye sistemleri kurdurulduğu ve tesisten kaynaklanacak olan atıksuyun da geri dönüşümlü kullanılabileceğine dair Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesinin Çevre Mühendisliği Bölümünden teknik uygunluk raporu olduğu, denetime elverişli olmayan, çelişkilerle dolu, eksik ve hatalı düzenlenen bilirkişi raporunun kabul edilmesinin mümkün olmadığı; bu nedenle, rapordaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla dosyanın başka bir bilirkişi heyetine tevdi edilmesinin ısrarla talep edilmesine rağmen mahkemece bütün itirazlardaki çelişkileri giderecek şekilde başka bir bilirkişiden rapor aldırılmasını veya en azından ek raporla belirtilen çelişkilerin giderilmesi yoluna gidilmediği; hukuka ve hakkaniyete aykırı, çelişkili rapora dayanılarak verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Başkan ... ile Üye ...'in karşı oyları ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, █████/2025 tarihinde karar verildi.X) KARŞI OY : Dava, Hatay ili, Samandağ İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerine işletmecisi ... Müt. Taş. Hafr. Mad. Turizm Petrol Ürn. San. Tic. Ltd. Şti. olan "Hazır Beton Üretim Santrali Tesisinde Kapasite Artışı" projesi için Hatay Valiliği tarafından verilen ... tarihli ve E-... karar numaralı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır. Dosyanın incelenmesinden; Hatay ili, Samandağ ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerine kurulması planlanan "Hazır Beton Üretim Santrali" projesi ile yatırımın planlanması yapılırken 90 m3/saat kapasiteli olarak kurulumun planlandığı ve bu kapsamda Hatay İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünden ... tarih ve E-... sayılı yazı ile ÇED Kapsamdışı Yazısı alındığı, █████/2023 tarihinde ve sonrasında gerçekleşen depremler sonrasında Hatay ilinin aldığı ağır hasarlar nedeniyle şehirde altyapı, üstyapı, il, ilçe ve şehir içi yolların yapımı, deprem konutlarının inşası ve barınma ihtiyacı nedeniyle konutlara artan talepler doğrultusunda 90 m3/saat kapasiteli Hazır Beton Üretim Santralinin talebi karşılamayacağının düşünülmesi nedeniyle projeden vazgeçildiği ve hazır beton üretim kapasitesinin 90 m3/saat’ten, birbirinin yedeği olacak şekilde tek bir santral olarak 180+180 = 360 m3/saat’e çıkarılmasının planlandığı, ... Müh. Müt. Taş. Hafr. Mad. Turizm Petrol Ürn. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan ve Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin EK-II listesinde sıralanan projelerden olan "Hazır Beton Üretim Santrali Kapasite Artışı" projesine ilişkin olarak Hatay Valiliğine sunulan Proje Tanıtım Dosyasının Hatay Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce incelenerek çevresel etkilere karşı alınması ön görülen önlemlerin yeterli görüldüğü ve ayrıca bir ÇED raporu hazırlanmasına gerek bulunmadığı değerlendirilerek Yönetmeliğin 17. maddesi uyarınca ... tarihli ve E-... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının verildiği, davacılar tarafından bu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin █████/2023 tarihinde tesis edilmesine rağmen davanın █████/2024 tarihinde açıldığı; dava dilekçesinde işlemi öğrenme tarihinin net olarak belirtilmediği, dosyada ise dava konusu işleme ilişkin ilan tutanağının bulunmadığı görülmektedir. Temyiz konusu mahkeme kararına dayanak alınan bilirkişi raporunda; devam eden projelere ilişkin alandan farklı olarak kapasite artışı istenen alanda, mevcut projeye, dava konusu karar ile eklenecek çevresel etkilerin bilimsel olarak detaylı bir şekilde incelenmediği, bilirkişi raporunun bu haliyle dava konusu işlemi kusurlandırmaya yetmeyeceği; öte yandan davanın bu haliyle süresinde açılıp açılmadığının net olarak tespit edilmediği, mahkemece askı ilan tutanakları ile süre hususunun aydınlatılması için gerekli bilgi- belgelerin istenilmesi sonrasında, davanın süresinde açıldığının tespit edilmesi halinde, dava konusu kapasite artışı projesinin, mevcutta varolan projeye eklenen çevresel etkileri yönünden yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, hazırlanan bilirkişi raporunun incelenmesi suretiyle uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmesi, bu nedenle Mahkeme kararının bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyoruz.